Te grote directeur voor een te kleine bibliotheek

Controversieel als Krol kon zijn, koos de man die in zijn columns voor Bibliotheekblad regelmatig de grenzen opzocht, voor een hem typerend feestje om het prepensioen in te luiden. Liever geen bloemen en geen toespraken, maar als het dan toch moet, twee praatjes: eerst de loftrompet en dan pek met veren.

Mensenbibliotheek
Ger Vermeulen, voorzitter bestuur Bibliotheek Almelo, tekende in zijn aftrap voor de warme woorden: 'Vandaag sluit deze bibliotheek een tijdperk af. 42 Jaar Jan Krol... Dat wil zeggen dat hij hier binnenkwam ten tijde van de Maagdenhuisbezetting, de provobeweging, het Lieverdje. Stelt u zich eens voor: Jan werkte hier al in de tijd dat de Noordzee nog vol piratenzenders lag. Als directeur gooide hij het roer meteen om. Almelo kreeg onder zijn leiding een van de eerste geautomatiseerde bibliotheken in Nederland. De nieuwe bibliotheek die in 1994 openging, werd een bezienswaardigheid dankzij hem. Door contact op te nemen met de hofdame kreeg hij de koningin zover dat de nieuwe bibliotheek werd geopend door Hare Majesteit in hoogsteigen persoon. Krol is een eigengereide, vaak tegendraadse, maar altijd aimabele directeur geweest. Hij verkocht de bibliotheek naar buiten toe als geen ander. Een paar jaar geleden bedacht hij de Mensenbibliotheek. De bezoeker kon mensen lenen, variërend van een voetballer tot een met HIV besmette homo. Bij mijn weten is er nooit iemand uitgeleend, maar daar gaat het niet om. Almelo stond weer in het middelpunt van de belangstelling. Er kwam zelfs een tv-ploeg uit Nieuw-Zeeland naar Twente vanwege dit briljante initiatief. Jan is de bibliotheek, de bibliotheek is Jan.'

Bloedhekel aan interne zaken
Gerard Kockx, directeur van Bibliotheek Enschede, tekende op verzoek van Krol zelf, voor de koude woorden. Kockx: 'Tot drie weken geleden had ik nog nooit van het begrip "roast" gehoord, totdat Jan mij daarom vroeg. Een blik op Wikipedia leerde mij dat een roast "een evenement is waar een persoon op ironische wijze wordt beledigd en/of geëerd." Welnu, dat element wil ik best voor mijn rekening nemen. Zoals Jan zijn er niet veel collega's, en gelukkig maar. Slechter dan Jan kun je het eigenlijk niet doen. Hij heeft een bloedhekel aan interne zaken, zoals personeel. Als ik weer eens mot had met een medewerker, genoot hij zichtbaar. Overleggen komt in zijn vocabulaire niet voor. Met hem in een vergadering zitten was vreselijk. Openlijk verscheurde hij de afgehandelde agendapunten. Uren zat hij glazig voor zich uit te staren om dan uit te barsten in zijn Jip-en-Janneketaal. Mijn denkraam is klein, zei hij dan. Zijn denkraam is niet klein, maar even groot als zijn mond. In Enschede bestaat de OR uit vijf personen, in Almelo is er geen OR. Hij hield functioneringsgesprekken bij voorkeur in het bijzijn van de kantonrechter. Herman Finkers vroeg zich in zijn laatste theatershow Na de pauze af: "Bestaat er groter armoe, bestaat er verfijnder pijn, dan een nicht in Almelo te zijn?" Scherper kan ik het niet zeggen.'

Na deze, door lachsalvo's regelmatig onderbroken roast besloot Kockx: 'In alle eerlijkheid: we zullen Jan Krol vreselijk missen. Voor velen staat hij synoniem aan het begrip chaos. Ik ben het daar niet mee eens. Jan Krol was eigenlijk een te grote directeur voor een te kleine bibliotheek.'

Columnist
Als columnist schreef Jan Krol de afgelopen jaren diverse uitsmijters voor Bibliotheekblad. Kopij die hij steevast naar de redactie stuurde met de afsluitende vraag: 'Is dit publicabel?' Zijn scherpe pen en eigenzinnige visie leiden soms tot boze reacties van lezers maar vaker tot opmerkingen in de trant van 'gelukkig dat iemand eindelijk eens zegt waar het op staat'. Voor alle fans van de man die nooit een blad voor de mond nam, hebben wij een verheugende mededeling: Jan Krol zal zijn unieke bijdragen blijven leveren aan Bibliotheekblad.

Tekst en foto: Eimer Wieldraaijer