HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Jongeren zitten niet te wachten op digitaal aanbod ‘traditionele’ cultuur
04-03-2011
Jongeren zitten niet te wachten op het digitaal aanbod van ‘traditionele’ culturele instellingen, zo blijkt uit het recent verschenen SCP-onderzoek Hoe cultureel is de digitale generatie?
Het rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) behandelt het gebruik van internet door tieners voor culturele doeleinden en stelt vragen aan de orde als: In welke mate gebruiken jongeren het internet om culturele informatie op te zoeken? Communiceren jongeren via internet over cultuur en hoeveel? En in welke mate plaatsen ze zelf tekst, beeld of geluidinformatie over culturele activiteiten op het internet? Ook wordt nagegaan in hoeverre verschillen in online cultuurparticipatie zijn toe te schrijven aan digitale vaardigheden van tieners, hun culturele belangstelling en die van hun ouders en vrienden, en de aandacht voor cultuur en ICT op school.

Voor het onderzoek zijn leerlingen in het voortgezet onderwijs geïnterviewd. In 2008 vulden 1592 leerlingen uit 167 klassen van 32 scholen in de klas een vragenlijst in. De scholen zijn verdeeld over vijf grote steden, elf middelgrote steden en drie kleine gemeenten. De leerlingen varieerden in leeftijd tussen de 12 en 18 jaar en zaten op een vmbo-, havo- of vwo-opleiding (leerlingen in eindexamenklassen zijn niet ondervraagd).

In het internetgebruik van tieners zijn goed hun culturele voorkeuren uit het dagelijks leven te herkennen, aldus de onderzoekers. Ze zoeken er vooral informatie over muziek, televisie of films, en in veel mindere mate naar historische gebeurtenissen, dans of toneel. Tieners verkiezen het digitale kanaal voor het opzoeken van praktische informatie over culturele instellingen boven televisie, krant, radio, boeken of tijdschriften. De onderzoekers voegen hier echter aan toe dat het te ver gaat om te concluderen dat het mediagebruik van tieners al grotendeels een digitale vorm heeft gekregen. Zo lezen tieners vaker de papieren dan de digitale krant en kijkt een ruime meerderheid dagelijks televisie op het ‘gewone’ toestel.

Of culturele instellingen uit de hoek van de traditionele cultuur via internet beter toegang hebben gekregen tot de gewenste doelgroep van jongeren valt te betwijfelen, aldus het SCP. Vergroting van het publieksbereik onder tieners door digitaal contact ligt niet voor de hand. Tieners geven ook online blijk van een duidelijke voorkeur voor populaire cultuur. Online zijn ze bovendien meer bezig met communiceren met vrienden en het spelen van games. Als ze al informatie zoeken over traditionele cultuur is dat vooral voor huiswerk. Wel is er een kleine groep die uit eigen interesse traditionele cultuurwebsites bezoekt. Deze groep is van jongs af aan met ouders naar culturele instellingen gegaan en weet die weg nog steeds te vinden. De belangstelling voor cultuur via internet loopt parallel aan het bezoek van culturele instellingen. Tieners die online cultureel actiever zijn, behoren ook in de fysieke wereld vaker tot de cultuurbezoekers.

De euforie over nieuwe digitale mogelijkheden in de wereld van traditionele cultuur staat vooralsnog in schril contrast met het gebruik hiervan onder tieners, merken de onderzoekers op. De meeste tieners blijken online dezelfde reserve tot traditionele cultuur te kennen als in het echte leven; internet is geen trigger voor tieners zonder culturele belangstelling. Dat blijkt zowel uit de informatie die ze online zoeken als uit de onderwerpen die zij met elkaar bespreken. Wel hebben cultureel geïnteresseerde tieners een extra platform gekregen om culturele interesses met elkaar te delen. Bovendien is het internet een makkelijker medium om dingen voor school op te zoeken, aldus de onderzoekers.

De conclusie van het rapport lijkt voor beleidsmakers op het gebied van cultuur teleurstellend: De blijvende en misschien wel groeiende afstand tot traditionele cultuur onder tieners is teleurstellend voor een cultuurbeleid dat vergroting van de publieksparticipatie als een van de pijlers heeft, aldus de onderzoekers.. Tieners hebben inmiddels hun eigen patronen van internetgebruik ontwikkeld. Voor de traditionele cultuur is in dit patroon weinig plaats en er is ook geen reden om aan te nemen dat de dominantie van de populaire cultuur in vriendennetwerken binnenkort doorbroken zal worden. Uit vrije wil zoekt een beperkte groep traditionele cultuur op internet en op pogingen van culturele instellingen om in hun virtuele leefwereld binnen te dringen, zitten ze eigenlijk niet te wachten. Zo bleek uit dit onderzoek dat de grote meerderheid van de tieners het niet belangrijk vindt dat die instellingen zich via sociale netwerksites als Hyves tot hen richten. Het internetgebruik van tieners is een onderdeel van de jeugdcultuur en daarin houden zij volwassenen graag op enige afstand.
Het internetgebruik van tieners lijkt divers, maar het kent wel een logica die aansluit bij de jeugdcultuur waar onderlinge interactie en eigen culturele voorkeuren centraal staan. De opkomst van mobiel internet zal deze interne blik alleen maar versterken. Het cultuurbeleid doet er goed aan zich te realiseren dat er beperkingen kleven aan een digitale strategie om jongeren te interesseren voor de traditionele cultuur, zo stellen de onderzoekers.

Enigszins hoopgevend is de opmerking die de onderzoekers daaraan toevoegen: De verwevenheid van internetgebruik en jeugdcultuur betekent niet dat tieners in het geheel niet met traditionele cultuur in aanraking komen. Voor school zoeken ze over allerlei onderwerpen informatie, in het kader van het vak ckv ook over cultuur. Met of voor school bezoeken ze bovendien culturele instellingen. Deze combinatie van online en offline cultuurdeelname zorgt ervoor dat tieners in aanraking komen met cultuuruitingen die ze niet uit zichzelf gezocht of bezocht zouden hebben.

Eindconclusie: De digitale generatie is cultureel actief in de virtuele wereld. Die online activiteit weerspiegelt de offline interesses: veel belangstelling voor populaire cultuur en vrij weinig aandacht voor traditionele cultuur. De gedachte dat tieners langs digitale weg voor kunst en cultureel erfgoed zijn te interesseren, blijkt lastiger te realiseren dan gehoopt of gewenst.

Het hele rapport is hier (PDF) te downloaden.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (2)

wijbrand schaap
8-3-2011 14:10
misschien nuttig om te weten dat de survey uit 2008 stamt. Toen hadden we alleen hyves. Twitter bestond nog nauwelijks en facebook stond in de kinderschoenen. Ik ben erg benieuwd naar de resultaten van een survey die nu wordt uitgevoerd: jongeren beginnen net twitter te ontdekken, facebook groeit als kool en Hyves is een virtuele dood aan het sterven.
Tom Houtman
8-3-2011 16:05
Ik heb het maar vluchtig doorgenomen, maar vind zowel de vragen als de conclusies soms vreemd. Over het algemeen kan je uit deze bevraging vooral ontdekken dat jonge mensen zich niet als volwassenen gedragen. Als je aan 12 tot 18jarigen vraagt of ze offline vaak kaartjes kopen gaan ze toch ook vaak zeggen dat ze dat niet doen ( de ouders kopen die voor hen). Als 28% beweert 'vaak' filmpjes over cabaret, toneel of dans online te bekijken, dan zou ik toch wel willen weten hoeveel procent van die ondervraagden offline 'vaak' naar cabaret,toneel of dans gaat kijken, voor ik zou concluderen dat de interesse in klassieke cultuur gestegen dan wel gedaald is door het online aanbod.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie