HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
De digitale bibliotheek bestaat niet
Rob Bruijnzeels
01-08-2011
De digitale bibliotheek is al een aantal jaren onderwerp van discussie. Verschillende partijen zijn druk in de weer met de vraag wie wat waar voor het zeggen heeft. In een tijd waarin retro populair is, doet het mij denken aan een moderne variant van het aloude AVRO-familiespel Wie van de drie? Wil de echte baas opstaan? Sommige mensen kunnen daar een levenswerk van maken. Maar dat was toen ook al iets waar ik niet voor thuis bleef...
De digitale bibliotheek bestaat niet
Veel interessanter lijkt mij de vraag wat die digitale bibliotheek nu eigenlijk is: een bedrijf, een onbegrijpelijk technisch hoogstandje, een website of gewoon een openbare bibliotheek in een andere vorm. Die vraag is waarschijnlijk zo ingewikkeld dat er bij de VOB twee commissies over lijken te gaan: de commissie Strategie en de commissie Digitale bibliotheek. Alsof het gaat om twee aparte typen bibliotheken, met elk een eigen strategie...

Natuurlijk hebben de stormachtige ontwikkelingen in de wereld van ict hun weerslag op die van de openbare bibliotheek en vereist het groot inzicht en stuurmanskunst om die twee werelden met elkaar te verenigen. Maar wie doet dat? Strategie, Digitale bibliotheek of toch bibliotheek.nl? Dus de fysieke bibliotheek in een gebouw en de digitale bibliotheek op het internet? Waar moet je beginnen?
Ik zou zeggen: start vooral bij wat een openbare bibliotheek moet zijn: een prachtige en hoogstnoodzakelijke voorziening voor persoonlijke ontwikkeling, die mensen toerust in hun rol van kritische, actieve, goed geïnformeerde burgers. Als je dat voor ogen houdt en je niet laat afleiden door techniek of macht, kom je erachter dat al die digitale ontwikkelingen ons werk veelzijdiger en rijker kunnen maken.
En misschien ontdekken wij dan ook dat - om Prinses Máxima te parafraseren - dé digitale bibliotheek niet bestaat. Het gaat om een extensie van de goede oude openbare bibliotheek, maar dan wel veelzijdiger en op meer plaatsen en andere tijden benaderbaar. De digitale bibliotheek is (dus) niet een andere bibliotheek op het internet; het gaat om een andere technologie die bestaand bibliotheekwerk kan verbeteren en veranderen.

De enige bibliotheek die ertoe doet, is de bibliotheek van de toekomst. Ongedeeld en geworteld in de traditie van het openbare bibliotheekwerk. Alleen is dan het slim en beter distribueren van informatie niet goed genoeg meer! Want de Googles van deze wereld doen iets met de waarde, de betekenis en de waarheid van informatie. In De Groene Amsterdammer van 13 juli 2011 stond een interessant artikel van Sue Halpern:  'Baas in eigen hoofd?' Google als uitbreiding van ons brein is niet zo onschuldig als het lijkt. En in de Volkskrant van 21 juli beweert Hans Schnitzler (publicist, filosoof) dat Google ons geheugen vervangt en de mens berooft van zijn denkkracht. Hij borduurt daarbij voort op wat wetenschapper Betsy Sparrow vaststelde: dat mensen steeds luier worden in het onthouden van zaken en steeds meer vertrouwen op het (onbetrouwbare) geheugen van het internet.

Heftige kost, die hopelijk minder heet gegeten gaat worden dan dat hij wordt opgediend. Maar toch, het betekent iets voor bibliotheken: grote alertheid, een scherp inzicht in je maatschappelijke opdracht en zeker niet meegaan met alles wat mainstream lijkt. Als bibliotheken er zijn om mensen slimmer, onafhankelijker en socialer te maken, dan zou dat principe leidend moeten zijn bij de realisatie van de bibliotheek van de toekomst en voor een actieve toepassing van ict. In alle andere gevallen: niet doen! En het scheelt minstens één commissie...

Tekst: Rob Bruijnzeels



Print deze pagina

Reacties op dit artikel (1)

Rob Lindhout
2-8-2011 15:16
De digitale bibliotheek bestaat inderdaad niet. Maar alleen de fysieke ook niet.
Het is de kunst om het digitale op een slimme wijze te intergreren in je eigen bibliotheek, op een wijze die bij jou en je klant past.

Zie bijgaand artikel
http://www.extendlimits.nl/nieuws/artikel/7425/

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie