HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Trots in tijden van bezuinigingen

Eimer Wieldraaijer
13-10-2011
Trots in tijden van bezuinigingen
De dinerconferentie van de VOB op 11 oktober in Utrecht markeerde de officiële aftrap van de campagne De Bibliotheek in Actie.
Circa zestig directeuren uit alle delen van het land waren dinsdag naar het Geldmuseum gekomen, een toepasselijke locatie voor de bibliotheekvertegenwoordigers die net als collega’s in andere sectoren te maken hebben met meer of minder forse overheidsbezuinigingen en via genoemde campagne zoeken naar wegen om daar creatief mee om te gaan en tegelijk het zelfvertrouwen op te vijzelen.

Voorafgaand aan het gezamenlijke diner, dat gelukkig niet het karakter had van een laatste avondmaal, was er een mini-symposium onder voorzitterschap van ‘campagneleider’ Thomas van Dalen. Als eerste kondigde hij Ap de Vries aan. In zijn welkomstwoord hield de VOB-directeur het gehoor voor: ‘Ik wil het vanavond niet over geld, content of retail hebben, maar over de vraag hoe we in financieel moeilijke tijden het zelfbewustzijn en de inventiviteit van bibliotheken kunnen aanwakkeren.’ De Vries gaf aan dat de campagne De Bibliotheek in Actie twee hoofdlijnen kent: ‘We willen kennis delen met elkaar en inspiratie opdoen om gezamenlijk te werken aan een toekomstbestendige openbare bibliotheek. Het is er ons om te doen de bibliotheek te positioneren door middel van eigen kracht en eigen creativiteit. Dit alles vanuit de vraag: hoe overleven we de bezuinigingen en bieden we perspectief met het oog op de toekomst? Qua aanpak hebben we er niet voor gekozen te proberen de aangekondigde bezuinigingen tegen te houden – zouden we dat wel doen, dan plaatsen we ons buiten de economische realiteit en het maatschappelijk debat – maar wat we wel kunnen doen, is de handen ineenslaan, ervaringen en tips delen en elkaar inspireren opdat allerwegen het idee ontstaat dat de bibliotheek een instelling is die waard is om zuinig op te zijn. Laten we van de nood zo een deugd maken.´

De keynote speech van Ben Kuiken, filosoof, journalist en auteur van het boek De laatste manager, die er kort samengevat op neerkwam dat elke organisatie en dus ook de bibliotheek best zonder manager kan, aangezien de medewerkers dan hun verantwoordelijkheid nemen – een boodschap die gezien de samenstelling van zijn gehoor niet met overweldigend enthousiasme werd ontvangen – verleidde Chris Wiersma, directeur van de bibliotheek Almere, tot de reactie: ‘Ik zie een groot grijs beest in deze zaal, maar we hebben het er niet over. Waarom gaat het debat niet over de vraag wat we doen als mensen over een paar jaar voor weinig geld her en der e-books kunnen lenen? Waarom praten we niet over de vraag hoe we ons opstellen tegenover die dreigende olifant? Nu is het marktaandeel van het e-book nog laag, maar is dat over vijf of tien jaar nog steeds zo? Ik weet het ook niet, maar het lijkt me wel zaak dat we ons buigen over de ontwikkelingen die mogelijk op ons afkomen. Daarbij denk ik aan kwesties als: hoe gaan we om met de verdergaande digitalisering en wat is onze opstelling tegenover de overheid die kritischer wordt als het gaat om wat je wel en niet met belastinggeld betaalt.´

Met die prangende vragen nam Wiersma een voorschot op de zeven stellingen die tijdens het diner ter tafel kwamen. Een greep uit de gespreksthema’s: ´Het volwassen publiek van bibliotheken is welvarend en hoger opgeleid en gebruikt de bibliotheek primair recreatief. Alleen de doelgroep 0-13 is overheidssubsidie waard.´ Andere stelling: ´Wat zijn toekomstbestendige spreidingsmodellen voor bibliotheken?´. Nog een bewering: ´Personeelsbeleid moet op de schop: meer jonge medewerkers, meer eigen verantwoordelijkheid en een nieuw, vereenvoudigd functiegebouw.´

Het laat zich raden dat de antwoorden van de aanwezigen even specifiek als uiteenlopend waren. Rode draad in de reacties: streven naar opschaling, inzetten op samenwerking met andere (culturele en educatieve) partners, gerichter werken aan leesbevordering en verdiepen van de lokale verankering. Ook genoemd: de dreiging van marginalisering, het sluiten van vestigingen en het krimpen van budgetten. Reden voor Theo Peeters, directeur van Theek 5, om zijn disgenoten een hart onder de riem te steken: ´We moeten blijven geloven in onze idealen. Waar is de tijd gebleven dat we met spandoeken de straat op gingen, waar is de tijd dat we ergens voor stonden?´ Een hartenkreet die hem op een warm applaus uit de zaal kwam te staan. Ap de Vries plaatste er wel een kanttekening bij: ´Ik hoorde vanavond weinig somberheid. De zorg blijft, maar ik proef veel kracht, innovatievermogen en veranderbereidheid. In deze branche zit veel trots en zelfbewustzijn. Hou dat vast.´

Als toetje ontvingen de deelnemers aan de dinerconferentie een exemplaar van twee brochures die bij de VOB zijn verschenen in het kader van De Bibliotheek in Actie. Het ene heeft als titel Interactie met publiek en politiek in woelige tijden, ondertitel: ‘Bibliotheekdirecteuren over kansen en keerzijden’. Het andere heet Bezuiniging als breekijzer, ondertitel: ‘Bibliotheekdirecteuren over de relatie tussen bezuinigen en innoveren’. Beide documenten zijn te downloaden op de website van de VOB. In Bibliotheekblad nummer 14 meer over De Bibliotheek in Actie.

Tekst: Eimer Wieldraaijer
Foto: Janiek Dam



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Retro communicatie: ervaringen van een ‘oude’ jonge bibliothecaris Marileen van Wijnen

Als 33-jarige mocht ik op de valreep nog lid worden van het Jonge Bibliothecarissennetwerk. Zijn er dan zo weinig twintigers werkzaam in de bibliotheek dat de leeftijdsgrens verruimd is naar 35 jaar? Nu ben ik zelf ook ooit zo’n twintiger geweest. Tien jaar geleden startte ik mijn carrière bij... Lees verder