HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
‘Noem "brede bieb" geen bieb meer’, of: voorbij streep van Jos Debeij?
Wim Keizer
11-07-2017
Leeswaarschuwing: dit is geen snelle contentsnack

Eerst hadden we openbare bibliotheken, toen kwamen er culturele ondernemingen, daarna maatschappelijke ondernemingen, vervolgens maatschappelijke bibliotheken en ook nog brede biebs. Nu hebben we brede maatschappelijke bibliotheken. Het merendeel heet nog wel Bibliotheek, maar we hebben ook al BplusC, de Chocoladefabriek, Coda, Cultura, DNK, DOK, Forum, Idea, Nieuwe Nobelaer en de Stadkamer, om er enkele te noemen.
‘Noem "brede bieb" geen bieb meer’,           of: voorbij streep van Jos Debeij?
In april woonde ik een bijeenkomst over openbaar bibliotheekwerk bij in Utrecht en daar hoorde ik een wethouder, nadat een aantal inleidingen was voorbijgekomen, vragen: ‘Is er ergens ook nog een grootste gemene deler of blijven alle bibliotheken verschillend? En ik zag ook de term “meer dan een bibliotheek”. Hoe zit dat?’
Later sprak ik een directeur van een provinciale ondersteuningsinstelling (POI) die dat maar rare vragen vond. Naar haar mening is er wel degelijk een grootste gemene deler en die is: de verbindende rol in de samenleving.
Dat is heel mooi, stel je voor dat brede bibliotheken een desintegrerende rol zouden hebben. Je kunt je natuurlijk wel afvragen of ‘een verbindende rol’ onderscheidend genoeg is om er speciaal de naam ‘bibliotheek’ aan te koppelen. Zijn er niet meer instellingen of organisaties die een verbindende rol in de samenleving (willen) hebben? Of andersom, bestaan er instellingen die doelbewust de mensheid uit een verzameling losse, alleen met zichzelf bezig zijnde individuen willen laten bestaan? Je zou bijna zeggen, ja die bestaan: dat zijn instellingen die grote nadruk leggen op persoonlijke ontwikkeling…

Ap de Vries
Kan een bibliotheek zo breed worden dat het beter is de naam ‘bibliotheek’ te schrappen?
Ap de Vries, directeur van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) in de periode 2010-2015, vindt van wel. De Vries, die voor zijn VOB-periode directeur van Kunstconnectie (later opgevolgd door Cultuurconnectie) is geweest, toont zich in een interview in m’n boek Twintig jaar bibliotheekvernieuwing* een warm voorstander van brede culturele/educatieve organisaties. Hij ziet er ook een grote rol voor de POI’en in om deze organisaties te helpen zich verder te ontwikkelen en te ontplooien. ‘Het gaat om werken aan inhoudelijke en bedrijfseconomische vernieuwing van de lokale cultureel-educatieve infrastructuur,’ zo zegt De Vries. Hij vindt ook: ‘Overigens zit er in de thans veel gebruikte term “brede bieb” iets wat me niet zint. Het is wel goed dat er een breed pakket is, maar dat je het “bieb” noemt doet niet helemaal recht aan de diverse partijen met wie samengewerkt wordt, zoals onderwijs, welzijn, kunsteducatie en dergelijke. Je zou het anders moeten noemen.’ Hij meent ook dat bibliothecaris beter ‘participatie-ondersteuner of zoiets’ zou kunnen heten.
Wat je er ook van mag vinden, ik vind het wel heel consequent van De Vries. Je bent een bieb of je bent het niet.

Stuurgroep Bibliotheken
De discussie of bibliotheken niet te breed worden om de naam ‘bibliotheek’ nog met goed fatsoen kunnen dragen is niet nieuw. In 2008 waarschuwde de toenmalige Stuurgroep Bibliotheken na zes jaar bibliotheekvernieuwing in haar Eindrapport: ‘Verbreed bibliotheekfuncties niet buiten de eigen en herkenbare doelstellingen, omdat niets zo bedreigend voor de bibliotheek is als de ambitie zich steeds verder te verbreden tot een onherkenbaar inloopcentrum.’

Ronald Plasterk
In zijn adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur van april 2008 zei minister Ronald Plasterk over de vijf kernfuncties die de ‘Richtlijn voor basisbibliotheken’ formuleerde (en die uiteindelijk als artikel 5 in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, Wsob, zijn terechtgekomen): ‘Deze functies hebben, terugkijkend op het vernieuwingsproces, geleid tot een zeer gevarieerd en diffuus samenstel van activiteiten en diensten. Zowel het SCP als de stuurgroep signaleert dit probleem’. Hij schreef verder: ‘De geconstateerde variëteit aan diensten en activiteiten dreigt afbreuk te doen aan een herkenbare missie van de openbare bibliotheek als publieke instelling. Naar mijn mening dient daarom een scherpere focus in de feitelijke invulling van de functies te worden aangebracht. Als minister van OCW hecht ik van de vijf genoemde kernfuncties vooral aan die op het terrein van informatie, educatie en lezen. De invulling van deze functies is van wezenlijk belang voor de toekomst van de sector, juist omdat de bedreigingen op dit vlak zo groot zijn.’

Raad voor Cultuur
De Raad voor Cultuur antwoordde in mei 2008 de concentratie op drie functies te onderschrijven. De Raad noemde voorbeelden van de belangwekkende rol die bibliotheken kunnen spelen bij de functies Informatie, Educatie en Lezen.

Wetsvoorstel
In het wetsvoorstel Wsob was oorspronkelijk uitgegaan van deze drie functies. Maar bij de internetconsultatie in april/mei 2013 bleken de VOB en reagerende bibliotheken ‘ontmoeting en debat’ en ‘kunst en cultuur’ graag toegevoegd te willen hebben. OCW ging hierin mee, ook al had de Vereniging van Nederlandse Gemeenten liever beperking tot de eerste drie gezien. Bij de Kamerbehandeling in 2014 bepleitten VVD en CDA in een amendement (pdf) om alleen ‘lezen, leren en informeren’ op te nemen, maar dat amendement kreeg geen meerderheid. Overigens wilden de beide partijen hiermee juist minder dan meer beperkingen.
De memorie van toelichting (pdf) legt uit (pagina 4/5) dat lezen, leren en informeren ‘meer publiekswaarde krijgen’ als deze worden uitgeoefend in combinatie met ‘kunst en cultuur’ en ‘ontmoeting en debat’. ‘Een beperking tot de drie klassieke functies “lezen, leren en informeren” zou de openbare bibliotheek te veel inkaderen in haar huidige vorm. Voor alle duidelijkheid: een plek waar alleen debatten of lezingen van schrijvers plaatsvinden is uiteraard geen openbare bibliotheek,’ zo zegt de memorie van toelichting.

Innovatieagenda
In de Gezamenlijke Innovatieagenda staat bij de prioriteit Participatie & Zelfredzaamheid: ‘Bij deze prioriteit moet overigens wel worden bewaakt dat bibliotheken binnen het eigen expertisedomein blijven: informatie, voorlichting, educatie en verwijzing. Daarentegen behoren zorg en hulpverlening tot het domein van zorgprofessionals en niet tot het domein van de openbare bibliotheken.’

Paul Postma
In mei 2016 interviewde ik Paul Postma, wiens marketingbedrijf voor de VOB een ‘business case’ over de Nationale Bibliotheekpas heeft gemaakt. Hij zei: ‘Ik zou teleurgesteld zijn als het verval in uitleningen niet stopt. De boekenmarkt zakt helemaal niet, dus dat betekent dat de bibliotheken hun leenpropositie niet goed in de markt hebben gezet. Want huren of lenen is een heel modern concept; je ziet het overal toenemen, dus is het gek dat het bij bibliotheken afneemt.’ Tijdens de VOB-ledenvergadering van 11 december 2014 hield Postma een presentatie (pdf) en zei hij onder andere dat de basisfunctie van een bibliotheek het uitlenen van boeken is. 'Praat daar niet met dedain over, dit is uw megafunctie. Organiseer het goed en efficiënt en doe andere dingen erbij, maar wees er trots op.’ Hij noemde toen een voorbeeld van een bedrijf waar de directie de core business stelselmatig verwaarloosde ten gunste van zaken die directeuren interessanter vonden, maar die in wezen veel minder belangrijk waren voor dat bedrijf. In 2016 bleek Paul Postma er nog precies zo over te denken.

Bert Mulder
In november 2016 deed Eimer Wieldraaijer verslag van een landelijke dag over basisvaardigheden en de rol van bibliotheken. Wieldraaijer schreef: ‘Bert Mulder, volgens dagvoorzitter Marijke Roskam in het bezit van een zwarte band in strategieontwikkeling, plaatste enkele kanttekeningen bij de transformatie van de bibliotheek tot een soort haarlemmerolie voor alle maatschappelijke vraagstukken. De directeur van het eSociety Instituut en lector Informatie, Technologie en Samenleving aan de Haagse Hogeschool: “Ik maak me soms zorgen als ik in de bibliotheek kom. Ik denk dan: waar zijn jullie nog van? Als het gaat om burgerparticipatie en de bibliotheek zijn er verschillende opvattingen, diverse agenda’s. Zelf vind ik datgene waar jullie je op richten wel wat veel, als je alles zo bij elkaar optelt: hulp aan vluchtelingen, bijdragen aan de ziekenzorg, en noem maar op. Ik vraag me af: worden jullie straks allemaal sociaal werker? Ik wil jullie alert maken op die verschuiving”.’

Jan Ewout van der Putten
In Twintig jaar bibliotheekvernieuwing zegt Jan Ewout van der Putten, secretaris-directeur van de VOB van 1999 t/m 2009: ‘Ook is het bibliotheekvak gedevalueerd. Er is geen goede opleiding meer.’ En: ‘Nu is er in het bibliotheekwerk veel invloed van mensen die zelf niet lezen. Maar je hebt bibliothecarissen nodig die mensen weten te enthousiasmeren voor ontwikkeling.’

Nan van Schendel
In Bibliotheekblad nummer 4/2017 staat een interview met Nan van Schendel, directeur van Bibliotheek Den Bosch. Op de constatering ‘Bibliotheken begeven zich steeds meer in het sociale domein’ antwoordt zij: ‘Ik zou willen zeggen: schoenmaker blijf bij je leest. Wij zijn geen welzijnsinstelling, maar moeten een bijdrage leveren waar onze toegevoegde waarde ligt. Dat is nog niet eenvoudig, aangezien we het merk bibliotheek opnieuw moeten laden. De maatschappelijke bibliotheek, de programmerende bibliotheek, de kinderbibliotheek, de uitleenbibliotheek, de klassieke bibliotheek. Men bedenkt een waaier aan namen in de zoektocht naar een nieuwe invulling van het merk. De Chocoladefabriek, de OBA, DOK Delft, Rozet, Eemhuis, Theek 5. Allemaal namen om het nieuwe merk te laden, maar waar het in mijn ogen om draait, is dit: stimuleren van lezen en het ondersteunen van kennisontwikkeling en kenniscreatie. Die onderwerpen blijven onze speerpunten, maar dat doen we niet alleen door boeken uit te lenen. Dat doen we ook door mensen in staat te stellen elkaar te ontmoeten. Zolang je de essentiële doelstellingen van de bibliotheek voor ogen houdt, kun je kijken wat daar allemaal bij past. Niet andersom.’

Peter van Eijk
In hetzelfde nummer zegt Peter van Eijk, directeur van BiSC Utrecht: ‘Jos Debeij noemt de bibliotheek een wegwijzer, een warenhuis en een werkplaats ineen (WWW). Dat willen wij ook. De bibliotheek van Lopik, met Karmac, is nu alleen een warenhuis geworden. Maar ook kleine bibliotheken kunnen meer. Dit is een gedeelde opgave van alle stelselpartners. Ook kleine bibliotheken kunnen dingen goed oppakken, zoals het Groene Hart. Die helpt ook mee basisvaardigheden te vergroten.’

Collectieplan en literatuur
Prachtig allemaal, maar van wie moet de bibliotheek eigenlijk een WWW worden? Vraagt de maatschappij erom of is het een poging van bibliotheken om belangrijk te blijven, om hun ‘toekomstbestendigheid’ centraal te stellen, in een tijd waarin door bibliotheken aangetrokken marketingdeskundigen denken dat zware content bevrijd moet worden uit eeuwenoude formats en we behoefte hebben aan snelle contentsnacks.
Maar er zijn ook nog mensen die van boeken houden en die vinden dat een bibliotheek die de collectie niet meer centraal stelt en die niet meer het grote belang van boeken lezen benadrukt geen bibliotheek is. Volgens het door de KB gemaakte Gezamenlijk Collectieplan (pdf) is de collectie het kernmateriaal van iedere bibliotheek, kun je zonder een collectie niet spreken van een bibliotheek en heeft 71% van de bibliotheekgebruikers een hoge waardering voor de traditionele bibliotheekdiensten. In Bibliotheekblad 5/2017 staat een citaat van Krist Biebauw, directeur van de stadsbibliotheek in Gent. ‘Als wij geen belang meer gaan hechten aan literatuur, het bewaren van het literaire geheugen en dat ter beschikking stellen – wie zou het dan wel doen?’

Etalage
Ook in nummer 5 zegt Jos Debeij, hoofd Bibliotheekstelsel KB: ‘Onze vorm is niet meer alleen het boek dat in de kast staat. De bronnen zijn digitaler en veelvormiger geworden met de inzet van maatschappelijke dienstverleners. We moeten als bibliotheek wel aan deze kant van de streep blijven en niet in de rol van welzijnswerker, zorgverlener of wat dan ook duiken. We kunnen best ondersteuners op juridisch gebied organiseren, maar we zijn geen juridisch ondersteuner.’ En: ‘We willen de nieuwe rol en functie in de etalage zetten en dat levert aandacht op. Maar de culturele rol is nog altijd substantiëler dan de nieuwere rollen.’

Ik denk dat dit laatste waar is, ik schreef al eerder over het verschil tussen imago en identiteit. Maar de vraag is wel of achter het nieuwe nagestreefde imago de ware identiteit qua inzet van financiën nog wel gezien en begrepen wordt. Tegenwoordig lijkt beeldvorming veel belangrijker dan de werkelijkheid. Hierboven toonde ik aan tot welke (mogelijke) misverstanden (?) dat al leidde.
Bibliotheken hoorden in dezelfde sfeer thuis als boekhandels en uitgeverijen. Die doen zowel in werkelijkheid als in beeldvorming minder aan verbreding dan bibliotheken en hebben dus blijkbaar meer vertrouwen in hun klassieke kernproduct.

Nog geen gezamenlijke cao
Ondertussen is het aan vakbonden met weerstand tegen het Alternatief voor Vakbond te danken dat een gezamenlijke cao voor brede organisaties, die wat Ap de Vries betreft de naam ‘bieb’ laten vervallen, er nog niet is. Maar het overleg gaat ongetwijfeld verder.

Flauwekulwoord
Ook wordt gedacht aan gezamenlijke certificering. Eerste uitgangspunt is: ‘Toekomstbestendig: de toekomstbestendigheid van de instelling staat centraal in het nieuwe kader. Het kader is ondersteunend aan het beleidsproces en de bedrijfsvoering en wordt ingebed in de relatie met de gemeente(s).’
‘Toekomstbestendig’ is het grootste flauwekulwoord dat ik ooit gehoord heb. Het betekent helemaal niets zolang je de toekomst niet kent. En wie kan zeggen de toekomst te kennen? Het leidt er alleen toe dat we er van af zien de toekomst zelf te maken, maar de neiging vertonen kortzichtige dingen te doen in de verwachting dat wat vandaag in de mode is morgen de toekomst heeft.

Rob Bruijnzeels en Joyce Sternheim
Hebben collecties als onderscheidend kenmerk van bibliotheken geen toekomst meer? Het is maar hoe je het wilt zien. Een stuk als Via connectie naar collectie (pdf) van het Ministerie van Verbeelding (Rob Bruijnzeels en Joyce Sternheim) pleit er voor collecties heel belangrijk te blijven vinden en er actief mee aan de slag te gaan. Het stuk is te vinden op de site van Cubiss.

Is het erg?
DSM heeft niets meer met Staatsmijnen te maken, Philips maakt geen lampen meer, bij Camel denk je eerder aan schoenen of overhemden dan aan sigaretten, dus hoe erg is het eigenlijk als bibliotheken heel andere dingen (erbij) (zijn) gaan doen dan vroeger, of ze nu wel of niet nog de naam ‘bibliotheek’ blijven dragen en of ze nu wel of niet fuseren met andere instellingen (en na de fusie een nieuwe naam aannemen)? Het merk kan blijven en de inhoud veranderen. Je kunt ook de inhoud verbreden of veranderen met de naam erbij. De Heidemij ging verder kijken dan de heidevelden en werd Arcadis. De Grontmij (van grondontwikkelingsmaatschappij) werd eerst veel breder en kreeg na fusie met het Zweedse Sweco de naam van de fusiepartner.
Als je, wat een aantal besturen en managers doet, het voortbestaan of de uitbreiding van je eigen organisatie doelbewust en expliciet centraal stelt en daarbij verminderend aandacht geeft aan de inhoud van wat je eerder deed, is zo’n verandering natuurlijk niet erg. Zeker niet als gemeenten er blij mee zijn, ervoor willen blijven betalen en er ook nog meer ‘klanten’ op af komen. Wel jammer van de ‘klassieke functies’, maar er zijn andere, ook niet-publieke, plekken waar boeken en kranten, lezen, leren en informeren centraal staan. De bibliotheek heeft nooit een monopolie gehad op dit gebied.

Niets stoffigs
Maar wat ook kan, is als bibliotheek de oude inhoud blijven koesteren, niet te makkelijk denken dat die inhoud niet interessant meer is en ook gemeenten daarvan proberen te overtuigen. Er is helemaal niets stoffigs aan boeken. Laten ‘brede bibliotheken’ die pretenderen ook nog bibliotheek te willen heten dan vooral zelf niet uitdragen dat het wel zo zou zijn. Als je deze organisaties, net als boekhandels, kranten en uitgeverijen, graag primair wilt blijven associëren met boeken en collecties, goed geïnformeerde burgers, onmisbaarheid voor de democratie, literatuur en zorgvuldig taalgebruik is het jammer om gruwelijke clichétaal te moeten lezen als ‘transitie naar een toekomstbestendige, ondernemende aanbieder van maatschappelijke dienstverlening’. Dan denk ik: De bibliotheek schaft de bibliotheek af. Dan vind ik: Haal het woord ‘bibliotheek’ maar uit je organisatienaam en noem het brede ding Symbiosis, Firmum Futurae, Finis Liber of de Kan-ik-geen-chocola-van-maken-fabriek.

Wim Keizer

*) Het boek is te bestellen door een mailtje te sturen aan mevrouw N.E. Brand, nellybrand49@gmail.com, onder vermelding van naam en adres. De prijs van het boek is 14 euro plus verzendkosten (in Nederland 3,95 euro).


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (12)

Hans van Duijnhoven
11-7-2017 14:34
Terwijl overal niet-bibliothecarissen zich hogelijk druk maken over onze naam schreef ik vanochtend een stuk-je. De aanleiding was een column van Tony van der Meulen, oud-hoofdredacteur van o.a. het Brabants Dagblad. Voor die krant schrijft hij wekelijks een (veel kleiner stuk-je). Hij prikt regelmatig door allerlei moderne fratsen heen. Heeft wel wat weg van Japke-D Bouma. Uit de NRC. Of Richard Engelfriet.
Helaas lopen er ook in onze sector tientallen (wie weet: honderden) mensen rond, die het - duurbetaald - veel beter weten dan de professionals om wie het zou moeten draaien. Wekelijks kun je bijeenkomsten bijwonen waar deze of gene goeroe aantreedt en louter clichés naar voren brengt.

Tony van der Meulen ergerde zich in zijn column van afgelopen zaterdag aan het zomertasje, van de bibliotheek. Daarover schreef ik een stuk-je. En reik daarin 'enkele' boeken aan. Die je kunt lenen in een BIBLIOTHEEK.

https://www.nobb.nl/oss/zoekresultaten/65-algem1/5580-citaat-476
Wim Keizer
14-7-2017 18:01
Ik heb al heel lang de indruk dat de Noord Oost Brabantse Bibliotheken niet behoren tot de categorie bibliotheken die zelf de bibliotheek afschaffen. De indrukwekkende lijst boeken van Hans van Duijnhoven getuigt daar weer van. De column van Tony van de Meulen was een mooie aanleiding om er melding van te maken en die boeken onder de aandacht te brengen.
Van der Meulen hoort duidelijk tot de categorie van de 71% in het KB-Collectieplan genoemde gebruikers die een hoge waardering hebben voor de traditionele bibliotheekdiensten.
 
Ik vind het wel goed dat ook niet-bibliothecarissen zich druk maken over de naam bibliotheek en meer nog over de dienstverlening van bibliotheken. Zonder betrokken burgers die van lezen houden bestaat het risico dat er nog veel meer brede instellingen komen die de benaming "brede bieb" beter kunnen laten vervallen. Juist professionals moeten het hebben van betrokken bibliotheekgebruikers.
 
Ik ben het met Hans van Duijnhoven eens dat er in onze sector ook goeroe's rondlopen die louter clichés naar voren brengen. Ik heb ze ook wel eens handelaren in "toekomstbestendigheid" genoemd, zoals ik schreef het grootste flauwekulwoord dat ik ken.
Joost Heessels
15-7-2017 11:40
Er lopen echter ook veel bibliotheekmensen tegen muren op binnen de sector omdat vernieuwing blijft steken bij mensen die niet vernieuwen maar maar blijven vechten tegen windmolens, wielen zelf blijven uitvinden, dure goeroe's aanslepen, markting hoger in het vaandel hebben dan het vak zelf, en of blijven hangen in tijden die zijn geweest.


 
Wim Keizer
17-7-2017 09:57
Het kan allemaal waar zijn wat Joost schrijft:
- Er lopen bibliotheekmensen tegen muren op;
- Vernieuwing blijft steken bij mensen die niet vernieuwen;
- Er zijn mensen die vechten tegen windmolens;
- Er zijn mensen die wielen blijven uitvinden;
- Er zijn mensen die dure goeroe's aanslepen;
- Er zijn mensen die marketing hoger in hun vaandel hebben staan dan het bibliotheekvak zelf;
- Er zijn mensen die blijven hangen in tijden die zijn geweest.

Maar wat nu, wat moeten wij hiermee?
 
Mijn verhaal gaat over verbreding en waarschuwende geluiden daartegen, met een heel aantal voorbeelden van die waarschuwingen. Met als slot dat het niet erg is te verbreden en te veranderen (al of niet met naamsverandering) als het voortbestaan van de organisatie, ongeacht de inhoud, bewust en expliciet het doel is. Maar dat het jammer is als de "klassieke" inhoud (die volgens mij helemaal niet zo klassiek is) sluipenderwijs verdwijnt, onder het mom van bibliotheekwerk, terwijl er nog kansen bestaan voor die inhoud, zoals bijvoorbeeld de Noord Oost Brabantse Bibliotheken aantonen.
Joost Heessels
17-7-2017 13:10
Wim mijn verhaaltje was een reactie op dat van Dhr van Duijnhoven 
Wim Keizer
17-7-2017 19:38
Een aspect dat ik in m'n opinieartikel niet aan de orde heb gesteld is de personeelskant.
Dat gebeurt wel volop in de artikelen over de reorganisaties van de Bibliotheken Utrecht en Velsen (met hoofdplaats IJmuiden).
Zie ook m'n reactie bij het artikel "Bibliotheek Utrecht ontslaat ten onrechte drie medewerkers" van 17 juli 2017 (onder Nieuws).
Floor Horst
19-7-2017 22:09
Mooi stuk. En zo waar. Postma heeft gelijk. Als onderzoeker in het veld van media zie ik dat bibliotheken hun taak verschuiven naar nieuwige experimenten die niet door hun aanhang worden gevraagd of bedacht. Het is vooral topdown door politiek bepaald, maar ook "de bieb is saai" - gedachte van nieuwe mensen in de directie die zelf geen biebbezoeker zijn en op basis van hun eigen gevoel beleidsbeslissingen nemen.  Onder het mom dat uitleningen omlaag gaan en het boek in het geweld van nieuwe media(techniek) niet meer relevant is. Dat is de grootste misvatting dat leidt tot het kind en het badwater. Wie de data gewoon goed kent weet dat alle onderzoeken (kwalitatief en kwantitatief) wijzen dat klanten niets meer willen dan boeken lenen. En daar omheen meegenomen willen worden. De meeste actieve gebruikers van bibliotheken zijn boekenleners. En ook nog eens een substantieel aantal, 80 miljoen boeken die voor  91 % worden uitgelezen (SMB/GfK). Dit gezet tegen de 37 miljoen boeken die verkocht  worden en waarvan minder dan 60% ook gelezen wordt. De "bieb" is de leesmotor van NL  Elke andere dienstverlening is een aardige toevoeging, maar de beste koffie kan ik elders krijgen, een gratis werkplek levert geen centjes op en voor belastingadvies wil ik toch echt een prof spreken. Bieb is van boeken. Wethouders zien dat vaak niet. Het zijn meestal niet lezende mannen die N=3 (1 partner, 2 kinderen , jongens die ook weinig lezen) onderzoek doet en tot de conclusie komt dat boeken niet meer van deze tijd zijn. Op dit moment groeit de boekverkoop weer substantieel. Nl behoort tot de top 4 boekenlezers (7 boeken per inwoner, meeste via bieb). Kijk gewoon naar de cijfers en ondervraag je gebruikers. Dan zou de breedheid van de bieb niet verder gaan dan die boeken en lezen als hun speerpunt nog meer verbeteren. En er een feest van maken. NL Leest groot vieren. Het boek als middel om te verbinden. Verhalen vertellen. En ja natuurlijk in het licht van de huidige tijd. Dus niet alleen bij die leest blijven, maar die leest vernieuwen en opnieuw inzetten als het beste van die bieb. Geletterdheid is een van de grootste verworvenheden van onze maatschappij. De bieb zou daar de grote motor in kunnen zijn. Moeten ze niet te breed worden. Postma heeft volledig gelijk.
Lang leve de bieb en het boek.

Joost Heessels
20-7-2017 11:47
 Bieb is deels van de boeken. De bibliotheek is ook van mensen verbinden, van kennis verbinden... alleen de bieb van het boek is te karig. 
Wim Keizer
21-7-2017 10:40
Een echte bieb is met collecties papieren en e-books als kern niet alleen van de boeken, maar ook van deskundig personeel dat actief met en rond boeken en andere media optreedt (leesbevordering, bevordering van nieuwsgierigheid) en, Joost, dat hoeft niet alleen in een bibliotheekgebouw.

Ik heb niets tegen zich verbredende en veranderende bibliotheken, of ze nu wel of niet fuseren met andere instellingen en wel of niet een naam aannemen zonder het woord "bibliotheek" erin, als maar duidelijk blijft wat ze als hun kerntaak of -taken beschouwen en die ook benoemen en uitdragen. Die streep van Jos Debij is ook geen streep, maar meer een soort zone, waar je in beeldvorming eerder doorheen kunt zijn getrokken dan in de werkelijkheid (qua inzet van geld, personeel en de deskundigheden die dat personeel ten toon spreidt).

Overigens hou ik niet van het woord "verbinden" in relatie tot echte bibliotheken, boekhandels, kranten en uitgevers. Een verbindende rol willen hebben in de samenleving klinkt me veel te vaag in de oren en ik krijg er altijd associaties bij met ziekenhuizen en verpleegkundigen vol rollen verband en pleisters. Hou het gewoon bij de doelen: mensen willen informeren, mensen wijzer willen maken, mensen willen laten lezen, hun nieuwsgierigheid willen prikkelen, of, wat best ook nog mag, verheffen. En als dat dan leidt tot zich "meer verbonden voelen met elkaar" is dat mooi meegenomen, maar maak er geen kerndoel van een echte bibliotheek van. Wat brede instellingen van welke aard dan ook willen doen, moeten ze natuurlijk helemaal zelf weten.
Joost Heessels
21-7-2017 14:39
Ik zal het woord verbinden niet meer in mijn mond nemen. En ook het gebouw is bij mij inderdaad niet heilig. De collectie is al lang niet meer boeken alleen. Maar waar het om gaat is wel dat de bibliotheek geen buurthuis moet worden waar Jan en alleman maar hun kunstjes kunnen vertonen. En tot mijn leedwezen zie ik menig bibliotheek daar in veranderen. 
Ik ben dan momenteel wel weg uit de sector maar mijn handen jeuken nog genoeg om mij hier tegen aan te bemoeien. Ja, de collectie is het uitgangspunt, en mensen aan het lezen krijgen en houden is een belangrijke taak, maar even zo belangrijk is mensen leren om gaan met digitaliseren en robotisering van de samenleving. 
Ook alleen maar het naar de pijpendansen van de subsidieverstrekker is mij een doorn in het oog, want voor wie is de bibliotheek er eigenlijk?






 
Wim Keizer
21-7-2017 15:22
Ja, Joost, dat laatste is een goede vraag. Maar het is nu eenmaal zo dat "wie betaalt, bepaalt" en dat voor vrijwel alle openbare biblitheken geldt dat de gemeente het meeste betaalt. De kunst is dus om niet "naar de pijpen van de gemeente als subsidieverstrekker te dansen", maar om in gezonde wisselwerking tussen eigen doelen en gemeentelijke doelen tot iets te komen wat je als bibliotheek graag zou willen. Wie minder afhankelijk wil worden van de gemeente, zal meer andere inkomstenbronnen (van instellingen of particulieren, gebruikers of niet-gebruikers) moeten zien te vinden. Er zijn nu ook in Nederland "community librarians". Community betekent "gemeenschap". Een gemeenschap hoeft niet samen te vallen met een gemeente. Ik ben dus benieuwd of community librarians kunnen leven van inkomsten van de gemeenschappen aan wie zij diensten (willen) verlenen.
Joost Heessels
21-7-2017 15:32
 In het verleden is al eens gekeken naar nieuwe vormen van inkomstenbronnen maar door ik helaas weinig meer over. 
Een gezonde wisselwerking met de gemeente lijkt mij wenselijk maar er in doorschieten is verwerpelijk. 
"community librarians" lijkt mij mooi want daar is de bibliotheek ook voor maar in welke vorm. Zomerklasjes organiseren bijvoorbeeld is dat iets wat een bibliotheek moet doen of welzijnswerk?
Nu zie je samenwerkigen met welzijnswerk met bibliotheken en dat is goed maar blijf wel ieder bij de eigen leest. 






Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie