HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Innovatie in tienvoud

Eimer Wieldraaijer
10-02-2017
Innovatie in tienvoud
Route 2020 maakte het al duidelijk en ook de bijeenkomst 'Innovatie in de praktijk' (9 februari, Koninklijke Bibliotheek) liet het zien: als het gaat om creativiteit en vernieuwing gebeurt er veel meer in bibliotheken dan menigeen beseft. 
De Innovatieraad (opgericht in 2013) adviseert de KB bij het jaarlijks toekennen van innovatiegelden. Tien van de aldus in 2016 ondersteunde projecten presenteerden zich op 9 februari in Den Haag aan de 120 geïnteresseerden die voor deze bijeenkomst naar de hofstad waren afgereisd.

Het eerste project was Impact door connectie van Bibliotheekservice Fryslân. Nauwkeuriger gezegd: ‘Impact door connectie op school’, zoals adviseur innovatie Jeroen de Boer de eerste fase van het project doopte. De Boer: ‘Voor dit project zijn we met 22 leerlingen uit groep 7 van een basisschool in Leeuwarden aan de slag gegaan. Insteek: hoe reiken we kinderen tools en vaardigheden aan om in hun eigen omgeving impact te realiseren. De inzet van techniek helpt daarbij.’ Als voorbeeld noemde hij het gepeste kind dat een robot wil maken met de naam ‘anti-pestomaat’.
Over de impact van het project kon De Boer in dit stadium nog niet veel zeggen, maar wat hij wel kon melden, is het enthousiasme van de schoolleiding. Directeur Cees Joossen van de Leeuwardense Dr. Algraschool liet hem weten: ‘Ik zie dat de kinderen leren, dat ze blij zijn, dat de achterblijvers opbloeien en dat de slimsten van de klas extra geprikkeld worden. In het begin had ik best behoefte aan wat meer vastigheid, maar als ik dit zie, zeg ik: yes.’ De Boer: ‘We gaan sowieso door met dit project met de scholenkoepel en met de NHL Hogeschool, die onderzoek gaat doen naar de leereffecten van deze aanpak.’

Namens de Bibliotheek Utrecht vertelde Yavanne van Tiggelen over De Denkplaats. ‘Over twee jaar verhuist onze bibliotheek naar het oude postkantoor aan het Neude, waar veel ruimte zal zijn voor activiteiten, maar welke activiteiten? Utrecht is een stad met veel jongeren, maar de meesten van hen bezoeken de bibliotheek niet. Dat willen we veranderen. Met De Denkplaats wil ik een plek creëren waar mensen samen aan opdrachten werken. Daartoe heb ik mij laten inspireren door The School of Life van de filosoof Alain de Botton. Om mijn ideeën te toetsen zijn er bijeenkomsten op die plekken waar meerdere dingen tegelijk gebeuren, zoals het Brauhaus van Koffie Leute aan de Westerkade. In- en extern bouw ik een netwerk op en online is er een platform voor verdere discussie. Voor- en nadeel van de gekozen aanpak: van tevoren weet je nooit waar je zult uitkomen.’

Waarna het de beurt was aan Marijke Fackeldey van de Bibliotheek Midden-Brabant om enthousiast te vertellen over het project Kenniskans. Met dit project wil de bibliotheek interne workshops en trainingen van de gemeente, bedrijven en instellingen toegankelijk maken voor buitenstaanders. De aanbieder geeft de workshop of training in de Tilburgse Kennismakerij (proefbibliotheek). Fackeldey: ‘Op deze manier maken we de wereld van mensen groter. Zo hebben zes werkzoekenden bij ons deelgenomen aan een cursustraject van de gemeente. Achttien niet-studenten hebben de collegereeks Digital lifestyle and living in transition van de Fontys Hogeschool gevolgd. Dat leidde tot veel positieve reacties, ook van de hogeschool die liet weten: “Onze lesstof gaat meer leven door de aanvullingen uit de praktijk”.’ Fackeldey: ‘We zijn met de journalistiek in gesprek om een tweede collegereeks te geven. Doelstelling: we willen dat dit gaat behoren tot maatschappelijk betrokken ondernemen. Om die reden ga ik ook presentaties geven voor ondernemers.’

Jeny Flim (Bibliotheek Salland) en Karien van Buuren (Rijnbrink) schetsten gezamenlijk de ervaringen met Verhaal ver weg en lokaal. Dit project stimuleert de integratie en participatie van vluchtelingen in hun nieuwe woonplaats. In een aantal praatsessies leggen een vluchteling en een autochtone dorpsgenoot samen hun beider levensverhalen vast met behulp van een multitouchtafel en de ‘Verhaal Lokaal’-software. Om richting te geven aan de gespreksstof zijn er speciale ‘praatkaartjes’ ontwikkeld met daarop thema’s, zoals feestdagen, geloven, werk en familie.

Lex van Hulten is bij de Noord Oost Brabantse Bibliotheken bezig een programma-archief op YouTube aan te leggen. Om het rijke activiteitenaanbod van de bibliotheek voor het nageslacht te bewaren, wordt beeldmateriaal ontwikkeld, op YouTube gezet en via de bibliotheekwebsite doorzoekbaar en toegankelijk gemaakt. Door opschaling kan er een landelijk archief ontstaan, dat door andere bibliotheken als database voor ideeën gebruikt kan worden, maar Van Hulten – pas negen maanden aan de slag in de bibliotheeksector – gaf tot hilariteit van de zaal toe dat hij zich enigermate vergist had in de stroperigheid van processen in zijn nieuwe werkomgeving.

Gera Pronk (Iseetea) lichtte het project Poëzie op locatie van Bibliotheek Z-O-U-T toe. Door gebruik te maken van iBeacons of QR-codes kan de bezoeker die de bibliotheek binnenloopt ‘het gedicht van de week’ op zijn telefoon of tablet ontvangen. Op die manier wil de bibliotheek de bezoeker ervaring laten opdoen met nieuwe technieken en tegelijkertijd attenderen op het minder populaire literaire genre van de poëzie. Misschien verklaart dat laatste tevens dat tot nu toe slechts een beperkt aantal geïnteresseerden de app op zijn smartphone heeft geïnstalleerd.

Een van de interessantste projecten die gepresenteerd werden, is de post HBO-opleiding tot Community Librarian (pdf), die Cubiss samen met Avans+ ontwikkelt voor jonge professionals (leeftijd onder de 35) in de branche. Marieke Hezemans: ‘Deze opleiding moet bijdragen aan de innovatiekracht van bibliotheken. Als een van de hoofdtaken van de jonge bibliothecaris zien wij het bouwen van een community. Hij moet op de hoogte zijn van trends, hij is een communicator, een kennisdeler en een co-creator. Hij kan projectmatig werken, is ondernemend en beschikt over kennis van de sector en de collectie (fysiek en digitaal).’
Het traject start op 12 mei, beslaat 20 bijeenkomsten en loopt een jaar. Vanwege de belangstelling komt er dit najaar een nieuwe ronde (geen leeftijdsgrens). Inschrijfformulieren en andere informatie zijn te vinden op de website van Cubiss.

De middag kende verder drie pitches van de Bibliotheek Rijn en Venen over Books, Bricks & Bites (een doorlopende lijn van 2 tot 18 jaar ontwikkeld voor het onderwijs vanuit de methodes van LEGO Education), van de OB Gelderland-Zuid over B(l)ieb b(l)ieb, robot in de bieb (een speelse manier om jong en oud vertrouwd te maken met 21ste-eeuwse vaardigheden) en van denieuwebibliotheek (in Almere) over een Hackerroom (doorlopende leerlijn digitale vaardigheden voor kinderen en jongeren tot 18 jaar).

Erik Boekesteijn, de innovatiekracht die namens de KB on demand beschikbaar is voor bibliotheken, tijdens het intermezzo van de presentaties: ‘In het kader van mijn pilot Van Bibliotheek naar Beter heb ik al zeventien aanvragen binnen, maar als je als bibliotheek met kwesties zit die te maken hebben met verandering en innovatie: mail me vooral (erik.boekesteijn@kb.nl). Ik heb in binnen- en buitenland op heel veel plekken in de keuken mogen kijken en kan wellicht de helpende hand bieden bij het vinden van een oplossing.’ Erna Winters, directeur Bibliotheek Kennemerwaard en voorzitter van de Innovatieraad: ‘Nodig hem uit. Uit eigen ervaring weet ik dat Erik je verder kan helpen in je denken.’

Winters, ter afsluiting van de middag: ‘Voor degenen die overwegen een subsidie aan te vragen voor een nieuw innovatief project: ons loket is open tot 1 april. [De KB stelt ook voor 2017 en voor 2018 € 200.000,- beschikbaar voor innovatieve projecten binnen het openbare bibliotheeknetwerk. Voor de voorwaarden en wijze van aanvragen, zie de website van de KB - red.] Mijn tip aan belangstellenden: kijk goed naar de domeinen die vermeld staan in het rapport-Cohen. Als raad zullen we speciaal aandacht hebben voor de rol van de bibliotheek als verbinder in een polariserende samenleving. En voor degene die afziet van inschrijving omdat hij nog niet zo lang geleden al heeft meegedaan en omdat je slechts eens in de drie jaar mag meedoen, heb ik nog een tip: wees slim, Tom Poes, want samen met een andere bibliotheek mag je wél meedoen.’
 
Tekst: Eimer Wieldraaijer



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Verboden vruchten: over de verleiding van drank, moeilijke woorden en conducteurs Tamar van Moolenbroek

Door de walmen van mijn Kiosk-koffie staar ik dromerig voor me uit. Of toch nog dromend? Ligt het aan mij, of worden ze echt met de dag jonger en knapper? Opeens weet je het... je zoekt een conducteur! Lees verder