HomeBeste BibliotheekVerkiezingNieuwsbericht
voetnoot
Bibliotheek op het station: bibliotheek in het ritme van de forens
12-09-2011
Een bibliotheek op het station: het leek velen in de bibliotheeksector al langer een uitstekend idee. Op 8 augustus 2011 was het dan eindelijk zover en opende de eerste Bibliotheek op het station haar deuren voor het publiek. Haarlem had de primeur.
Bibliotheek op het station: bibliotheek in het ritme van de forens
De officiële opening van de Bibliotheek op het station is pas op 21 september. ‘Het was niet de bedoeling voor die tijd al ruchtbaarheid te geven aan dit nieuwe initiatief’, vertelt Dick van Tol, programmamanager Formuleontwikkeling bij ProBiblio en verantwoordelijk voor de stationsbibliotheek. ‘We hadden er bewust voor gekozen de bibliotheek midden in de zomervakantie te laten “proefdraaien”, zodat we voldoende tijd zouden hebben om eventuele kinderziektes op te sporen en te verhelpen, voordat de grote stroom forensen weer op gang zou komen. Maar blijkbaar wonen er veel journalisten in de buurt. Binnen de kortste keren stond in de landelijke dagbladen dat de eerste stationsbibliotheek van Nederland was geopend. En dat terwijl onze internetverbinding nog verre van optimaal was vanwege problemen met de kabelaar. Desondanks waren de reacties op de stationsbibliotheek meteen al uitgesproken positief. Er zijn ook al aardig wat bezoekers geweest, meer dan je in zo’n vakantieperiode verwacht. Sommigen kwamen alleen maar even een kijkje nemen en informatie halen, anderen hebben ook al boeken geleend. Van degenen die de afgelopen weken bij ons leenden, was ongeveer de helft geen lid van een bibliotheek. De reacties van bezoekers zijn zeer lovend.’

Focus op forens
Dat is allemaal goed nieuws voor een bibliotheek waarvan de twee hoofddoelstellingen zijn: positieve publiciteit genereren voor de bibliotheeksector in een tijd dat culturele instellingen onder vuur liggen en nieuwe leden werven voor de Bibliotheek Haarlem en omstreken. Daarnaast wil de Bibliotheek op het station het gebruik onder bestaande leden stimuleren. ‘We richten ons met deze bibliotheek primair op de 25-50-jarigen die minimaal eens per week met de trein reizen vanaf of naar hetzelfde station en geen lid zijn van een bibliotheek. Uit onderzoek van NS blijkt dat deze groep merendeels hoger opgeleid is en graag leest’, licht Van Tol de keuze voor de doelgroep toe. ‘Maar liefst driekwart van de treinreizigers neemt onderweg iets te lezen mee. Uit eigen onderzoek weten wij bovendien dat het de 25- tot 50-jarigen vaak aan tijd ontbreekt om naar de bibliotheek te komen. Ook vinden ze dat er te weinig actueel materiaal is. Met de Bibliotheek op het station brengen we de bibliotheek in het dagelijkse patroon van deze (potentiële) leden. We zijn open tijdens de ochtend- en avondspits - van 7.00-9.00 uur en van 16.00-19.00 uur - en hebben een actuele collectie boeken en tijdschriften. Ook kunnen mensen snel even hun mail checken op een van onze computers of op hun eigen laptop of pda, dankzij gratis wifi. En dat alles voor een heel schappelijk bedrag. Reizigers betalen eenmalig € 2,50 inschrijfgeld en daarna € 2,50 voor iedere keer dat zij een boek of tijdschrift lenen. Ze maken daarvoor zelf een tegoed aan. Een jaarabonnement kost € 40, waarmee ze ook meteen lid zijn van de lokale bibliotheek. Ben je al lid van de lokale bibliotheek, dan betaal je een tientje.’

Haast en rust
De Bibliotheek op het station is gevestigd in een voormalig telegraafkantoor op het middenperron van Station Haarlem. ‘Daar komen de meeste treinen’, zo verklaart Van Tol deze keuze. Het prachtige gebouw, 150 m2 publieksruimte en een stukje back-office, is beschikbaar gesteld door NS Poort. ‘NS streeft naar een aantrekkelijk voorzieningenniveau op de stations, wil het sponsorbeleid rondom lezen versterken en het NS-imago een positieve impuls geven. Bovendien wil NS zich de komende jaren steeds meer gaan profileren als dynamische toegangspoort tot de stad. Een bibliotheek past bij dat streven’, legt Van Tol uit. ‘Zo is met NS afgesproken dat de stationsbibliotheek ook zal fungeren als doorgeefluik van culturele informatie. Bezoekers kunnen er bijvoorbeeld de culturele programmaboekjes voor het komende seizoen meenemen. In Haarlem is er bovendien nog voor gekozen om een vooruitgeschoven VVV-post in de stationsbibliotheek op te nemen.’
Omdat veel treinreizigers maar weinig tijd hebben, is de bibliotheek verdeeld in een haast- en een rustruimte. ‘De eerste ruimte is dusdanig vormgegeven dat reizigers er vlug iets van hun gading kunnen vinden, dankzij een heel duidelijke indeling en signing’, zegt Van Tol. ‘Op deze afdeling staan onder meer actuele toptitels fictie en non-fictie. In de rustruimte bevinden zich zitjes en een leestafel. Reizigers kunnen er op aangename manier wachttijd doorbrengen.’

Hip broertje
Bij de vormgeving van de Bibliotheek op het station is aangesloten bij de landelijke huisstijl en er wordt veel gebruik gemaakt van retailelementen. ‘Qua inrichting zijn we het hippere broertje van het standaard retailinrichtingsconcept van Jos de Vries’, zegt Van Tol. ‘Tijdens het ontwikkelproces hebben we er steeds rekening mee gehouden dat het concept landelijk uitrolbaar moet zijn. Daarom sluiten we aan bij landelijke standaarden en hebben we er ook voor gekozen om te werken met het automatiseringssysteem dat in bibliotheekland het meest gangbaar is: Bicat. Ook al gebruikt de Bibliotheek Haarlem dat zelf niet. We gaan nadrukkelijk uit van de grootste gemene deler, omdat reizende klanten doorgaans weinig tijd hebben. Ze moeten meteen weten waar wat is en hoe alles werkt. Dat vraagt om een zekere mate van standaardisatie, maar met een lokale touch.’
De formule van de Bibliotheek op het station Haarlem, de eerste stationsbibliotheek van Europa, is ontwikkeld door ProBiblio in samenwerking met de Bibliotheek Haarlem en omstreken en met bijdragen van de Dienst Openbare Bibliotheek Den Haag, de Bibliotheek Rotterdam, de Bibliotheek Zwolle, de Bibliotheek Gouda en de Bibliotheek Waterweg. In een eerdere fase was de Bibliotheek Hoorn betrokken.

Proeftuin
De Bibliotheek op het station Haarlem is vooralsnog een pilot. ‘De komende twee jaar willen we benutten om te experimenteren en te kijken wat wel en wat niet werkt’, zegt Van Tol. ‘Zo gaan we stap voor stap vernieuwende diensten en werkwijzen aan onze klanten presenteren om te kijken hoe dat bevalt. Ook hebben we verschillende doelstellingen geformuleerd, waaraan binnen twee jaar moet worden voldaan. Bijvoorbeeld met betrekking tot het aantal media-uitingen en het gebruikersoordeel. Als we onze doelstellingen niet halen, zullen we na twee jaar een serieuze heroverweging moeten maken: doorgaan of niet? Vooralsnog gaan we er echter vanuit dat de Bibliotheek op het station Haarlem een blijvertje is. Ook voor het derde en vierde jaar zijn al financiële middelen gereserveerd.’
De proefperiode wordt bekostigd door de provincie Noord-Holland, ProBiblio, NS en de Bibliotheek Haarlem en omstreken, de jaren erna zal de Bibliotheek Haarlem de meeste kosten voor haar rekening nemen. Want de gedachte achter een stationsbibliotheek is dat lokale bibliotheken de exploitatie voor hun rekening nemen en dat NS gebouwen beschikbaar stelt. ‘Zo biedt de samenwerking beide partijen voordeel’, aldus Van Tol.

De Bibliotheek op het station heeft een eigen website.

Voor een fotoserie met foto´s van de Bibliotheek op het station, zie hier.
Voor een slideshow met foto´s van de Bibliotheek op het station, zie hier.

Tekst: Femke van den Berg
Foto’s: Gerrit Serné




Print deze pagina

Reacties op dit artikel (1)

A.B. Kraus
23-9-2011 20:12
Graag wijs ik er op dat er in Madrid al een hele keten van stationsbibliotheken is. Weliswaar op metrostations. http://www-1.munimadrid.es/bibliometro/#.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie