HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Advies Brandenbarg over aanschaf e-content voor VOB
30-01-2013
Onlangs heeft de VOB het rapport-Brandenbarg bekendgemaakt, waarin geadviseerd wordt over de organisatie van de aanschaf van e-content zodra de nieuwe bibliotheekwet van kracht wordt. Het rapport, getiteld De VOB op weg naar een digitale collectie, is in november door Ton Brandenbarg aangeboden aan het bestuur van de VOB. 
Het VOB-bestuur heeft de adviezen overgenomen, zo wordt gesteld in een bericht op de VOB-website, waarin tevens gemeld wordt dat ‘de adviezen wel door de tijd ingehaald [zijn]’. Het is, ook na navraag bij de VOB, onduidelijk waaraan met deze laatste opmerking gerefereerd wordt.

De VOB heeft in oktober aan Brandenbarg gevraagd na te gaan hoe de verschillende actoren in de branche denken over de onttrekking van geld aan het gemeentefonds voor de aanschaf van e-content, welke positie zij daarbij innemen of zouden willen innemen, en het bestuur van de VOB te adviseren over de meest wenselijke structuur in de aanschaf van e-content waarbij de invloed van de VOB optimaal gewaarborgd is. Het hieruit voortgekomen advies is op 16 november gepresenteerd.

Brandenbarg geeft in zijn advies een overzicht van de standpunten van de verschillende actoren (VOB, VNG, SIOB, OCW) en de resultaten van interviews met de 17 mensen, vertegenwoordigers van de belangrijkste actoren, met wie in het kader van het advies gesproken is. Bij deze laatste is een indeling gemaakt in drie thema’s: geldstroom, selectie en organisatie.

Vervolgens schetst het rapport de hoofdlijnen van het advies op het gebied van 'geldstromen en structuur, 'selectie en inkoop' en 'organisatie uitvoering'.
Brandenbarg stelt vast dat de KB op het gebied van de digitale bibliotheek in een leidende rol zal komen en dat dat in feite een herstructurering van het bibliotheekveld betekent, waarbij de positie van de VOB onduidelijk is. In de wet moet daarom wel goed worden vastgelegd dat de VOB een preferente positie heeft, zo stelt het advies.
'De VOB moet een bepalende positie innemen als de vertegenwoordiger van de branche bij de inkoop van eContent en als partner bij het formuleren van beleid,' aldus het advies. In het rapport wordt gesuggereerd dat de VOB en KB gezamenlijk de opdracht zouden kunnen krijgen een Inkoopcommissie nieuwe stijl in te richten en andere deelnemers (DBNL, CDR, etc.) daarbij te betrekken. De VOB krijgt duidelijk de verantwoordelijkheid voor de inkoop voor openbare bibliotheken. Het SIOB kan, in overleg met betrokkenen, richtlijnen opstellen en kaders aangeven, zodat getoetst kan worden of de middelen doelmatig zijn besteed, aldus het rapport.

Voor wat betreft de uitvoering stelt het advies voor dat de Inkoopcommissie opdracht geeft aan een uitvoeringsinstantie, waarbij NBD Biblion als de meest geschikte kandidaat wordt gezien. 'Onderhandelen door een gepokt en gemazelde partner als de NBD over tegelijkertijd de fysieke en digitale collectie wordt door velen als winstpunt gezien. Ook het risico dat fysieke boeken duurder zullen worden voor bibliotheken als fysiek en digitaal worden losgekoppeld is een argument om voor de NBD te kiezen,' aldus het rapport.

In het advies wordt ook nog kort ingegaan op ideeën die binnen VOB-kringen zouden leven over een alternatief voor de uitname uit het Gemeentefonds voor de inkoop van e-content. Het is mogelijk te kiezen voor een stapsgewijze ophoging van het aankoopbudget uit de omslaggelden. Gemeenten zouden dan minder geneigd zijn te gaan korten, zoals voorzien bij de uitname Gemeentefonds. Tegelijkertijd ziet Brandenbarg ook twee bezwaren: de VOB heeft al ingestemd met een uitname uit het Gemeentefonds en het terugdraaien daarvan zal niet in goede aarde vallen bij OCW en VNG. Bovendien is er het gevaar dat bij bovengenoemde opstelling van de branche de afspraken over financiering van de digitale bibliotheek onder druk kan komen te staan.

Op basis van deze hoofdlijnen komt Brandenbarg tot een aantal aanbevelingen, onder andere:
  • 'Positie kiezen in het veranderende krachtenveld digitale bibliotheek/fysieke bibliotheek. De overheid streeft naar één landelijke digitale bibliotheek. Naar het zich laat aanzien zal de nieuwe bibliotheekwet in grote lijnen de structuur daarvan schetsen. De uitvoering wordt aan de branche overgelaten. De kans is aanwezig dat die landelijke digitale bibliotheek naast de openbare bibliotheek als eigenstandig instituut gaat functioneren, immers iedereen heeft toegang. Dat betekent dat de digitale bibliotheek niet integraal in de werkprocessen van de openbare bibliotheek wordt opgenomen. Het SIOB steunt de zienswijze van de overheid en vertaalt dat in het concept van de geïntegreerde bibliotheek. Positie kiezen betekent dat wij nadrukkelijk duidelijk maken dat er maar één bibliotheek is waarin fysieke en digitale dienstverlening samenkomen. Daarbij is het in deze constructie uiteraard mogelijk uitsluitend van die digitale bibliotheek lid te zijn. Er is echter één nationale bibliotheekkaart voor die fysieke en digitale dienstverlening en in een decentraal stelsel is er altijd een relatie tussen het bibliotheeklid en de lokale bibliotheek.
  • Alert zijn op bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen bij de herstructurering bibliotheeksector. De overheid stuurt aan op een centrale rol van de KB, vooral als het gaat om beleidsvorming en beheerstaken. Integratie van het SIOB in de KB is daarbij onvermijdelijk. Als dat gebeurt, moet gewaarborgd zijn dat de openbare bibliotheken een gelijkwaardige stem hebben in de ontwikkeling van het totale bibliotheekbeleid
  • Prominente rol in inkoopcommissie claimen, als het gaat om inkoop eBooks voor de openbare bibliotheekbranche. Er zijn meer scenario’s denkbaar in dit verband waarbij als uitgangspunt geldt dat de VOB een preferente positie moet krijgen:
  1. Een eigen VOB inkoopcommissie die rechtstreeks door OCW bekostigd wordt uit het aan het gemeentefonds onttrokken geld.
  2. Een platform waarin meerdere partijen worden betrokken (KB, DBNL) waarbij de geldstroom via de KB loopt en waarin de VOB de meerderheid heeft.
  3. In de periode 2013-2014, waarin de openbare bibliotheken via omslag zelf de eBooks bekostigen.
  • Samenwerkingsverband VOB en KB, zoals vermeld in Kamerbrief, benutten om concrete rol te vervullen. Op korte termijn moeten er gesprekken met de KB worden gestart.
  • Positie kiezen in groeiend debat over uitneming [uit gemeentefonds, red]. De overheid zet in de nieuwe bibliotheekwet in op een bepalende rol in de digitale bibliotheek. Zowel infrastructuur als content worden door de overheid bekostigd. Een verregaande vorm van centralisering in een decentraal stelsel. Wij hebben een cruciale positie in dit debat. Die positie moeten we benutten om op een aantal punten strategisch beleid te maken.
  • Juridische problematiek eBooks betreffende rechten op nationaal en Europees niveau op de politieke agenda zetten en houden.'

De volledige tekst van het advies is hier te vinden.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie