HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Meer resultaten Vlaams onderzoek naar cultuurparticipatie
10-02-2011
Nadat gisteren de eerste resultaten naar buiten kwamen van het Vlaamse Participatiesurvey 2009 over de mate van cultuurparticipatie in Vlaanderen, zijn er ook vandaag meer voor bibliotheken interessante gegevens gepubliceerd.
Het onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het Steunpunt Cultuur, Jeugd en Sport (PDF) van de Vlaamse overheid, liep van februari tot en met november 2009 en bevroeg 3.144 Vlamingen tussen 14 en 85 jaar over hun participatiegedrag op de gebieden sport en cultuur.

Zoals gisteren reeds gemeld is een van de conclusies dat de betalingsbereidheid voor cultuur, en ook bibliotheken, vaak hoger ligt dan vermoed. Een stijging van de prijs verhoogt de opbrengst, maar veroorzaakt een daling van de participatie. Een gedifferentieerd prijsbeleid verhoogt de opbrengst en kan de participatie zelfs doen toenemen.

Enkele van de andere conclusies:
  • De media, het middenveld en ouders spelen een doorslaggevende rol in de culturele bagage. Er bestaat nog altijd een grote ongelijkheid in cultuurdeelname naar opleidingsniveau, gezinssituatie, leeftijd en subjectief inkomen. Onderwijs blijft een belangrijke, vormende rol spelen, maar nieuwe media dienen zich ook aan.
  • Vergeleken met de cijfers van de cultuurparticipatie uit 2003-2004 is er een duidelijke stijging in het aantal mensen dat het internet gebruikt om zich te informeren over cultuur (van 32% naar 58%), om cultuurproducten te verwerven (van 19% naar 45%) en om cultuur te beleven via het internet (van 15% naar 21%).  De nieuwe media blijken het lezen niet te verdringen. Een hoog internetgebruik stimuleert integendeel om een boek vast te nemen.
  • Bij de 18- tot 34-jarigen zoekt meer dan 80% zijn cultuurinformatie online.
  • Mannen zijn 10% meer gaan lezen, maar de schoolgaande jeugd leest 10% minder dan in 2004.
  • Als het lidgeld van de bibliotheek zou verdubbelen, stijgt de opbrengst met 75% en daalt het aantal leden met 15%.
  • De cultuurcentra en de bibliotheken gaan erop achteruit in vergelijking met vijf jaar geleden. Het aantal mensen dat er in een halfjaar op bezoek kwam, daalt van 33 naar 28 procent voor cultuurcentra en van 36,6 naar 33 procent voor bibliotheken. ‘Verrassend en misschien verontrustend is wel dat het aandeel van de Vlaamse bevolking dat een bibliotheek bezoekt significant is afgenomen tussen 2004 en 2009,’ aldus de onderzoekers.
  • De onderzoekers merken een lichte afname wat de bezoeken aan literaire evenementen betreft. Daarom pleiten ze ervoor om op jonge leeftijd te beginnen met leesbevordering en -stimulering. Volgens de onderzoekers ligt de sleutel tot het bezoeken van een openbare bibliotheek bij het lezen zelf. 'En dat maakt van de beleidsopdracht een vicieuze cirkel: lezen stimuleert om naar de bibliotheek te gaan, en bibliotheekbezoek zet aan tot lezen.' De onderzoekers stellen dat lezen steeds meer een sociaal karakter lijkt te krijgen, onder meer door een toename aan boeken- en leesclubs. Er is ook een stimulerende rol weggelegd voor de interactie van bibliotheken met het verenigingsleven, bijvoorbeeld door het maandelijkse beschikbaar stellen van meerdere exemplaren van een boek of het inrichten van een leescafé voor die leesclubs.
  • De onderzoekers hebben ook gekeken naar factoren die een effect kunnen hebben op cultuurdeelname. Dat de opleiding en de gezinssituatie een positief effect hebben, was al langer bekend. Voor het eerst hebben de onderzoekers in beeld gebracht dat cultuureducatie een grote rol speelt, los van andere factoren. Wie op school (actief of receptief) met cultuur geconfronteerd wordt, heeft meer kans later aan cultuur te participeren.

Vlaams minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur Joke Schauvliege wil naar aanleiding van het onderzoek haar participatiebeleid blijven voortzetten, maar wel sterker inzetten op cultuur en gezinnen, e-cultuur en cultuureducatie, zo wordt gemeld in De Standaard. Schauvliege wil de sleutelrol van het ouderlijke milieu erkennen en sterker inzetten op cultuur en gezinnen. Cultuur in gezinsverband stimuleren zou zelfs een nieuw beoordelingscriterium kunnen worden voor het subsidiebeleid. Verder wil ze vooral organisatorische hergroeperingen doorvoeren. Voor e-cultuur, door de digitaliseringsactiviteiten beter te stroomlijnen. En voor cultuureducatie als smaakmaker, door de vele spontaan gegroeide maar versnipperde initiatieven in kaart te brengen en beter te laten samenwerken, aldus De Standaard. Schauvliege wil ook de prijsdifferentiatie verder laten onderzoeken. 'We moeten erover waken dat er geen nieuwe financiële drempels opduiken', zegt ze in De Standaard. Een algemene prijsstijging, die leidt tot meer opbrengst, maar cultuurgebruikers doet afhaken, vindt ze geen goede zaak.
De minister noemt naar aanleiding van het onderzoek e‐cultuur een absolute prioriteit, waarbij ze onderkent dat de problematiek van de auteursrechten een rol speelt. Ze verwijst naar het e-bookplatform waarin Bibnet participeert. Ze wil nog meer inzetten op het stimuleren van informatiegeletterheid en ziet daar een rol voor de openbare bibliotheek, die informatie moet aanbieden, maar gebruikers ook daadwerkelijk op de informatiesnelweg moet helpen. 

Jan Braeckman, directeur van Bibnet, reageert in De Standaard op de resultaten van het onderzoek: ‘Verontrustend is hoe de digitale kloof steeds zichtbaarder wordt. Hoe hoger opgeleid, hoe meer je met internet bezig bent. Het is een discussie waarin het bibliotheeknetwerk zijn rol kan spelen. Nu de hoge kosten onder vuur liggen, is het een opsteker om te horen dat minister Schauvliege de beleidskeuze verdedigt van de bibliotheek als basisstructuur die het boek zo dicht mogelijk bij de mensen brengt.'

Bruno Vermeeren van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, - Archief en Documentatiewezen (VVBAD) merkt in De Morgen op dat, in weerwil van de teruglopende bezoekcijfers, een openbare bibliotheek in Vlaanderen toch een culturele basisvoorziening blijft. 'Een bibliotheek is tegenwoordig zoveel meer dan een plek om te lezen. Er worden lezingen en culturele evenementen georganiseerd, men ontmoet er elkaar en je wordt er wegwijs gemaakt in het veel ruimer geworden aanbod aan informatie.' De VVBAD waarschuwt er voor om 'geen financiële drempel op te werpen voor die doelgroepen die we nog te weinig aanspreken'.

De data en analyses van het onderzoek zijn samengebracht in twee boeken:

Participatie in Vlaanderen. Basisgegevens en kerncijfers van de Participatiesurvey 2009. 
Participatie in Vlaanderen. Eerste analyses van de Participatiesurvey 2009.

Daarnaast ontwikkelden de onderzoekers een webtool, die het mogelijk maakt voor de sectoren om zelf tabellen te generen uit de beschikbare data.






Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie