HomeRubriekenArtikel
voetnoot

NVB Jaarcongres 2011: Een Ander Vak. Andere Filosofie?

Leo Willemse
23-11-2011
NVB Jaarcongres 2011: Een Ander Vak. Andere Filosofie?
Meer dan 1000 deelnemers kwamen op 17 november naar het NVB Jaarcongres in Ede en gingen vervolgens hun eigen weg in een van de acht tracks van het middagprogramma. Veel meer dan het NVB-lidmaatschap lijken de informatieprofessionals niet gemeen te hebben.
Hoewel er een gezamenlijke ochtendbijeenkomst is en verschillende onderdelen nogal algemeen van naam zijn (Het Vak, E-books et cetera, Het Nieuwe Werken, Happe.ning), weet de bezoeker al snel waar hij naar toe moet, bij welke stam hij thuishoort. Dit is geen cross-over bijeenkomst, al zijn daar genoeg mogelijkheden voor (lunch, pauze, borrel, banenmarkt, beursvloer) en al komt het congres, met de talloze licht afwijkende zaken als Poets Corner, Why I Love This Book (aanrader trouwens) en Unconference, in de buurt van een evenement waar de 21ste-eeuwers zo’n behoefte aan hebben. Is deze aanpak al een opmaat naar een Ander Vak?

Snelheid
Dat het vak van informatiespecialist wat snelheid betreft al veranderd is, toont het blog van Jan Klerk aan: ter plekke schrijft hij zijn verslag op zijn laptop en voegt de video’s en afbeeldingen die de sprekers laten zien toe in zijn blog, dat onmiddellijk te lezen is als je over een smartphone of iPad beschikt (zie #nvb11 bij www.janklerk.net). Reacties zijn meteen mogelijk, zodat aan het eind van de dag al een informatief verslag beschikbaar is. Ook via Twitter raken we snel op de hoogte van veel opvattingen over congres, bezoekers en presentaties. Dit is al zo gewoon, dat het bijna niet meer opvalt. Achteraf verbaast het me dat het congres niet via live streaming te volgen was. Dit verslag is dan een soort wijsheid achteraf, geschreven nadat de kruitdampen zijn opgetrokken.

Heftig
Was het dan zo heftig, dit NVB-congres? Nou toch wel. Nooit eerder heb ik op een bibliotheekcongres een gastspreekster (Stine Jensen) echte straattaal horen gebruiken, toen ze vond dat vrouwen als onbenullig werden weggezet (‘huisvrouwen’ hoorde ze, waar de interrumpant beweerde het over Hyvesvrouwen te hebben). En via een tweet van Lukas Koster werd duidelijk dat hij de zo geroemde organisatie helemaal niet zo goed vond. En ondanks de wezenlijk andere kijk van Marina Polderman, de winnares van de Scriptieprijs van het Victorine van Schaick Fonds - die ’s ochtends op de bekende Nederlandse manier, een beetje schutterig dus, aan haar werd uitgereikt -, op openbaar bibliotheekwerk trekt haar middagsessie nog geen 25 bezoekers.

Start en Debat
NVB-voorzitter Michiel Wesseling, onvermoeibaar als het erom gaat de NVB naar haar eeuwfeest te loodsen en meer leden binnen te halen - een hele opgave in een verouderende beroepsgroep - opende het congres. Informatietechnologie vereist steeds meer informatievaardigheden en juist dat besef maakt informatieprofessionals (bibliothecarissen dus) tot een belangrijke groep, ook na het honderdjarig bestaan van de NVB in 2012!
Vervolgens Het Debat. Het Debat? Onder deze lege titel gingen Stine Jensen (publiciste, literatuurwetenschapper, romanschrijfster), Marleen Stikker (directeur WAAG Society) en Geert Lovink (mediatheoreticus) met elkaar in discussie, aangestuurd door Pieter Jan Hagens, bekend van radio en tv . Dat ging na een tijdje de richting op dat ‘we moeten worden opgevoed in wantrouwen, zeker waar het internet aangaat’. Dat zat een aanwezige niet lekker: ‘u zit hier tegenover een zaal vol informatieprofessionals, die weten dat nu echt wel’, wat de bovengenoemde felle uithaal van Jensen opleverde. Daarna kreeg de discussie wat meer leven, maar echt nieuwe inzichten: nee.
Dat wil niet zeggen dat Jensen, Lovink en Stikker niets te melden hebben, integendeel. De ideeën van Jensen over de verhandelbaarheid van het ‘intiem, persoonlijk kapitaal’ dat op de sociale media te vinden is, zijn bijzonder interessant. De uitdaging om na een mooi persoonlijk verhaal over een foto van haar dochter op het web, de zaal te vragen of we nu werkelijk denken dat dit haar dochter is, was natuurlijk geweldig, een romanschrijfster waardig. Evenals het ons in het ongewisse laten. Dan haar stelling dat IP‘ers een taak hebben als begeleider op het internet. Dat klinkt als een open deur, maar als later Marleen Stikker dat eigenlijk met zoveel woorden nog eens zegt, kunnen die 1100 informatiemakelaars het zich toch wel aantrekken. Geert Lovink wil de eigenwijze positie van de IP‘er versterken, maar vertelt niet hoe. Ze zouden dat natuurlijk heel goed bij Wikipedia kunnen doen (vind ik), een van de onderzoeken waar Lovink bij betrokken is: How To Analyze Wikipedia. De enige niet-commerciële website in de top 100 van meest opgevraagde websites (op 7) bestaat nu tien jaar. Een van de uitdagingen: meer vrouwen betrekken.
Marleen Stikker, oprichter van de eerste gratis toegankelijke toegangspoort op internet (Digitale Stad, 1994), hield een pleidooi voor openbaarheid van data. Dat informatieprofessionals meer moeten zijn dan professional: ze moeten ook faciliteren, deelnemen. Ik trek hier de conclusie dat de buitenwereld een actievere opstelling van bibliotheekmedewerkers verwacht waar het internet en sociale media betreft. Die opvatting komt ook terug bij de sessie rondom de embedded librarian.

BiblioSophia
Marina Polderman wil dat maar al te graag: deelnemen, begeleiden, mogelijk maken. Maar dan vanuit een heel andere benadering dan ik in jaren heb gehoord. Het was alsof ik teruggeplaatst werd naar het begin van het denken over openbaar bibliotheekwerk; alsof hier een filosofische legitimering werd gegeven en alsof dr. H.E. Greve en W. de la Court weer onder ons waren,wat bezieling aangaat dan. En dat bedoel ik positief. In een Pleidooi voor de bibliotheek als instituut voor kansrijke benadering (‘capabilities approach’), ondersteund door wijsgerige uitspraken van Martha Nussbaum, Martin Buber, Etty Hillesum en een muziekstuk van Jean-Jacques Goldman (Né à 17 Ans à Leidenstadt), benadrukt Polderman dat ‘alle werkelijke leven ontmoeting is’. Het moet ons bespaard worden een kant te kiezen. De ideeën van Nussbaum zetten Polderman aan het denken om de bibliotheek te vormen tot een plaats waar men zich kan ontwikkelen. Zo kun je de bibliotheek als verbinding tussen mensen zien. Dat geeft haar hoop. Dan kijk je anders aan tegen uitleencijfers en terugloop in gebruik. (Zie ook de artikelen van Polderman in Bibliotheekblad 10, 2011 (PDF, inlog nodig) en in de komende editie, nr. 15.)
Ik schreef het al: eigenlijk heb ik zo’n andere, filosofische - Polderman werkt ook onder de naam BiblioSophia - benadering nooit eerder gehoord. Het wijkt volledig af van de gangbare opvattingen, maar komt weer bij ons terug als we (weer eens) nadenken over waarom we voor dit vak gekozen hebben. Het is een ethische invulling, soms bijna etherische, maar daarom niet minder waardevol of onderbouwd. En uitstekend toepasbaar in een technologische tijd. Na haar bevlogen verhaal hapten de aanwezigen naar adem en gingen enigszins verdwaasd hun verdere weg. ‘Hoe leg ik dit uit aan de anderen’, zal hun grootste probleem de komende tijd zijn, een probleem dat ik in bovenstaande regels ook niet heb kunnen oplossen.

Happe.ning: praktische vernieuwing

Een weekeind lang napeinzen over het belang van dit congres, voor de vakgenoten uit de openbare bibliotheekwereld, levert mij dit op: de NVB trekt, ondanks twee tracks gericht op de openbare bibliotheken, te weinig openbare bibliotheekcollega’s. En degenen die wel komen, kiezen meer voor de praktische vernieuwing. Eerst doen, dan denken, blijft het bibliotheekparool.
Dat we dingen best goed doen, is hiermee niet in tegenspraak. Prachtige voorbeelden van die praktische vernieuwing die met goed ‘doen’ te maken hebben, kwamen van Wilma van der Brink: hoe zetten we YouTube in om de beleving van (mogelijke) klanten te verbeteren? Door meer nadruk op positieve emotie en minder uitgaan van het eigen aanbod. En van Jeroen de Boer (winnaar van de Bibliotheek Initiatiefprijs voor zijn SocialMediaCaster), die stelt dat je als muziekbibliothecaris veel beter gebruik moet maken van de talloze ontwikkelingen als Twitter, Spotify, Grooveshark, Soundcloud door kennis te delen. Zet je kwaliteit als muziekbibliothecaris in door te gaan werken op de zeer populaire site 22tracks.com, waar gerenommeerde muziekliefhebbers geregeld 22 stukken muziek in een bepaalde volgorde plaatsen. Dit kwam aan bod in track 7, Happe.ning, een niet-gesponsorde track, georganiseerd door bibliotheek 2.0, die ook veel bibliothecarissen van hogescholen trok.
Keynote speaker Bert Huizing (UB Groningen) wil de bibliothecaris (die naam vindt hij beter dan informatieprofessional) weer iets van zijn functie teruggeven. Hij roept ons op een embedded librarian te worden, een bibliothecaris gericht op samenwerking en de klant. Een groot verschil met de getoonde filmpjes, waarin de bibliothecaris figureert als boete-incasseerder. Geestige filmpjes, zeker: Conan The Librarian, maar is dit niet gezien vanuit een verouderde beleving van een deel van onze klanten, niet meer van onszelf? Zit ik daar nu helemaal naast, verblind door mijn werk in de belevenisbibliotheek die OBA heet? Huizing blonk uit in het contact met de zaal, maar jammer was dat iedereen die aan het woord kwam, volgens hem ‘een punt had’. Wel was hij standvastig in het vasthouden in de geuzennaam van bibliothecaris. In de Angelsaksische landen noemt men zich overigens gewoon librarian. In de test die we vervolgens live afleggen, kom ik - en de meesten van ons - al naar voren als een embedded librarian. Daar kan een nadeel aan zitten: ‘wees niet te impulsief en neem de tijd voor nadenken’ krijgen we als tip mee, waarmee mijn punt weer bewezen is (zie hier voor de presentatie van Huizing).
Na een overvolle klassieke congresdag, een goed lopende, informatieve, soms enerverende (zaaldiscussies) en in één track zelfs inspirerende dag - Polderman! - stortte men zich op borrel en hapjes en nabesprekingen. De opdracht voor 2012: lid worden van de NVB en dan met veel meer collega’s uit de openbare bibliotheeksector naar het jubileumcongres. Doen, niet over denken (voor één keer).

Alle tijdens het NVB Jaarcongres gegeven presentaties zijn te vinden op de website van de NVB.

Tekst: Leo Willemse
Foto: Eimer Wieldraaijer





Reacties op dit artikel (1)

Marc
24-4-2012 16:33
Hier vind je de Why I Love This Book video's die we maakten op het NVB congres:
http://www.whyilovethisbook.com/category/specials/nvb-congres/

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

My midterm review Wim Keizer

De Kwink Groep maakte in juli 2017 bekend van OCW de opdracht gekregen te hebben de door minister Bussemaker bij de behandeling van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) aangekondigde ‘midterm review’ te maken. Artikel 29 van de Wsob zegt dat de minister binnen vijf jaar na... Lees verder