HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Zeven meesterproeven tijdens 'Lessons Learned' van LibrarySchool

Eimer Wieldraaijer
07-09-2012
Zeven meesterproeven tijdens 'Lessons Learned' van LibrarySchool
'Wat mij betreft zijn er twee trefwoorden op het eerste jaar van toepassing en dat zijn kwaliteit en praktijk.' Met die woorden opende gastheer en lid van de Raad van Toezicht Hans van Velzen op 5 september de bijeenkomst Lessons Learned waarin werd teruggeblikt op het eerste jaar LibrarySchool.  
Praktijk nu aan het woord
Van Velzen, directeur van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) die onderdak biedt aan de LibrarySchool, onderbouwde zijn woorden als volgt: 'De kwaliteit schuilt in het programma dat in nauwe samenwerking met de Open Universiteit is ontwikkeld en gericht op innovatie van ons vak. Die kwaliteit zit ook bij de studenten die zich in de loop van dit jaar ontwikkeld hebben tot professionele vakgenoten met een scherp oog voor de noodzakelijke vernieuwing van ons vak. De praktijk kreeg een impuls, omdat alle colleges plaatsvonden bij de OBA waardoor de studenten hun kennis konden toetsen aan de praktijk en doordat de docenten uit de praktijk van de bibliotheekwereld kwamen dan wel uit die professies waarover gedoceerd werd, zoals ICT en Marketing. Het belangrijkste is echter dat het resultaat van dit alles ten goede komt aan de praktijk, niet alleen aan de bibliotheek waar de studenten werken maar ook aan ons vak als geheel, want innovaties blijven niet meer beperkt tot één plek.'
Van Velzen besloot zijn welkomstwoord met een oproep aan de branche: 'Ik heb gezien hoe onze eigen medewerker dankzij de opleiding is gegroeid in haar vak en ik kan dan ook iedereen aanraden om hierin te investeren, want het komt ons allen ten goede. Dit jaar is de basis gelegd voor de komende periode. Het woord is nu aan de praktijk. Ik doe een oproep aan alle betrokkenen: studenten, bibliotheken, landelijke organisatie en sponsoren. Maak het ons mogelijk de komende periode verder te gaan met dit unieke concept waarbij innovatie van binnenuit wordt vormgegeven en waar we echt het beste uit onszelf halen. Dat betekent dat studenten zich moeten blijven aanmelden, bibliotheken dit initiatief ondanks de lastige tijden ondersteunen, landelijke organisaties de LibrarySchool erkennen als waardevolle bijdrage aan de vernieuwing en sponsoren hun bijdragen in stand houden.' Waarna hij het woord gaf aan de 'onvermoeibare strijder voor de ontwikkeling van ons vak en directeur van de LibrarySchool, Rob Bruijnzeels'.

Lessons Learned, Hans van Velzen Lessons Learned, Rob Bruijnzeels
Hans van Velzen (links) en Rob Bruijnzeels (rechts)

Zeven meesterproeven
Bruijnzeels, zichtbaar opgelaten onder de loftuitingen, legde de verdiensten meteen daar waar deze in zijn optiek thuishoren: bij de zeven studenten die hun studiejaar succesvol afrondden met evenzovele meesterproeven. Deze 'zeven experts in bibliotheekinnovatie' deden aansluitend zelf kond van hun bevindingen met behulp van zogeheten Pecha Kucha's. Dit zijn presentaties waarbij twintig foto's of illustraties elk twintig seconden in beeld zijn, hetgeen de spreker noopt om in zijn of haar betoog direct tot de kern van de zaak te komen. Sleutelbegrippen in de presentaties van de afgestudeerden: contextualiseren, verbinden, co-creëren.

De eerste student, Maike Somers (Locusnet), opende haar lezing met een prikkelend citaat: 'Ten years ago we had Steve Jobs, Bob Hope and Johnny Cash. Now we have no jobs, no hope and no cash.' Strekking van haar betoog: 'De bibliotheek moet niet van essentie veranderen - ons DNA blijft hetzelfde - maar wel van vorm. Om drastisch te innoveren moeten we flink wakker worden geschud. We hebben nood aan een stevig shot experimenten.' Annemarie de Bruijn (BiSC): 'Durf te experimenteren, durf fouten te maken'. Frank Tjoa (eveneens BiSC) onderstreepte de visie van Master Yoda uit Star Wars: 'Do or do not, there is no try.' Iris Meuleman (Biblioservice Gelderland): 'Het woord bibliotheek duidt op een gebouw. Ik wil toe naar het werkwoord bibliotheken: ik bibliotheek, jij bibliotheekt, wij bibliotheken. Wij moeten de straat op, pro-actief zijn, mensen inspireren, verrassen. Dat vergt creatieve bibliothecarissen.' Hetti Koster (Bibliotheek aan den IJssel): 'Zet de burgers in bij het vormgeven van de fysieke en digitale collectie.' Birgit Jacobs (Bibliotheek Breda): 'Retail en activiteiten zijn intussen gemeengoed in de bibliotheek, maar geven ze ook betekenis en inspiratie aan mensen. Dat kan in mijn ogen veel beter dan nu gebeurt.' José Romijn (OBA): 'Mijn scriptie heet De bibliotheek uit de kast. Daarmee bedoel ik dat we onze collectie sterker kunnen verbinden aan de kennis binnen de gemeenschap. Een voorbeeld: het lijkt me leuk iemand als Felix Rottenberg zijn persoonlijke route door onze bibliotheek te laten uitzetten. Welke boeken hebben hem geïnspireerd? Wij zijn, samen met de Hogeschool van Amsterdam en enkele bibliothecarissen, bezig om te kijken of we zulke verrassende routes ook via moderne technologie aan onze gebruikers kunnen aanbieden. Dan kan die gebruiker via de smartphone of tablet zelf ook informatie aan zo'n route toevoegen.'

Sector moet zichzelf opnieuw uitvinden
Bibliotheken, moet de cultuur om? Onder dat motto liet Huibert de Man, zelfstandig adviseur en universitair hoofddocent aan de Open Universiteit, zijn licht schijnen op de toekomst van de bibliotheek. De scripties van de studenten overziend, rijst er voor hem een duidelijk beeld op van de doorsnee bibliotheekorganisatie anno 2012: 'Wat deze sector kenmerkt, zijn abstracte doelstellingen en kernwaarden. Het is een ambtelijke sector, veelal gericht op regels en reglementen. De nadruk ligt op beheersing van processen. Er is een afgebakende professionaliteit en er bestaat weerstand tegen inmenging. Ook constateer ik onzekerheidsmijding: men houdt niet van verandering. De gemiddelde medewerker is introvert, naar binnen gericht, maar ook loyaal aan de organisatie en zeer betrokken. Bibliotheken zitten in wat ik noem de rijpheidsfase van hun ontwikkeling. Er zijn veel ingesleten, vaste patronen en dat brengt het risico van verstarring mee. Deze rijpheidsfase is de lastigste fase om verandering te bewerkstelligen, zo leert de historie. Basisassumpties - wat is een bibliotheek? - staan nauwelijks nog ter discussie. Van de sterke cultuur, die het ooit had, is de bibliotheek terechtgekomen in een zwakke cultuur. Ik heb bergen nota's van bibliotheken en bibliotheekorganisaties gelezen. Die nota's staan bol van de mooie woorden, maar die woorden zitten niet in het hart. Deze sector moet zichzelf opnieuw uitvinden. Wat nodig is, is innovatie, ofwel cultuurvorming. Grijp terug op de kracht van de oude cultuur, maar zet daar wel nieuwe spelers bij in en doe dat bottom up. Verandering komt niet van de directeur. Echte verandering komt van onderaf, is niet te plannen, dus stimuleer creativiteit en zet nieuwe technologieën en nieuwe opleidingen in.' Tegen Bruijnzeels: 'Jullie doen echt goede dingen, Rob. Deze sector heeft leiders nodig die waardevolle initiatieven als deze herkennen, het leerproces faciliteren.'

Praktische innovators
Bert Mulder, curator van de LibrarySchool: 'Wat de studenten en wij het afgelopen jaar hebben ondernomen, is een gezamenlijke verkenningstocht naar de toekomst van de bibliotheek. Wij hebben voortdurend gereflecteerd op de complexiteit van de bibliotheek en daar is niet één antwoord op. Je moet leren de onbeslisbaarheid ervan te respecteren. Als er geen eenduidig antwoord is, ga je terug naar het proces. Het proces van hoogwaardige reflectie. Wij zijn bezig datgene wat al wel in ons hoofd zit, maar nog verscholen ligt, op een goede manier naar buiten te brengen. Zijn we tevreden over het resultaat? Ik verheel niet dat de LibrarySchool omstreden is. Sommigen zeggen: we weten al waar het met de bibliotheek naartoe gaat, namelijk de digitale bibliotheek, dus houden we het geld in onze zak. Anderen zeggen: wat koop ik voor al die verkenningen? Dat zal ik u vertellen: wij hebben hier praktische innovators opgeleid die snellere, betere en toekomstbestendiger oplossingen kunnen vervaardigen. De mensen die dit traject hebben doorlopen pakken dingen categorisch anders aan. Zijn we klaar? Natuurlijk niet. Dit is a work in progress. Is de LibrarySchool nodig? Die is essentieel. Met elkaar moeten we de LibrarySchool in stand houden. Zoals de Chinezen zeggen: never waste a good crisis. Maar daar hebben we wel u bij nodig. Stuur daarom uw studenten naar deze school om samen te bouwen aan fundamentele bibliotheekinnovatie.'

Eén ontbrekende naam: VOB
Bruijnzeels: 'Op 4 september 2013 zitten we hier weer. Met hopelijk nog meer studenten dan nu. Vanaf morgen staat de informatie over ons basisjaar op de website van de LibrarySchool. Daarnaast gaan we met de directies van de bibliotheken die het eerste jaar studenten hebben geleverd, praten over het opzetten van een kennisnetwerk om de opgedane kennis en ervaring te blijven delen. En ten slotte gaan we, samen met Bibliotheekblad, komend jaar meer masterclasses aanbieden in de trant van het inspirerende gastcollege dat professor David Lankes onlangs gaf. Lezingen door topexperts uit binnen- en buitenland om dat prachtige vak van ons aan nieuwe perspectieven te helpen.'

Het slotwoord was voor Frans Meijer, oud-directeur van de bibliotheek Rotterdam en thans voorzitter van de Raad van Toezicht van de LibrarySchool: 'Hoofdsponsor NBD Biblion maakte de start mogelijk, de OBA zorgde voor huisvesting, het SIOB betaalt de functionaris. In dat rijtje ontbreekt één naam, en dat is de VOB. Graag onderschrijf ik de oproep van Hans van Velzen in de hoop dat de VOB zich zal aansluiten. De LibrarySchool heeft dit jaar bewezen van belang te zijn. Zij moet de kans krijgen de komende jaren door te gaan.'

Tekst en foto's: Eimer Wieldraaijer


Zie ook de website van de LibrarySchool

Nummer  8, 2012 van Bibliotheekblad bevat een uitgebreid dossier over de LibrarySchool.

Eerder verschenen in buitenlandse vaktijdschriften ook uitgebreide artikelen over de LibrarySchool:
'Dutch show total faith in the new librarians' in Managing Information nr 6, 2012. (PDF)
'The Library School: empowering the sustainable innovation capacity of new librarians' in Library Management (PDF)




Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gastblog

Een schatkamer in beweging Roxane van Acker

Maandag 2 maart, nog maar kort geleden dus, ben ik gestart in mijn nieuwe functie als directeur/bestuurder van Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Voor mij een ogenschijnlijk bekende maar in werkelijkheid een nog onontgonnen wereld. Ik was mij namelijk sinds mijn kinderjaren vooral bewust van de leenfunctie... Lees verder