HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
FABsolutely FABulous
Gert Staal
24-07-2017
Op 22 juni jl. organiseerde Bibliotheek Lek & IJssel het mini-symposium 'Business Case voor FabLabs en MediaLabs' naar aanleiding van een onderzoek naar FabLabs, uitgevoerd door studenten van de Hogeschool Utrecht (faculteit Technische Bedrijfskunde), in het kader van hun Quest-project. De belangrijkste inzichten uit deze studie zijn het delen waard.
FABsolutely FABulous
In de studie worden met betrekking tot FabLabs in bibliotheken onder andere de volgende vaststellingen gedaan:
  • In isolatie, als zelfstandige entiteit, hebben FabLabs geen positieve, haalbare business case.
  • Een tendens is dat steeds meer FabLabs in bibliotheken zijn gevestigd.
  • De business case kan pas enigszins in evenwicht komen als andere partijen, met name scholen, meedoen.
  • Scholen hebben een uitdaging om in 2020 de 21ste-eeuwse vaardigheden zoals benoemd in de leerplannen van het SLO op te nemen in het curriculum. Scholen zijn individueel, een enkele uitzondering daargelaten, niet goed in staat een dergelijk programma zelfstandig aan te bieden, of ze willen dit überhaupt niet. Dit heeft onder meer te maken met de moeilijkheid om te komen tot een efficiënte bedrijfsvoering (schaalkwestie), om continuïteit, kennis en expertise te bieden.
  • Algemeen is er consensus dat inzet op deze nieuwe 21ste-eeuwse vaardigheden zeer wenselijk is, de vraag is alleen: hoe krijgen we het georganiseerd? We constateren zelfs dat het noodzakelijk wordt, omdat we hebben gezien dat diverse scholen nog weinig hebben georganiseerd en over drie jaar moet dit een feit zijn!
  • Meest voor de hand liggend is kortom een samenwerking tussen scholen en de regionale bibliotheek. Verbreding van de scope naar een regionaal expertisecentrum voor 21ste-eeuwse vaardigheden, waarin ook bredere digitale vaardigheden kunnen worden ontwikkeld. Dat wil zeggen: een FabLab-plus. Ook aandacht voor overige vaardigheden die minder door het FabLab worden bevorderd. De term Medialab dekt de lading ook maar deels, de combinatie van beide is nodig.
  • Er is een samenwerking mogelijk met de landelijke FabLab-organisatie in de Benelux.
  • Verder zijn er schalingsmogelijkheden met de Koninklijke Bibliotheek.
Verdere bevindingen van het team en tijdens de sessie op 22 juni:
  • Een mobiel FabLab wordt afgeraden. Dat betekent een aantal vestigingen verspreid in de regio, waarbij de scholen van de dichtstbijzijnde vestiging gebruik kunnen maken.
  • Er zal een initiële investering moeten worden gedaan op apparatuur en huisvesting. Nader uit te werken in de business case.
  • Expertisecentrum zal dus moeten starten in samenwerking met in eerste instantie vooral de scholen. Peilen of de bereidwilligheid daar aanwezig is om te participeren is het startpunt (of het eindpunt). Kijken ook naar de mogelijkheden tot samen optrekken met bijvoorbeeld regionale opleidingen zoals Kunst Centraal, scholingscentra voor techniek e.d.
  • Voordat het bedrijfsleven überhaupt denkt over aanhaken, zal samenwerking met scholen feitelijk al gestart moeten zijn (men wil de eerste resultaten zien voordat men meedoet).
  • Het lijkt verstandig een apart merk in te richten vanwege de merkbeleving van een bibliotheek. Bovendien is het FabLab gehouden aan bepaalde criteria en uit onderzoek blijkt dat met de implementatie van de 21e-eeuwse vaardigheden het noodzakelijk is om ander en meer aanbod te creëren dan een nauw gedefinieerd FabLab nu kan leveren. Aandacht voor het aanbod.
  • Het is zaak dat één partij een eerste impuls zal moeten geven voor het bereiken van een vorm van gezamenlijkheid. Eén van die partijen zal als motor achter die impuls moeten zitten, en dat kan de bibliotheek zijn, als neutrale zone tussen alle partijen. Scholen zullen dit niet snel doen uit onderlinge concurrentieoverwegingen.
  • Expertise moet worden aangetrokken in de eerste plaats in de vorm van vrijwilligers, ondersteund door een professionele kernorganisatie. Het huidige vrijwilligersbestand checken op expertise op technisch, digitaal gebied. In tweede instantie via studenten en in derde instantie via werkzoekenden (UWV) die op basis van een tijdelijk contract starten.
  • Waar bestaat een samenwerking onder meer uit?
    • Gezamenlijk investeren (en/of inbrengen) van goederen.
    • Gezamenlijk exploiteren (vaste bijdrage of inbreng, plus een variabele bijdrage per sessie), abonnementsstructuur.
    • Er is noodzaak tot samenwerking aan de voorkant van het proces: programmering, voorbereiding lesstof, opzetten curricula, promotie van dienstverlening.
    • Evenzeer is er noodzaak tot samenwerking aan de achterkant: uitrol, formule beleid, ondersteuning, uitvoering en continuïteit.
    • Aan de voorkant zijn projectmatige acties nodig. Aan de achterkant formulebeleid en bestendiging in organisatie.
    • Nieuwe label, nieuwe organisatievorm.
    • Samenwerkingsmogelijkheden lokaal:
      • Samenwerking KunstCentraal en techniekopleidingscentra onderzoeken.
      • Samenwerking met Fit4School (huiswerkbegeleiding IJsselstein) mogelijk op de onderwijskundige expertise met insteek vanuit de ontwikkeling van de leerling van de toekomst. Hoe gaat het nu in het onderwijs en waar moeten we naar toe? En wat is daarvoor nodig?
      • Samenwerking met Tinkerinq (FabLab Houten) mogelijk op de uitvoering van de meer technische onderdelen belegd in FabLab.
    • Samenwerkingsmogelijkheden regionaal/landelijk:
      • Koninklijke Bibliotheek
    • Een formule kan ons helpen om te schalen. Sommige scholen tonen al aan de voorkant bereidheid, andere weten het nog niet, of kiezen duidelijk voor een eigen koers.
  • Goede kansen voor een Teacher2Teacher-programma in de regio waarmee deels eigen inkomsten zijn te genereren.
  • Abonnementsvorm mogelijkheden: zie boven. Jaarbijdrage plus kosten per sessie per leerling.
  • Database en verbinding aan huidige aanbod/uitleensysteem?
In mijn vorige gastblog pleitte ik voor een vrijwillig franchisemodel. Een project rond FabLabs in bibliotheken lijkt me een regelrechte kandidaat voor uitwerking in een landelijke franchiseformule. Wie pakt de handschoen op? Wij zijn er klaar voor.

Gert Staal Directeur Bibliotheek Lek & IJssel.

Zie hier (pptx) voor de presentatie van Gert Staal tijdens het mini-symposium over FabLabs op 22 juni.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie