HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Ruim een jaar e-books in de bibliotheek: hoe kijken we terug?

Jan de Waal
26-03-2015
Ruim een jaar e-books in de bibliotheek: hoe kijken we terug?
Maart vorig jaar stelde Jan de Waal op deze website dat de landelijke e-booksite 'een drama' was. Tijd om na een jaar de balans op te maken: hoe staat de dienst er nu voor, is er veel verbeterd in het tussenliggende jaar?
Hoe is de nieuwe dienstverlening in de sector ontvangen? Waarom ondervinden bibliotheekleden en bibliotheken steeds weer problemen? Gaat de KB orde brengen in alle losse e-bookprojecten? De bibliotheken betalen dit jaar gezamenlijk 8 miljoen euro en welke gebruikscijfers krijgen we hiervoor terug? Een kritische blik om het aanbod te verbeteren

Het overkomt ons!
Dat bibliotheken iets met e-books doen, is bij veel mensen inmiddels wel bekend en ook hebben we de keerzijde ervaren: de haperende techniek leverde en levert nog vaak veel klachten op. Voor het eerst heeft een digitaal aanbod een grote invloed op de fysieke dienstverlening. Bibliotheken worden dagelijks overstroomd met klachten over niet werkende apparaten, e-books die ‘niet in te leveren’ zijn of meldingen als ‘ORD_09032’.De gehele opzet van de e-bookdienstverlening zorgt voor een machteloos gevoel bij bibliotheken en bij de medewerkers die er dagelijks mee te maken krijgen.

Afhankelijk
Bibliotheken die in het verleden redelijk autonoom hun eigen dienstverlening regelden, zijn nu met name door de e-books afhankelijk geworden van een landelijk product met de daaraan gekoppelde dienstverlening. Door het lenen van e-books en het plaatselijke lidmaatschap niet te koppelen ontstonden lastige situaties. Iedere gebruiker kreeg, naast zijn plaatselijke lidmaatschap, een totaal nieuw account. Deze registratie is niet gebaseerd op het lidmaatschapsnummer maar op een e-mailadres. Het ledenbestand van bibliotheken is heel betrouwbaar, iedereen die zich inschrijft moet zich legitimeren. Ook is altijd helder geweest wie een jeugdlid en wie een volwassen lid is. Deze zekerheid is ingeruild voor een onbetrouwbaar e-mailadres, dat verder niets zegt. Bij het aanmaken van een account is er geen controle mogelijk of iemand een jeugdlid is. Het onderscheid tussen jeugdleden en volwassen leden wordt met reden gemaakt bij het abonnement in de plaatselijke bibliotheek. In het verleden heb ik wel eens een account aangemaakt waarbij een kind nul jaar was en onlangs nog een kind van vijf jaar een zwaar psychologisch boek laten downloaden…. Kortom: een betrouwbaar bibliotheekstelsel is digitaal onderuit gehaald.

Bij de start van het e-bookplatform zou het met de landelijke ledenpas, registratie, et cetera, later ‘wel goed komen’. Steeds meer blijkt dat deze landelijke ict-ambities te hoog gegrepen zijn. Op dit moment is eigenlijk nog niets echt goed werkend opgeleverd. Terwijl bestaande bibliotheeksystemen ook prima geschikt zijn om een landelijke dienstverlening te ondersteunen. Voor onze leden zou dat een logisch proces zijn geweest en voor bibliotheken volledig controleerbaar. Ook zou dan beschikt kunnen worden over talloze gebruikersgegevens en zouden de e-booktitels in het eigen bibliotheeksysteem zitten.

De dienstverlening op het gebied van e-books vanuit het lokale opzetten, heeft een belangrijk psychologisch effect: bibliotheekmedewerkers hebben dan het e-bookproduct eerder gezien en omarmd als hun eigen product. Door de landelijke opzet is het veel moeilijker een ‘band’ op te bouwen met dit nieuwe digitale product. Ik hoop dat de KB meer wijsheid terugbrengt in dit gehele proces.

De centralistische opzet was volgens mij alleen nodig om het bestaansrecht van BNL te rechtvaardigen. Met al die miljoenen had men ook vanuit de bestaande structuur een landelijk geheel op kunnen zetten. Helaas zijn andere beleidsbeslissingen gemaakt. Op dit moment hebben de plaatselijke bibliotheken niets in hun handen. ‘We weten niet eens wie lid is van het e-bookplatform, we zien geen leeftijdsopbouw, weten niet wat die lezers lezen, hoe vaak ze een e-book lenen,’ wordt vaak verzucht door bibliotheken. De gegevens zijn niet beschikbaar of worden niet gedeeld met bibliotheken. Twee cijfers kregen plaatselijke bibliotheken toegestuurd, alleen pas na ondertekening van een strenge privacyverklaring: het totale aantal gebruikers van de e-bookdienst en het aantal e-books dat door hen in totaal geleend werd. Na klachten hierover kregen we nog het aantal landelijke e-bookaccounts en het totale aantal geleende e-books nagestuurd... (Aardige anekdote: in Brabant gingen de bibliotheken hun cijfers met elkaar uitwisselen, want een cijfer wordt pas iets waard als je het kan vergelijken. )

Het ontbreken van een koppeling tussen de accounts van de e-bookgebruikers met de lokale bibliotheeksystemen leidt ertoe dat bibliotheken niets weten van hun digitale leden. Pas als alle (lees alle) bibliotheken zijn aangesloten op het Datawarehouse en IAM, kunnen analyses van e-bookuitleningen worden gedaan. ‘Op dit moment kunnen de rapportages nog niet geleverd worden,’ zo wordt gemeld in het voortgangsbericht nr. 1, 2015 van BNL. Wederom een toekomstige belofte gestoeld op de aanname van een goed functionerend systeem, dat echter nog niet in gebruik is.

Landelijke verantwoordelijkheid
Een landelijke dienstverlening die permanent is, vereist ook een landelijke verantwoordelijkheid en een verantwoording naar bibliotheken. Daarbij hoort een duidelijk beleid voor een langere periode. De VakantieBieb, de succesvolste dienstverlening van de bibliotheken op het gebied van e-books, is een week voordat deze van start zou gaan, afgeblazen; dat is geen verantwoordelijk beleid. De VakantieBieb leverde met 200.000 accounts (*) veel goodwill op voor de bibliotheken. VakantieBieb heeft altijd nog meer accounts opgeleverd dan het huidige platform. Het is vlak voor de kerstvakantie ijskoud afgeserveerd.
Wel werden nog snel de PoëzieBieb- en VerhalenBieb-app gelanceerd. Voor iedere app is een nieuwe en andere landelijke aanmelding voor een account verplicht. Wanneer stopt deze wildgroei aan aanmeldprocedures en komt er eenheid in het e-bookaanbod?

Communicatie
In het najaar van 2014 kwam hier bovendien nog eens een totaal foute PR-campagne voor e-books bij. Was er dan geen enkele vorm van zelfreflectie? Koste wat het kost moest het materiaal naar de bibliotheken. Lees hierover bijvoorbeeld de blogpost van Jeanine Deckers en het commentaar van Wim Keizer in zijn nieuwsbrief.

Nu de KB verantwoordelijk is voor het e-bookplatform is de toon in de communicatie naar bibliotheken verbeterd. Ik heb ook het idee dat ze actief bezig zijn om het draagvlak voor e-books te vergroten. Lees bijvoorbeeld een citaat uit het voortgangsbericht e-books nr. 1 van 4 maart 2015.
‘Het eerste jaar van het e-bookplatform zit erop. Een hectisch jaar met kinderziektes en mijlpalen. We hadden een forse stijging van het aantal registraties, kregen er veel mooie nieuwe titels bij en als klap op de vuurpijl zijn we vorige maand de grens van 1 miljoen gedownloade boeken gepasseerd! Hiermee willen we niet voorbij gaan aan de technische storingen, communicatie die soms te wensen overliet en een campagneconcept dat niet goed aansloot bij de branche. Dit zorgde voor onrust en frustratie. Voldoende verbeterpunten dus. Maar zeker ook voldoende redenen voor trots en vertrouwen in de toekomst.’

Technische problemen
Ik besteed veel aandacht aan de technische ‘probleempjes’ met het e-bookaanbod. Waarom? De kern van ons bibliotheekwerk wordt erdoor geraakt en het imago van de bibliotheek wordt erdoor aangetast. De bibliotheek is voor veel mensen een betrouwbaar instituut, waarvan de dienstverlening over het algemeen een goede waardering krijgt. Natuurlijk kunnen we alle ‘probleempjes’ als kinderziektes afdoen en bestempelen als iets landelijks ‘waar we geen invloed op hebben’. Na een jaar e-books uitlenen zijn die smoesjes niet meer geloofwaardig. De dienstverlening op het gebied van e-books is een vast onderdeel van het takenpakket van de bibliotheek en daar horen geen structurele klachten bij.

Ingebakken problemen
Voor de gebruiker heeft het e-bookplatform veel ingebakken problemen. Ik beperk mij tot zaken van de laatste maanden. Ondanks het feit dat de ‘De Bibliotheek’-app nu enige uitleg geeft, blijft het een volkomen onlogische app, die vanuit een externe website wordt gevuld. Normaal gesproken verwacht iedereen dat een app een zelfstandig programma is. Deze app is dat niet: daar is het zoeken, kiezen (beide op de website) en lezen (in de app) van elkaar gescheiden. Ik leg nog steeds aan gebruikers uit dat het installeren van de app pas de laatste fase van het uitleenproces van de e-books is.
De afgelopen tijd zijn er veel klachten geweest dat de e-books niet verdwenen na de leentijd. Alleen het verwijderen van de app en opnieuw installeren boden uitkomst. Hoeveel gebruikers hierbij zijn afgehaakt is onduidelijk. Rondom de jaarwisseling was plotseling meer dan de helft van het titelaanbod verdwenen, pas na een week was het probleem opgelost. Sommige titels waren weken verdwenen.

Beeld artikel Jan de Waal
Begin februari 2015 leek het een heel weekend lang alsof de site van bibliotheek.nl en het onderdeel voor de e-books gehackt was. Bezoekers van de site kregen een zeer ernstige waarschuwing in beeld ‘Je verbinding is niet privé. Aanvallers proberen mogelijk je gegevens van www.bibliotheek.nl te stelen (bijvoorbeeld wachtwoorden, berichten of creditcards).’ Ga niet verder was de boodschap. Pas zondagavond, zo’n 48 uur na de eerste meldingen, kwam er een minimale boodschap dat er iets mis was met de certificaten, dus geen hack. Terwijl vóór het weekend deze problemen al bekend waren. Bij automatiseringsprojecten is het een regel nooit op vrijdag belangrijke updates uit te voeren. Wil men communiceren dat e-books 24 uur per dag te leen zijn, dan is het van belang 24 uur te monitoren om er direct over te kunnen communiceren bij problemen. Een blog over de totale procedure bij het lenen van e-books blijft noodzakelijk, zoals ik vorig jaar al bepleitte.

Iedere keer opnieuw inloggen met e-mailadres en wachtwoord, geeft ergernis, terwijl het bewaren van de eerste inlog eenvoudig te programmeren is. Ook de overgang naar iOS8 gaf veel problemen: zoiets moet in de bètafase opgelost zijn. Al maanden werkt men aan een oplossing voor iOS6. Deze gebruikers krijgen het advies om de ‘oude’ app maar niet te verwijderen. Om dan nog maar te zwijgen over het feit dat de app een tijd lang alleen verticaal te lezen was. Het risico van een landelijk systeem werd nog eens pijnlijk duidelijk toen in oktober 2014, twee maal alle bibliotheek.nl-sites plat gingen, inclusief alle bibliotheken met een WaaS-site.

De kritiek van de iOS-gebruikers bij de Bibliotheek-app in de App Store blijft, ook na de update in november 2014, niet mals: ‘Je bent vaker aan het inloggen en verversen dan aan het lezen.’ Gebruiker JoostBwk schrijft, na een opsomming van missers: ‘Eén ster is nog te veel, maar minder kan helaas niet.’ Van de twintig laatste reacties in de App Store, sinds de update, zijn er ook een paar positief: Leesfan72 geeft 4 sterren en schrijft: ‘Krijgt van mij 5 sterren zodra ik boeken ook eerder kan “inleveren” voordat de officiële uitleentermijn is verstreken.’ Maar de teneur van de recensies is toch overwegend kritisch. Zo zijn er gebruikers die de nachtstand missen en die niet snappen dat ‘bibliotheken’ zulke elementaire zaken als het soepel binnenhalen van boeken zo moeizaam laten verlopen. Gebruiker Pipnel schrijft bijvoorbeeld: ‘Het is niet te vatten dat een instantie wier belang het is om lezen zo plezierig mogelijk te maken, zulke elementaire zaken als een soepel binnenhalen van boeken zo moeizaam laat verlopen.’ De gemiddelde beoordeling van alle 261 iOS-gebruikers in Apples App Store is overwegend negatief en datzelfde geldt voor de beoordelingen van de Android-gebruikers in Google Play.
Een totaal vernieuwde app, waarbij zoeken, selecteren en lezen geïntegreerd zijn, is noodzakelijk om helderheid in het leenproces te krijgen. En dan hebben we het nog over het beste product, de app van het gehele e-bookplatform.

Errorcode ORD_09032
Begin januari 2015 is een controle uitgevoerd op de koppeling van lidmaatschapsnummers en e-mailadressen, ruim 30.000 accounts (van de 150.000 accounts?*). Een flink deel van alle accounts werd ongeldig verklaard. Want aan een geldige bibliotheekpas kon men meerdere e-mailaccounts koppelen. Bovendien bleek dat men op een jeugdpas ook e-books voor volwassenen kan lenen. Al snel na de lancering van de app deden deze oneigenlijke trucs al de ronde. Gunstig voor de gebruikscijfers? Ook het tijdelijk verhogen van het aantal tegelijkertijd te lenen e-books van vijf naar tien is voordelig voor de statistieken.

Gebruikers die meerdere e-mailaccounts aan hun bibliotheeklidmaatschap gekoppeld hadden konden na deze ‘schoonmaak’-update geen e-books meer lenen en kregen de errorcode ORD_09032 en de mededeling ‘Je bestelling is geweigerd, de reden hiervoor is: Klant heeft geen geldig bibliotheeklidmaatschap.’

Probleem was niet het lidmaatschap, dat was nog gewoon geldig, maar er was een dubbel e-mailadres gekoppeld aan het pasnummer. Dit soort errors geeft veel onduidelijkheid en onbegrip bij klantenbalies. Een e-mail sturen naar de helpdesk is dan nog de enige bibliotheeksteun voor deze gedupeerde leden. Een plaatselijke dienstverlening is niet mogelijk en zo willen we niet omgaan met onze klanten.
Dit soort opschoonacties wordt niet vooraf gemeld en volgens mij ook niet getest. Meer communicatie is hard nodig. Wanneer direct gekozen was voor koppeling met het lidmaatschapsnummer waren dit soort ‘opschoonacties’ niet nodig geweest.
Terugkoppeling naar plaatselijke bibliotheken is zowat ‘nul’. Iedere landelijke wijziging in de app of nieuwe versie van Adobe veroorzaakte weer een stroom van problemen.

Allerlei nieuwe begrippen duiken op, zoals: ‘e-bookspreekuur’, ‘e-bookcafé’, en de bibliotheek Dommeldal zet zelfs een ‘e-bookdokter’ in. Dit allemaal om het leed voor onze gebruikers te verzachten.

Digitaal mijnenveld
Een bij de bibliotheek geleend e-book op een e-reader zetten, is te vergelijken met lopen door een virtueel mijnenveld. Grote kans dat je slachtoffer wordt van een van de dertig à veertig virtuele boobytraps, met als resultaat ‘game over’, waarna je weer terug moet naar ‘af’, met de kans om daarna weer op een andere ‘mijn’ te trappen. Het downloaden van een illegaal e-book is daarmee vergeleken bijna een verademing: kopieer het e-book naar de e-reader en het werkt….
Diverse mogelijk foute keuzes zijn terug te voeren op de opzet van en het gebrek aan logica van het e-bookplatform: de gebruiker moet bijvoorbeeld kiezen tussen tablet, pc of e-reader. Talloze malen wees ik mensen, tijdens een tabletcafé, op het feit dat zij niet voor het juiste formaat boek hadden gekozen. Ze hadden een ‘pc-boek’ gekozen en ze snapten maar niet waarom het niet in de app verschijnt.

Wat zeker ook aangepakt moet worden is de website met veelgestelde vragen http://veelgestelde-vragen.bibliotheek.nl. Zoeken naar e-books is lastig, maar een oplossing vinden binnen deze FAQ-site is een ramp. Antwoorden zijn in tegenspraak met elkaar en veel oplossingen zijn gewoon niet te vinden met de zoekfuncties. Totaal onduidelijk is hoe het zoeken werkt.

Ontwikkel een dynamische handleiding, die bij iedere stap ook de mogelijke fouten geeft. Zorg voor een goede helpdesk die door bibliotheekcollega’s ook telefonisch te benaderen is. Nu verwijzen bibliotheekmedewerkers steeds door naar bibliotheek.nl terwijl ze weten dat het niet eenvoudig is daar de antwoorden op je vraag te vinden.

De handleiding, nog steeds van september 2014, beschrijft alleen hoe het installatieproces vlekkeloos verloopt. Maar heb je niet juist een handleiding nodig als het fout gaat? Als het fout gaat moet je zoeken in een woud van errorcodes - E_ADEPT_IO, - E_AUTH_BAD_DEVICE_KEY, - ADOBE_DRM_ERROR, - E_AUTH_NOT_READY of E_ACT_NOT_READY - en daar moet je dan de juiste oplossing vinden voor jouw probleem.
Een handleiding in de vorm van een pdf-document is veel te statisch voor de talloze updates die Adobe uitbrengt en die vaak weer nieuwe verrassingen met zich mee brengen. Bij de start van het e-bookplatform was het advies om versie 3.0 van Adobe te installeren, inmiddels is 4.03 uitgekomen van Adobe Digital Editions, met weer andere problemen, zoals ‘Melding E_ADEPT_NO_TOKEN’

Zoeken van een oplossing is echt een ramp. Wie zoekt (in het zoekvenster) op het meest voorkomende probleem ‘Adobe Digital Editions’, krijgt twee treffers. Terwijl deze term talloze keren voorkomt. Zoeken op ADE levert drie treffers op. Maar wie kent deze afkorting van ‘Adobe Digital Editions’? Wie alleen ‘Digital Editions’ intypt krijgt 9 treffers en met alleen ‘Editions’ 15 treffers. Met de ‘site:’-functie van Google vind je 24 treffers (* site:veelgestelde-vragen.bibliotheek.nl Adobe Digital Editions )
Eenvoudiger is het te kiezen uit de ‘probleem’-onderwerpen, maar helaas ontbreken in dat rijtje ook allerlei onderwerpen.

Goedwillende bibliotheekmedewerkers lopen vast in de wirwar van helpdeskoplossingen. Een machteloos gevoel overheerst, omdat bij iedere installatiestap wel iets anders onverklaarbaars mis kan gaan. Oorzaak is niet altijd het e-bookaanbod maar diverse ‘mijnenvelden’ zitten ook in Windows- en Adobe-versies.

Voor bibliotheken is het duidelijk: als je voor je gebruikers en ook voor je medewerkers een cursus moet geven om uit te leggen hoe het lenen van e-books in zijn werk gaat, dan is het product niet gebruiksvriendelijk en intuïtief. Laten we er aan werken dat het lenen van een e-book net zo eenvoudig is als het lenen van een papieren boek.

Het overkomt ons digitaal!
Het e-bookaanbod grijpt diep in de portemonnee van iedere plaatselijke bibliotheek. Vele miljoenen, € 8 miljoen in 2015, oplopend naar € 12,2 miljoen in 2018, worden uit het Gemeentefonds en in veel gevallen uit de budgetten van de plaatselijke bibliotheken gehaald om onder andere een landelijke dienstverlening rondom e-books op te zetten. Dat de plaatselijke bibliotheken op die manier financieel bijdragen is duidelijk, maar het is onduidelijk wat ze ervoor terug krijgen.
De KB is op dit moment bezig te onderzoeken hoe het draagvlak voor het e-bookaanbod onder bibliotheken vergroot kan worden.
Uit het voortgangsbericht nr. 1, 2015: ‘Duidelijk wordt wel dat dit jaar de meeste aandacht zal uitgaan naar het steviger verankeren van de interne organisatie rond het e-bookplatform, het optimaliseren van het technische functioneren ervan en het vergroten van het draagvlak en vertrouwen in de branche.’

Een mooi streven, maar het technische fundament onder de e-bookdienst van de bibliotheken blijft kwetsbaar. De problematiek rond het gebruik van Adobe DRM zal in de toekomst klachten blijven veroorzaken.

Oplossing: experiment e-readers mislukt
De beste oplossing is om te stoppen met het aanbieden van middels DRM beveiligde e-books. Het installeren via Adobe Digital Edition is dan niet meer nodig. Hiermee is 80 procent van alle klachten verdwenen. Niet voor niets zijn de online aanbieders van e-books - eind 2012 al - gestopt met deze vorm van beveiliging. Massaal is men overgestapt op een sociaal watermerk. Het installeren van e-books met een sociaal watermerk is erg eenvoudig. Zo’n met een sociaal watermerk beveiligd e-book versleutelt duidelijk (en verborgen) de gebruikersgegevens. De bedoeling is dat mensen een e-book niet verspreiden omdat er een persoonlijke code aan hangt. In de praktijk werkt dit goed.
Na een jaar experimenteren met DRM valt aan uitgevers wel uit te leggen dat de techniek ook ongeschikt is voor bibliotheken. Op dit moment zijn we als bibliotheken onze goede naam aan het verspelen door deze haperende techniek te blijven toepassen.

Als het aanbieden van e-books met een sociaal watermerk niet mogelijk is, dan biedt een samenwerking met Kobo uitkomst. Ik heb hier al eerder voor gepleit. Kobo kan namelijk wel regelen dat beveiligde e-books eenvoudig op een Kobo-reader komen en zij hebben ook logische apps voor tablets en pc’s. De keuze voor Kobo is nog eenvoudiger geworden omdat zij marktleider zijn en Sony is gestopt met het produceren van e-readers. De e-readers van Sony waren niet vrij van installatieproblemen. Maken we ons zo niet te afhankelijk van een marktpartij? Ja en nee. Nu zijn we ook afhankelijk van Adobe, waarbij bij iedere update van de software weer andere problemen opduiken. Online boekverkopers zijn jaren geleden al van de onwerkbare DRM-beveiliging afgestapt. Waarom zouden de bibliotheken dit voorbeeld van de commerciële aanbieders van e-books  niet volgen? Bezwaar is wel dat e-books dan niet van e-readers zouden verdwijnen.

Nieuwe site
We zijn nog steeds in afwachting van een nieuwe e-booksite, die eigenlijk november 2014 opgeleverd zou zijn. Sinds mijn vorige artikel, met flinke kritiek op deze site, is er wel iets verbeterd maar het blijft ‘een site in een site’, met daaraan vastgeknoopt ook nog eens een ‘helpdesk’-site. Geef bibliotheken duidelijkheid over wat de plannen zijn met de nieuwe site.

Het uitlenen van e-books is een flink ‘leerproces’, duidelijk en overzichtelijk problemen oplossen is een nog lastiger probleem. Een statische PDF-handleiding (laatste is al halfjaar oud) is niet voldoende, dat moet een dynamisch document zijn dat naast de installatiestappen ook de errors in beeld laat komen. Zoals al eerder aangehaald: de beste oplossing ligt in het stoppen van met DRM beveiligde e-books en in het ontwikkelen van een logische app. Negentig procent van de problemen is dan verholpen.

Koppeling digitaal en fysiek
In een externe bron van het CB wordt gemeld: ‘Een e-book bij de bibliotheek is gemiddeld 3 jaar oud en wordt 10x vaker geleend dan verkocht.’ Dat gevoel van ‘oude titels’ leeft ook onder bibliothecarissen.

Het komende jaar valt er nog veel te verbeteren aan de dienstverlening van de bibliotheken op het gebied van e-books. Technische oplossingen zijn misschien nog het makkelijkst te realiseren. Hoe we een koppeling maken tussen digitaal en fysiek, daar heb ik nog steeds geen plannen voor gezien. Een miljoen uitleningen van e-books (voortgangsbericht nr. 1, 2015) is een mooi PR-cijfer, maar daar houden we geen fysieke bibliotheken mee open. Vorig jaar pleitte ik er al voor: ontwikkel diensten waarbij we e-books koppelen aan onze fysieke gebouwen. Dat geeft pas draagvlak aan het product e-books.

Een dienstverlening opzetten rondom de inhoud van de e-books, daar moeten bibliotheken mee bezig zijn.

Aandachtspunten voor de KB zijn wat mij betreft:
• Nieuwe e-booksite (graag samen met bibliotheken ontwikkelen)
• E-books voor e-readers alleen nog aanbieden met sociaal watermerk
• E-bookgebruikers terug in het 'eigen' bibliotheeksysteem
• Betrouwbare gebruikersgegevens
• Bibliotheken inzicht geven in wie e-books lenen, hoe vaak, enz., enz.
• Stoppen met wildgroei van inlog-accounts en apps
• Nieuwe app waarbij zoeken, lenen en lezen één geheel is
• Dynamische handleiding voor installeren van e-books
• Samenvoegen van de diverse e-bookdiensten tot één geheel
• Open communicatie over het e-bookplatform in blogvorm
• Waarom e-books uitlenen voor 21 dagen? Laat de gebruiker de leenperiode zelf bepalen, binnen een maximum per jaar
• Duidelijkheid over titelinkoop en verloop
• Meer cijfers over gebruik
• Titels en koppelingen in bibliotheeksystemen
• Duidelijk vermelden of een boek een pdf- of ePUB formaat heeft. Liever geen e-books als pdf aanbieden, die geven meer problemen.
• Bij het e-book aangeven in welk jaar de eerste gedrukte versie uitkwam.
• Digitale bijscholing voor gebruikers en bibliotheken

* Alle cijfers uit het verleden over accounts, aanbod e-books en dergelijke hadden een hoog PR-gehalte en zijn hierdoor weinig betrouwbaar. Het aanvankelijk genoemde aantal van 150.000 accounts bleek later zo’n 30.000 lager te liggen. In februari 2015 werd gemeld dat in totaal 119.163 leden een account hebben aangemaakt en dat er in totaal 814.072 e-books zijn uitgeleend.
Bij de start werd melding gemaakt van 5000 titels beschikbare titels en dat bleken er later 2000 te zijn.
In voortgangsbericht nr. 1, 2015 spreekt men van een miljoen e-bookuitleningen en zijn er 165.000 klanten. De op een laag pitje gezette VakantieBieb had er 200.000.


Geef uw mening over het e-bookaanbod via deze enquête. Het resultaat zal later bekendgemaakt worden.

Zie ook het artikel 'Ontwikkeling van het e-bookplatform' van Sander van Kempen (KB) op deze website.

Het op 27 maart verschenen nummer 3 van Bibliotheekblad bevat een dossier over e-books.



Reacties op dit artikel (21)

sl
27-3-2015 20:11
Een zeer kritisch stuk met zeker veel waarheden. Maar, als jonge medewerker van de bibliotheek, voel ik mij genoodzaakt om wel wat kanttekeningen te plaatsen. 
Je hebt gelijk dat we af moeten van DRM beveiliging, een verschrikkelijke logge manier van werken. Mijn ervaring, en van veel collega's, is dat de IOS app nog zo slecht niet is. Natuurlijk is het onlogisch dat je niet binnen de app kunt zoeken en downloaden, aan de andere kant is de belasting voor je apparaat stukken minder. De eisen die jij stelt aan de applicatie zorgen ervoor dat het ook meer gaat vragen van je besturingssysteem. Aangezien dit niet de enige applicatie zal zijn op een tablet, komen er zaken in het gedrang. Wat de algehele ervaring ook niet ten goede zal komen. 
Daarnaast is het misschien ook belangrijk om te zeggen, na al die tijd, dat het heel positief is dat we uberhaupt deze dienst aanbieden. 



 
Jan de Waal
27-3-2015 22:09
Beste sl (?)
De bedoeling van deze ebook-analyse is ook dat de dienstverlening gaat verbeteren. Achterover leunen omdat we iets digitaals hebben is de verkeerde houding. Ik bestrijd je mening dat de app "zwaar" gaat worden als we daar ook de boekenselectie instoppen. In Google books, de App store, Bruna- of Bol app zitten 100.000 e-books en dat werkt gewoon.
Ook bestrijd ik je mening “De eisen die jij stelt aan de applicatie zorgen ervoor dat het ook meer gaat vragen van je besturingssysteem.” Dat is echt onzin, iedere app draait zijn eigen taak in het Android of iOS besturingssysteem. Iedere app krijgt zijn eigen geheugenruimte, een slimme biebapp krijgt evenveel ruimte als een domme biebapp. Alleen een anti-virus apps, vaak overbodig, eisen veel geheugenruimte. Ben wel blij dat je veel punten uit het artikel erkent. Het artikel is vooral vanuit de praktijk geschreven, in de hoop dat er juiste beleidsbeslissingen, samen met de bibliotheken gemaakt gaan worden.
Afgelopen jaar zijn er al veel verbeteringen geweest. Ik hoop dat over een jaar weer veel is verbeterd. Het gaat erom dat we voor onze gebruikers een goed product neerzetten, waar we als bibliothecarissen trots op kunnen zijn.

 
Herman Sterk
28-3-2015 08:54
Ben tester bij Bliyoo. Een verademing tov van ons eigen gedoe! 
Tim Lerno
30-3-2015 16:53
Mooi dat er ook vanuit Nederland kritische stemmen blijven klinken bij de in Nederland en Vlaanderen al te vaak als vanzelfsprekend aanvaarde centralistische opzet van de e-boekencollectie en -dienstverlening.

Ik zit er in Londerzeel alvast niet op te wachten om vanaf 2016 opnieuw mee te mogen betalen om toegang te bieden tot een landelijke collectie die door Bibnet 'onderhandeld werd' met de uitgevers. Dat hebben ze hier in 2014 ook al niet verkocht gekregen (en gelukkig maar).

Wat mij betreft wordt een bibliotheekcollectie nog steeds onafhankelijk samengesteld door bibliotheekmedewerkers, op maat van de lokale noden en behoeften. Centrale collectievorming kan, maar ook dan moet lokale aanvulling en bijsturing tot de mogelijkheden behoren.

Anders is het geen bibliotheekcollectie, maar een commercieel samenraapsel en zie ik nog steeds geen enkele meerwaarde om er schaarse bibliotheekmiddelen in te investeren. Een Spotify voor e-boeken is misschien iets voor de boekenmarkt, maar zeker niet voor de bibliotheek. En al helemaal niet in tijden van crisis en blinde besparingen.

Een landelijke collectie is in mijn woordenboek de verzameling van alle lokale collecties, gebruiksvriendelijk ontsloten via een gemeenschappelijke online-catalogus. En als het even kan: vanuit elke lokale bib makkelijk toegankelijk via interbibliothecair leenverkeer.

Ik ben het volmondig met Jan eens dat het op het vlak van gebruiksgemak veel vruchtbaarder kan zijn om een leen- en leeservaring op te zetten met een partner zoals Kobo en/of Tolino. Door gigantische bedragen te blijven investeren in eigen technologische oplossingen en omwegen zullen we steeds achter de dominante marktspelers aan blijven hinken. Onze klanten verwachten meer van ons dan een net-niet- ervaring, waarbij de zwarte piet wordt doorgeschoven naar een ongrijpbaar landelijk niveau.

Een open samenwerking met alle commerciële aanbieders die het bibliotheekaanbod in hun ecosysteem willen integreren is bovendien een ongelofelijke win-win voor klanten, bibliotheken én het hele boekenvak!

Volgens mij moet het overigens technisch perfect mogelijk zijn om een e-boek na het verstrijken van de leentermijn automatisch van een e-reader af te halen, van zodra de klant zijn e-reader synchroniseert met zijn Bol.com, Libris/Blz. of Standaard Boekhandel-account. Dit soort toepassingen heeft schrijfrechten nodig om nieuwe boeken toe te voegen, dus dan moet ook het recht om te wissen technisch te realiseren zijn.
Commerciële aanbieders uit de lage landen zijn erin geslaagd om makkelijk te maken wat Adobe moeilijk had gemaakt. Daarop verder bouwend is het integreren van bibliotheken die e-boeken uitlenen voor hen een kleintje.
 
Rob van Velthoven
31-3-2015 12:02
Beste Jan,
Als vrijwilliger voor seniorweb, doe ik samen met een aantal vrijwilligers elke maandag digidokter.
Het ebook gebeuren,vinden we een hoop gedoe,wekt enorm veel eritaties op en is heel erg ongebruiks vriendelijk.Het hele project heeft een enorm bak met geld gekost en het resultaat is om te huilen! 
In het bedrijfsleven wordt je hierop afgerekend en wellicht kost het je baan. Desondanks blijf ik voor de toekomst van ebooks optimistisch. Succes!

Filip Trenson
31-3-2015 12:53
 Dag Jan, al gehoord van Dilicom?
http://blogs.infor.com/bibliotheken/2014/10/pnb-e-boeken-beheren-in-v-smart.html
Jan de Waal
1-4-2015 12:37
 Beste mensen

bedankt voor de diverse reacties en een stuk herkenning in de problematiek van de e-books. Het artikel is over een periode van twee maanden geschreven, diverse personen hebben tekstueel en inhoudelijk commentaar gegeven. Op 10 maart 2015 is het artikel voorgelegd aan de KB en ruim 14 dagen daarna zij ze met commentaar gekomen. De KB is, zoals politici dat ook vaak doen, niet inhoudelijk op het artikel ingegaan maar hebben hun eigen verhaal ernaast gezet. Dit commentaar staat in het artikel 'Ontwikkeling van het e-bookplatform' van Sander van Kempen (KB) op deze website.

In mijn verhaal vraag ik om een aantal concrete verbeteringen: logische app, dynamische helpdesk, gebruikscijfers, afschaffen DRM, heldere website, een account voor bibliotheek en digitale diensten (waarbij lokale bibliotheek de basis is) en inzicht in het titelaanbod. Natuurlijk heeft alles te maken met de kwaliteit van de dienstverlening die, voor het gevoel van lokale bibliotheken, deels digitaal is onderuit gehaald. Om maar wat punten te noemen.

Hiernaast zet ik in mijn verhaal een algemeen gevoel neer van een aantal kernproblemen waar bibliotheken mee worstelen zoals: nieuwe rol t.o.v. digitaal en welke positie lokale bibliotheken daarin moeten nemen. Welk voordeel heeft de fysieke bibliotheek bij het digitale aanbod? Ook gaat het over afhankelijkheid landelijke dienstverlening die, op dit moment, ongrijpbaar is. Daarnaast is er het eeuwige probleem van communicatie. Er is een algemeen gevoel van onmacht die bibliothecarissen voelen, deels door de snelheid van digitale veranderingen. Voor de KB die voorheen alleen een landelijk taak had zal het ook voor hun wennen zijn om een nieuwe rol in de bibliotheekwereld in te nemen.

Ja en daar zijn geen eenvoudige antwoorden op. Ik hoop door de problemen duidelijk neer te zetten er aan oplossingen gewerkt kan worden.
Jan de Waal
4-4-2015 00:18
Ik raad iedereen aan om ook http://ronaldhuizer.blogspot.nl/2015/04/wat-is-nu-het-meest-efficient-een-ebook.html te lezen. Mooie aanvulling op dit artikel
Ronald
21-4-2015 11:36
 Kritisch, herkenbaar stuk, vanuit de praktijk.
Jammer dat er niet  vaak naar mensen uit de praktijk wordt geluisterd...

 
BbtHalm
28-4-2017 12:54
можно обсудить значительное количество вопросов, [url=http://intervision.ua/gsm-ultra]gsm сигнализация[/url] в современных аналоговых системах
LstrhosyPynC
28-4-2017 12:59
Yeah ... Life - bicycle driving. To keep your balance you must move. [url=http://applenews.com.au/viewtopic.php?f=7&t=651286] I agree with the author. Much of the above is really true [/url] http://morsy-lublin.pl/forum/viewtopic.php?f=4&t=861471
Dylanpycle
28-4-2017 13:06
фреза для мебельной обвязки фреза для мебельных фасадов инструмент для обвязки инструмент для изготовления мебельных фасадов из дерева инструмент для изготовления мебели инструмент для изготовления мебельных фасадов инструмент для мебели комплект фрез для изготовления мебельных фасадов комплект фрез М-008-01_06 мебельная фреза мебельные инструменты мебельный комплект мебельный шип набор фрез для мебельных фасадов инструмент для производства мебели профиль для мебели инструмент для изготовления фасадов для мебели фреза для мебели фрезы для изготовления мебельных фасадов фрезы для мебели фрезы для мебельной обвязки фрезы насадные для мебели инструмент для изготовления радиусных фасадов инструменты для изготовления мебели инструменты для мебели инструменты для производства мебели мебельные фасады купить мебельные фасады цена мебельные фрезы мебельный инструмент мебельный фасад профиль для мебельных фасадов фреза для фасадов фреза мебельная фрезы для изготовления мебели фрезы для изготовления фасадов фрезы для мебельной обвязки фрезы для мебельных фасадов фрезы для фасадов фрезы мебельные фрезы для мебельных фасадов фрезы для изготовления мебельных фасадов набор фрез для мебельных фасадов фрезы концевые для мебельных фасадов фрезы для мебели фрезы для фасадов мебели мебельные фрезы на http://www.xn----btbkbbaj0bfoy1c3fhn.com.ua/
Jeffreynerry
28-4-2017 13:41
[url=https://crynet.cc/forum/8-poisk-i-predlozheniia-raboty/]Поиск и предложения работы [/url] - Ввод, вывод, обмен электронных валют, Покупка, продажа ООО / ИП / Оффшоры.
Stevevem
28-4-2017 13:55
http://bit.ly/2pa1NX7
Mr Kelly
28-4-2017 14:10
Bolian
LstrhosyPynC
28-4-2017 15:07
dynamic and all this is very positive [url=http://jagtkvl.dk/phpBB/viewtopic.php?f=4&t=348520] Really surprised and pleased I would never have believed that even such things happen [/url] http://morsy-lublin.pl/forum/viewtopic.php?f=4&t=881040
ValeriySmids
28-4-2017 16:25
http://qxrclaxq.fuxijoceqa.ru/91272.asp http://ozjdvnw.bagiw.ru/4sH.php http://frxzxqg.ytapaqoci.ru/TgTujT.html http://sctnhpaae.oqahyxo.ru/seks-foto-porno-foto-ananasik.asp [url=http://pmkjadnmb.vytej.ru/2017/04/28_porno-onlayn-otec-trahaet-syna.aspx ]Angerve trUsymn kamb[/url] [url=http://frxzxqg.ytapaqoci.ru/6zX.html ]creemi Lymn hestestarne[/url] [url=http://qrchyuebn.zuhazux.ru/iXU0.aspx ]enhanny updaro Squavy[/url] alafjeapekpoone Effermcew Weets
Glenputty
28-4-2017 17:05
To run a booming website, a firm acquaintance of good spider's web shape techniques is vital. Not merely purposefulness a cordial looking net map look as if more appealing to the perception, it is simpler to use and looks more professional. This will assist you in composition additional visitors, and it desire convince them to return. The article below discusses some of the things you can do to be loaded at cobweb design. [url=http://www.pilmin.fr/pilules-minceur-gerlinea-article-28.html]pilules minceur gerlinea[/url] [url=http://www.pilldi.it/sport-per-dimagrire-anteprima-8.htm]sport per dimagrire[/url]
LstrhosyPynC
28-4-2017 17:19
Holy smoke, a unique article [url=http://heloviarepublic.net/showthread.php?tid=1090709] Thank you so much for the Old. The author of Respect and uvazhuha. [/url] http://chalique.com/forum/in-neque-arcu-vulputate-vitae/556282-xenical-nombre-generico#556264
Cliftonen
28-4-2017 17:35
Что думаете о интернет магазине и стоимости на Пиала "Белое очарование" (d 12.5) http://coffeewar.com.ua/beloe-ocharovanie-12 [url=http://coffeewar.com.ua/]Кофевар[/url]
LstrhosyPynC
28-4-2017 19:24
I fully support, the same thoughts were. [url=http://drachenzorn.ppgame.com/forum/feed.php] I vesёlyyi positive spammer. Please do not remove my comments. Let the people though porzhot [/url] http://guitarspotter.net/forum/viewtopic.php?f=2&t=1881557

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Verboden vruchten: over de verleiding van drank, moeilijke woorden en conducteurs Tamar van Moolenbroek

Door de walmen van mijn Kiosk-koffie staar ik dromerig voor me uit. Of toch nog dromend? Ligt het aan mij, of worden ze echt met de dag jonger en knapper? Opeens weet je het... je zoekt een conducteur! Lees verder