HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Staatssecretaris Zijlstra: Geen vaste boekenprijs voor e-books
24-11-2011
Er komt geen vaste prijs voor e-books, zo schrijft staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur) in een gisteren aan de Tweede Kamer gestuurde kamerbrief.
Vorig jaar kondigde toenmalig minister Ronald Plasterk een onderzoek aan naar de invloed van het e-book op de boekenmarkt. Volgens Plasterk zou het e-book zich kunnen ontwikkelen als een serieus alternatief voor het gewone boek en moest blijken of een vaste prijs wenselijk zou zijn.

Dit onderzoek, uitgevoerd door SEO Economisch Onderzoek (SEO) in samenwerking met het IVIR, is nu afgerond. Er werd onderzocht of een vaste prijs voor het e-boek handhaafbaar en uitvoerbaar is (juridische analyse) en kan bijdragen aan de instandhouding van een pluriform en breed beschikbaar boekenaanbod (economische analyse).

Zijlstra ziet op basis van de conclusies van dit rapport geen reden voor de invoering van een vaste prijs voor e-books, zoals wel het geval is voor gedrukte boeken. Er zijn juridische obstakels en daarnaast zou de innovatie op de boekenmarkt erdoor kunnen worden geschaad.

In het onderzoek wordt gesteld dat de handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid van een vaste prijs voor het e-book moeilijker is in relatie tot Europese en internationale regelgeving, 'omdat in het digitale domein de interstatelijke effecten groter zijn.'
'Zo stellen juist e-boeken buitenlandse bedrijven in staat om toe treden tot een nationale markt en te concurreren op prijs. Een verbod op prijsconcurrentie bij e-boeken zou daarom eerder kunnen stuiten op een veto van de Europese Commissie vanwege de veronderstelde benadeling van buitenlandse partijen,' zo schrijft Zijlstra in zijn kamerbrief.
De staatssecretaris voegt eraan toe: 'E-boeken krijgen in toenemende mate verrijkingen en multimediale toepassingen waardoor het onderscheid met andere digitale diensten nauwelijks meer valt te maken. Om die reden dient een eventuele prijsregulering beperkt te blijven tot de elektronische versies van het gedrukte boek, het zogenoemde facsimile e-boek.
Exploitatiemodellen gebaseerd op verhuur of abonnementen kunnen bij e-boeken een grote rol gaan spelen. Koop en huur liggen bij e-boeken immers veel dichter bij elkaar dan bij gedrukte boeken. De reikwijdte wordt dus verder beperkt doordat de vaste prijs alleen geldt bij verkoop.'

Ook vervult de vaste prijs volgens het onderzoek geen functie voor de brede beschikbaarheid van e-titels. 'Elke verkoper van e–boeken zal namelijk een zo breed mogelijk assortiment aanbieden omdat daar anders dan bij gedrukte boeken slechts geringe kosten aan zijn verbonden.'

Zijlstra concludeert op basis van het onderzoek dat een vaste prijs voor het eboek de ontwikkeling van het teruglopen van het aantal boekhandels niet kan keren. 'De verwachte bijdrage van een vaste prijs aan behoud van het marktaandeel van de boekhandel is klein vergeleken met de invloed van de strategie die de uitgevers volgen bij de positionering van het eboek ten opzichte van het gedrukte boek,' aldus Zijlstra.
Bovendien heeft een vaste prijs volgens Zijlstra als nadeel dat het de doorbraak van het e-boek vertraagt en dus een rem zet op innovatie.
 
Zijlstra heeft daarom besloten af te zien van invoering van wettelijke prijsbinding voor het e-boek, maar zal wel de marktontwikkelingen rond het e-boek en de Europese besluitvorming nauwlettend blijven volgen.

In het rapport worden overigens ook vier toekomstscenario's geschetst, waarbij is geschat wat het marktaandeel van de boekhandel op de korte en de lange termijn zal zijn in de e-boekenmarkt en de markt als geheel. 
'Momenteel is de e-boekenmarkt nog erg klein met in 2010 minder dan één procent van de afzet. Eind 2010 was minder dan 1,5 % van alle leverbare titels als e-boek beschikbaar. De rechthebbenden - uitgevers en auteurs- zijn nog steeds terughoudend met digitale uitgaven uit angst voor piraterij en door het ontbreken van goede verdienmodellen. Ook verschijnt het e-boek in de regel niet tegelijk met het fysieke boek (windowing), heeft het geen gebruiksvriendelijke beveiliging en is de prijsstelling te hoog. De branche is zich bewust dat de opmars van het e-boek onafwendbaar is en het illegale aanbod van e-boeken gestaag groeit. Het is zaak nu snel te zorgen voor een veel groter legaal, gebruiksvriendelijk en goedkoper aanbod van e-titels,' zo valt te lezen in Zijlstra's brief.
In de vier scenario's wordt uitgegaan van een situatie waarbij uitgevers respectievelijk ruim baan geven aan het e-book (met en zonder vaste boekenprijs) en een situatie waarin uitgevers terughoudend zijn ten aanzien van e-books (met en zonder vaste boekenprijs). In alle vier scenario’s verliest de boekhandel terrein aan online aanbieders en is niet in staat een evenredig deel van de e-boekenmarkt naar zich toe te trekken.

De kamerbrief is hier (PDF) te vinden. Het onderzoeksrapport Digitaal gebonden staat eveneens op de website van het ministerie van OCW.


Overigens heeft het Europees Parlement enkele dagen geleden ingestemd met een verlaging van het BTW-tarief op digitale cultuurgoederen. Momenteel vallen onder andere e-books, anders dan gedrukte boeken, nog onder een hoog BTW-tarief, omdat digitale producten niet als goederen maar als diensten beschouwd worden. Op dit moment betaalt men 6 procent BTW voor fysieke boeken, terwijl voor hetzelfde boek in digitale vorm 19 procent BTW moet worden betaald. De aangenomen resolutie stelt dat landen binnen de EU de vrijheid moeten krijgen om digitale boeken, kranten en tijdschriften onder te brengen in het lage BTW-tarief.
Ook Eurocommissaris Neelie Kroes, met onder andere de digitale agenda in haar portefeuille, liet onlangs blijken een voorstander te zijn van verlaging van het BTW-tarief voor e-books. 'It's not only about copyright legislation. Take tax, for example. Isn't it just common-sense to think that eBooks should benefit from the same reduced VAT rates as physical books? The legal regime – the EU's own, I admit – makes it illegal to do that. Not just discouraged, but illegal. Personally, I find this very difficult to explain,' aldus Kroes.



Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie