HomeRubriekenPeilingItem
voetnoot

Peiling

De bibliotheek moet minder ‘boekig’ worden
In het eind vorig jaar verschenen advies VOB 3.0 (pdf) luidt een van de aanbevelingen dat de Vereniging van Openbare Bibliotheken zich moet ‘ontworstelen aan de omklemming van de vele boekgerelateerde stichtingen die haar omgeven en het gesprek aangaan met maatschappelijke organisaties op de terreinen van onderwijs, zorg en arbeid’. Tijdens de ledenvergadering van de VOB op 10 december bleek dat deze aanbeveling niet door iedereen met instemming begroet wordt. Door velen wordt hij bestempeld als ongenuanceerd en onverstandig. ‘Voor velen blijft de collectie toch de kern van het bibliotheekwerk, deze “heritage” mag niet worden verloochend,’ zo luidt het in een commentaar bij het advies.
 
Voor Dianne Weersink, directeur-bestuurder van de 100-jarige Bibliotheek Nijmegen (van de Bibliotheek Gelderland Zuid), blijft ‘het boek’ de basis van de bibliotheek. Weersink: ‘Ik vind dat we juist heel veel hebben aan de boekgerelateerde instellingen waarmee we goed samenwerken, en ik heb absoluut niet het gevoel dat bibliotheken klem zitten bij die instellingen. Daarnaast is het belangrijk om de samenwerking te zoeken met maatschappelijke instellingen, maar het een sluit het ander niet uit. Bibliotheek Gelderland Zuid zoekt die samenwerkingsverbanden ook steeds meer. Een bibliotheek staat wat mij betreft voor leesplezier, leesbevordering en bestrijding van laaggeletterdheid en daarbij bereik je de beste resultaten in samenwerking met andere culturele, educatieve en maatschappelijke instellingen. Met gebundelde expertise, achtergronden en contacten versterk je elkaar. We werken goed samen met boekhandels, bijvoorbeeld bij het organiseren van literaire festivals, een kinderboekenfeest, een poëziefeest. Maar samen met educatieve en maatschappelijke instellingen kun je moeilijk benaderbare doelgroepen het beste bereiken en ondersteunen. De ‘core business’, het delen van verhalen, is daarbij het uitgangspunt, je collectie blijft het hart van de bibliotheek, waaraan je verschillende activiteiten en samenwerkingsverbanden kunt koppelen. Wij noemen Bibliotheek De Mariënburg niet voor niets het ´Huis van de Letters´. We merken dat onze talloze samenwerkingsverbanden de bibliotheek doen bruisen, samen kom je tot inspirerende activiteiten.'

Van Albert Kivits, directeur van de eveneens jubilerende Bibliotheek Eindhoven, mag de bibliotheek best wat meer afstand van ‘het boek’ nemen. Kivits: ‘Ik ben het wel eens met de stelling. We zijn niet alleen van het boek, we zijn van het lezen en van mediawijsheid. In onze oprichtingsakte 100 jaar geleden stond ook helemaal niets over het boek, maar ging het over ontspanning, leren en lezen. Een boek is een belangrijk middel, maar er komen steeds meer nieuwe media waarmee je kennis kunt overdragen of waarmee je het lezen kunt stimuleren. Als Bibliotheek Eindhoven hebben we ervoor gekozen onze collectie behoorlijk terug te brengen, waarbij we uitgegaan zijn van het aantal uitleningen. Boeken die bijvoorbeeld twee jaar niet waren uitgeleend, kregen geen plek in die gereduceerde collectie. Wij moeten keuzes maken en hebben gekozen voor investeren in jeugd en de actualiteit en nieuwe media, en dat betekent dat we minder boeken in onze collectie kunnen hebben. Een dame uit een villawijk die vraagt naar een poëziebundel moeten we dan misschien teleurstellen, maar wij kiezen liever voor de jeugd. Ik vind het ook persoonlijk prettig om te verblijven in een omgeving waar veel boeken zijn, maar als die boeken nauwelijks worden uitgeleend, dan is het dus eigenlijk meer een decor waarin mensen verblijven. Ik zie voor de bibliotheek een belangrijke rol op het gebied van informeel leren en dat hoeft niet per definitie met boeken, al kunnen die natuurlijk ook ingezet worden. Maar het hoeft niet altijd vanuit high culture, grote groepen leren nu eenmaal beter op een aanschouwelijke manier of door dingen zelf te doen. Wat mij betreft mogen we ons ook landelijk gezien meer losmaken van die ‘boekgerelateerde’ instellingen. Leg bijvoorbeeld ook eens een lijntje met alle zorgverzekeraars, want er is een heel duidelijke correlatie tussen ongezondheid en laaggeletterdheid. Of zoek meer samenwerking met het UWV. Daar zie ik meer in dan jaarlijks miljoenen aan de CPNB overmaken, waarvoor dan dure posters worden gedrukt en zoiets als het Jaar van het Boek wordt georganiseerd. Hartstikke leuk, maar het is allemaal gericht op een bepaalde doelgroep, zoals die mevrouw uit de villawijk die op zoek is naar poëziebundels. Wij zetten liever in op leesbevordering via het onderwijs en de aanpak van laaggeletterdheid, met name in samenwerking met maatschappelijke instellingen.’

Hans van Duijnhoven, bij de Bibliotheek Oss onder andere betrokken bij projecten als Lezers van Stavast en Oefenen voor een andere tijd: ‘Een bibliotheek zonder boeken is geen bibliotheek meer. Dat wil niet zeggen dat maatschappelijke thema’s voor ons niet belangrijk zijn, integendeel, maar het belang van de bibliotheek ligt er juist in die maatschappelijke thema’s te verbinden met onze collectie, anders worden we welzijnswerkers of zoiets. Die doen ook belangrijk werk, maar vanuit een andere rol. De rol van de bibliotheek is in mijn ogen mensen inzichten te bieden en kennis te laten maken met bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen. Dat gaat verder dan even wat intikken in Google of elke avond DWDD kijken. Nee, voor echte verdieping is het nu eenmaal nodig boeken te lezen en onze rol als bibliothecaris is het om mensen daartoe te verleiden, om ze de weg te wijzen naar de boeken die relevant zijn, die inzicht bieden in de ingewikkelde ontwikkelingen en maatschappelijke veranderingen waarmee we ons in toenemende mate omgeven weten. Dat “verleiden” doen we op een manier die bij deze tijd past, zoals online via blogs, social media, het vormen van communities etc. En ook landelijke organisaties als de CPNB kunnen daar een rol bij spelen. Bibliotheekmedewerkers die nooit een boek inzien, zijn in mijn ogen geen bibliothecaris. ‘

Wat vindt u, moeten bibliotheken inderdaad meer afstand nemen van boekgerelateerde instellingen en minder 'boekig' worden of moeten zij het boek juist blijven koesteren als de kern van hun identiteit?

Geef uw mening en licht die toe in het reactieveld.

Zie ook Bibliotheekblad nr 2 2016.

 

De bibliotheek moet minder ‘boekig’ worden
Eens (83 stemmen)
39%
Oneens (131 stemmen)
61%

Reacties op dit artikel (4)

ufo piloot
29-2-2016 20:16
Gewoon helemaal stoppen met boeken. Nemen teveel ruimte in beslag, zijn duur en de moderne mens doet steeds meer zaken digitaal.

De digitale bib is de toekomst. Niet vergeten dat lezen met een tablet/e-reader alleen maar groter en groter gaat worden.

Ps ik werk in een bibliotheek, en zien de vraag naar digitale titels met de dag groter worden...
P van Genugten
1-3-2016 01:14
Wat een nonsens.De bibliotheek (het heet niet voor niets biblio) is van het boek. Daar komen de mensen voor ook d jeugd. Of zelfs de jeugd. Niet voor een kopje koffie. Dat kan ik op veel leukere plekken drinken. Ook niet voor allerhande gemeenteinfo. Dan wordt de bibliotheek wel een heel dure etalage. Je ziet dat de bezuinigingen zorgen voor minder investeringen in de kern van de bibliotheek, de collectie. En daarmee roept de bibliotheek het einde  over zichzelf af. Nieuwe dienstverlening inzake ondersteunen in de nieuwe informatiewereld wordt door anderen al langer en veel beter gedaan. Samenwerken met het UWV en de belastingdienst. Ik begrijp dat de bibliothecaris een duizendpoot wordt. Zorg dat je als bibliotheek gewoon beter wordt waar je altijd goed in was een sterke collectie verbinden aan je omgeving. Dat heeft niets met high culture te maken. Vaak zeggen mensen dit die niks met de bibliotheek hebben en geen bal verstand hebben van hun achterban, de klant. De heer Kivits lijkt mij een mooi voorbeeld. Hij klinkt als de nieuwbakken restauranteigenaar die zijn baan als directeur van een administratiekantoor heeft opgezegd om nog eens leuk te kunnen spelen. Helaas dit keer niet met zijn eigen geld. En dan verbaast zijn als er niemand meer komt opdagen. "ik had toch zo'n perfecte digitale service voor de aangifte voor u" . "Maar daar kwam ik niet voor, ik kwam voor boeken."...zo weer een bieb naar de mallemoer. 

En wat de lreactie van de ufo piloot betreft. Graag verwijs ik zijn bewering naar het rijk der fabelen. Digitaal boeken lezen in NL vlakt alweer af(zie jaarcijfers CB en SMB). In de USA en UK (de digitale boekenleeslanden bij uitstek) is er zelfs sprake van een dramatische daling (in USA meer dan 12 procent). De digitale bibliotheek heeft zeker toekomst maar staat nog voorlopig in een dikke schaduw van de fysieke collectie. De enige redewaarom er steeds minder uitgeleend wordt is het feit dat de fysieke collecties steeds meer uitgekleed worden. Niks te halen dus.
agnes klitsie
4-3-2016 13:50
 Aansluitend op P. van genugten; mensen kopen steeds meer boeken op bol.com omdat boeken niet meer aanwezig zijn in de bibliotheek. Explosieve groei van de tweedehandsboekenmarkt heeft alles te maken met het feiet dat bibliotheken de collecties uitkleden. Niets te halen dus...  Agnes klitsie
Joost Heessels
20-4-2016 16:22
Minder boek of meer boek is niet de vraag. Het gaat er om wat we naast de traditionele bibliotheek gaan doen of liever wat gaat de hoofdmoot worden want met alleen de uitleenfabriek en alles wat daar om heen zit redden de bibliotheken het niet!!

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie