HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Vlaams onderzoek naar aankoopbeleid bibliotheken
15-08-2013
Onlangs werden de resultaten gepubliceerd van een Vlaams onderzoek naar  het aankoopbeleid van bibliotheken en de samenwerking met boekhandels.
Vlaams minister van Cultuur, Joke Schauvliege, gaf vorig jaar opdracht voor het onderzoek, dat met name een inventarisatie biedt van de huidige praktijken in binnen- en buitenland, de juridische valkuilen en de mogelijkheden om samen te werken.
De minister wil de samenwerking tussen boekhandel en bibliotheek stimuleren. In Vlaanderen kopen de bibliotheken hun boeken vooral bij (plaatselijke) boekhandels.

De ambitie is om, mede op basis van het onderzoek, vanuit de Vlaamse overheid goede modellen aan te bieden voor zowel het aankoopbeleid van bibliotheken, als voor de mogelijke samenwerkingsverbanden met boekhandels.

Het onderzoek bestaat uit drie delen: een beschrijving van de huidige situatie in Vlaanderen; een inventarisatie van het aankoopbeleid van openbare bibliotheken in andere (Europese) landen; een analyse over mogelijke wijzigingen aan het huidige aankoopbeleid van Vlaamse bibliotheken.

Het onderzoek (pdf) concludeert met betrekking tot de huidige situatie onder andere: '(...) dat 90% van de bibliotheken werkt met bestelbonnen of met een offerte zonder publicatie. Deze bibliotheken kiezen met andere woorden zelf een leverancier (bestelbonnen) of maken een keuze uit een zelf opgestelde lijst van mogelijke leveranciers (offerte zonder publicatie). Bibliotheken kunnen dus gemakkelijk kiezen voor een boekhandel die voldoet aan hun verwachtingen. Tegelijkertijd hebben boekhandels die nu geen leverancier zijn hierdoor weinig kans om leverancier te worden.'  
Met betrekking tot de gunningscriteria: 'De boekhandels willen wel een korting geven maar hoge kortingen zijn voor hen niet haalbaar. Hier staan de bibliotheken en de boekhandels lijnrecht tegenover elkaar: de bibliotheken geven aan hoge kortingen de hoogste prioriteit maar de boekhandels vinden die hoge kortingen onhaalbaar. De criteria in verband met de volledigheid van de levering en de leveringstermijn staan vooraan in het verlanglijstje van de bibliotheken en voor de boekhandel zijn ze haalbaar. Het criterium ‘kastklaar leveren’ is duidelijk een buitenbeentje: bibliotheken hechten er weinig waarde aan en de drie categorieën boekhandels beoordelen dit totaal verschillend. Voor de onafhankelijke boekhandel is dit criterium zelfs niet haalbaar.'

Vier facetten kenmerken volgens de onderzoekers de relatie tussen boekhandel en bibliotheek:
  • De bibliotheek is een goede klant van de boekhandel;
  • De bibliotheek is een ‘reclame-instrument’ voor het boek, hét product van de boekhandel;
  • De bibliotheek en de boekhandel zijn concurrenten op korte termijn;
  • De bibliotheek en de boekhandel zijn partners bij het bevorderen van het lezen
Het rapport noemt vervolgens enkele vormen van samenwerking die bibliotheek respectievelijk boekhandel meer of minder belangrijk vinden en stelt: 'Uit de resultaten blijkt dat boekhandels en bibliotheken graag willen samenwerken maar van liefde is geen sprake… Ze stellen daarbij graag hun eigenbelang voorop. De bibliotheek rangschikt de voorbeelden die in het voordeel zijn van de boekhandels onderaan, boekhandels de voorbeelden die in het voordeel zijn van de bibliotheken onderaan. Om een samenwerking – naast het gemeenschappelijk bevorderen van het lezen - concreet vorm te geven is vooral meer erkenning voor elkaars belangen noodzakelijk.'

Vervolgens inventariseert het onderzoek enkele typerende elementen van het aankoopbeleid door bibliotheken in andere landen (zoals 'bestellen bij een centrale dienst' en 'aankoopadvies door centrale dienst' in Nederland), waarbij zowel bibliotheken als boekhandels aan kunnen geven wat zij van waarde zouden vinden binnen de Vlaamse context.
De onderzoekers noemen het opmerkelijk dat 'bestellen bij een centrale dienst' door slechts een zeer klein aantal bibliotheken als nuttig gezien wordt, terwijl de boekhandels het als ronduit negatief beoordelen.  'Onder deze assumpties lijkt "bestellen bij een centrale dienst" geen item ter discussie,' aldus het rapport.
Met betrekking tot 'aankoopadvies door een centrale dienst' stelt het rapport echter: 'Bij alle bibliotheken is er een draagvlak voor een aankoopadvies georganiseerd door een centrale dienst. (...) De overstap van ‘aankoopadvies door leverancier’ naar ’aankoopadvies door centrale dienst’ ervaren elk van de drie categorieën bibliotheken als positief met een gemiddelde nutsstijging van 27%. Boekhandels beoordelen deze overstap als negatief met een gemiddelde nutsdaling van 30%,' aldus het rapport.

Het onderzoek is uitgevoerd door de Hogeschool Universiteit Brussel  o.l.v. professor Jan Colpaert, in opdracht van het Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, Afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid.

Voor de volledige tekst van het onderzoek, zie hier (pdf)


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie