HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Voor lenen e-books laagste tarief bibliotheeklidmaatschap 42 euro
Wim Keizer
24-05-2016
Per 1 januari 2017 kan een tarief van een bibliotheeklidmaatschap waarbij ook e-books worden aangeboden niet lager zijn dan 42 euro. Op die manier wil de Koninklijke Bibliotheek (KB) het tarief voor een lidmaatschap ten behoeve van lenen in een openbare bibliotheek afstemmen op de tarifering voor lenen van e-books door de zogenaamde “digital-only”-leden.
In het overgangsjaar 2016 is het tarief voor “digital-only”-leden, of zij zich nu als zodanig rechtstreeks bij de KB aanmelden of bij een openbare bibliotheek, 42 euro. Maar leden van een openbare bibliotheek die nu voor een fysiek lidmaatschap minder betalen dan 42 euro mogen in 2016 zonder een extra bedrag te betalen ook e-books van de landelijke digitale bibliotheek lenen. De bedoeling is dat dit ingaand 2017 niet meer kan: leden van openbare bibliotheken die naast lenen van fysieke boeken ook e-books willen lenen moeten dan voor een lidmaatschap minimaal 42 euro betalen. Bibliotheken blijven voor hun eigen dienstverlening (uiteraard) vrij in het aanbieden van lidmaatschappen voor een lager bedrag, maar daarmee kunnen dan geen e-books meer worden geleend bij de digitale bibliotheek. 
Een en ander kwam naar voren op 19 mei, tijdens een bijeenkomst van de KB met vertegenwoordigers van openbare bibliotheken, vooral directieleden. Op de agenda van deze KB-OB-bijeenkomst stonden naast de ‘voortgang van de digitale propositie’ (waarin gesproken werd over de tarieven) ook de strategische (innovatie)agenda, de voortgang van de digitale bibliotheek en het plan te onderzoeken of één bibliotheekautomatiseringssysteem voor alle openbare bibliotheken mogelijk is.
Alleen het onderwerp tarieven lokte (in twee parallelsessies) veel discussie uit. Jos Debeij, hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel, vergeleek de positie van de KB naderhand met die van een koorddanser. Om e-books te kunnen uitlenen moet de KB met uitgevers onderhandelen over de te betalen bedragen en over eisen die dezen hebben met betrekking tot te vragen tarieven aan gebruikers. Bibliotheken kijken kritisch toe en de minister moet tarieven voor ‘de toegang tot digitale werken’ goedkeuren.

Meeste leden al boven 42 euro
Hildelies Balk, sectorhoofd Marketing en Diensten, en Lucinda Jones, hoofd Collecties, gaven een toelichting op de plannen voor 2017 en beantwoordden vragen. Een aantal sprekers uit de zaal vond dat de KB zich niet kan bemoeien met de tarieven die een openbare bibliotheek wil vragen. Ook waren er suggesties om tot differentiatie te komen in plaats van een tarief van 42 euro. Hildelies Balk antwoordde dat verreweg de meeste leden van een openbare bibliotheek nu al tussen de 40 en 50 euro voor hun lidmaatschap betalen. De KB moet ook kijken naar wat uitgevers willen en die vinden 42 euro aan de lage kant.
Volgens haar vinden de uitgevers het ook een lastig punt dat jeugdleden tot 18 jaar, die in de meeste bibliotheken geen contributie hoeven te betalen, voor lenen van e-books niets betalen. Zij zouden er naartoe willen dat jongeren tussen 12 en 18 jaar wel iets gaan betalen, waarbij het bedrag oploopt met de leeftijd. Complicatie is dat dat de Stelselwet in artikel 13 bepaalt dat er geen tarief wordt gevraagd voor de toegang tot ‘door de KB aangewezen digitale werken’. Die werken moeten nog aangewezen worden.

Bibliotheken zouden graag willen weten welke mensen uit hun werkgebied e-books lenen, maar daar zitten privacy-problemen aan vast die met het ledenconsortium nog moeten worden opgelost. Balk zei wel meer ‘data gedreven’ inzicht te willen bieden, maar durfde nog geen ‘targets’ te noemen. Eerst zou ze graag gebruikersongemak willen opheffen. Ook wordt er gewerkt aan positionering van het e-bookplatform met de vraag wat goede manieren zijn om tot een aanbod te komen dat zich onderscheidt van dat van commerciële partijen.

Agenda sterk bestuurlijk

Jos Debeij en Grietje Smit, adviseur innovatieagenda, gaven toelichting op de totstandkoming van de strategische (innovatie)agenda. De eindversie wordt in de tweede helft van juni voorgelegd aan het bestuurlijk overleg. Debeij vertelde dat minister Bussemaker graag enthousiasme wil bij alle drie overheden. Het kan zijn dat de ambities van de overheden worden vastgelegd in een convenant of charter. De bedoeling is dat er in november een conferentie komt waar provinciale uitvoeringsprogramma’s worden gepresenteerd.
Op de opmerking dat wat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) of Interprovinciaal Overleg (IPO) onderschrijven nog niets zegt over de houding van afzonderlijke gemeenten of provincies, antwoordde Debeij dat dit waar is maar dat zo’n strategische agenda toch wel de positie van het openbare bibliotheekwerk versterkt en een steun in de rug is. Enkele aanwezigen vonden het een erg bestuurlijke verhaal, wilden wat meer concrete doelen en betwijfelden ook of er wel een gedeeld beeld over innovatie is. Debeij antwoordde dat het stuk inderdaad sterk bestuurlijk is, maar de KB wel kansen biedt er iets mee te doen vanuit haar regie op het stelsel: huidige waarden bestendigen en nieuwe maatschappelijke waarden invullen.

Roadmap met plateauplanning

Hildelies Balk leidde het punt ‘voortgang digitale bibliotheek’ in en diensten- & informatiemanager Frank Bergsma ging nader in op een roadmap met een door de KB gehanteerde ‘plateauplanning’. Balk zei dat er al heel wat bereikt is, maar dat het ook een lastig proces is met bijna 160 bibliotheken die eigen ideeën hebben plus de aanwezigheid van partijen als het ministerie van OCW, de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) en de Samenwerkende POI’s Nederland (SPN).
De vier plateaus van de roadmap bestaan uit 1. ‘Basis op orde’ (eind 2016), 2. ‘Inspireren en participeren klant’ (2017), 3. ‘Samen verder bouwen’ (2018) en ‘Ieder z’n eigen bibliotheek’ (eind 2018). ‘Basis op orde’ houdt in dat 1. een ‘klant’ met 1 x inloggen toegang tot al zijn bibliotheekzaken heeft, 2. die klant alle boeken direct kan lezen of aanvragen en 3. dit ook allemaal bij de lokale bibliotheek kan.

Onderzoek naar één bibliotheeksysteem
OCW heeft de KB in december 2015 ‘in overweging gegeven om, in vervolg op het rapport Aansluiting landelijke digitale infrastructuur en lokale bibliotheeksystemen, te onderzoeken in hoeverre de doelmatigheid kan worden vergroot door toe te werken naar één collectief systeem van shared services.’
Jos Debeij en Mark Deckers, secretaris van gesprekstafels infrastructuur, vertelden dat de KB dit opgepakt heeft. Er loopt nu een offertetraject voor de keus van een onderzoeksbureau. De periode tot oktober staat gepland voor het daadwerkelijke onderzoek en in november/december zullen de resultaten worden besproken met de ‘stakeholders’. Afhankelijk van de onderzoeksuitkomsten komt er een mogelijk vervolg.
Een door Debeij en Deckers uitgevoerde peiling leverde op dat slechts twee aanwezigen (in de parallelsessie waar Bibliotheekblad.nl aanwezig was) niets zien in één systeem, een grote groep meent dat er meteen aan begonnen moet worden en een iets grotere groep nog niet weet of het zinvol is.

Open en transparante dialoog
In haar inleidende praatje bij de opening van de KB-OB-bijeenkomst zei KB-directeur Lily Knibbeler dat het belangrijk is als eigenstandige partijen met elkaar in gesprek te blijven. De KB wil open en transparant de dialoog aangaan, juist als deelbelangen binnen het grotere belang van goed bibliotheekwerk en een sterk netwerk lijken te schuren. Zo wees zij op ‘de kwestie gastlenen fase 2’ (d.w.z de keus van de VOB om voor ‘landelijk lenen’ van onderaf verder te gaan met het bedrijf HKA). Voor een duurzame ontwikkeling, waarbij fysiek en digitaal hand in hand gaan, moeten partijen samen om tafel. ‘Jullie zorgen, zijn onze zorgen’, aldus Knibbeler.
De KB wil per jaar twee KB-OB-bijeenkomsten houden, naast wat er al is aan gesprekstafels en werkgroepen. Daarnaast heeft de KB op 19 mei een website www.metdekb.nl gelanceerd, waartoe medewerkers van bibliotheken, provinciale ondersteuningsinstellingen en landelijke bibliotheekorganisaties toegang kunnen krijgen. Verder stimuleert de KB uitwisselingsprogramma’s . Zelf gaat Lily Knibbeler een dagje meelopen in Rozet in Arnhem

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (1)

Wim Keizer
3-6-2016 15:08
De KB heeft vandaag de presentaties van de bijeenkomst van 19 mei op haar site geplaatst: https://www.kb.nl/ob/algemene-programmas/stelseltaken-bibliotheken-bij-de-kb/samen-bouwen-aan-een-toekomstbestendig-bibliotheekbestel.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Een discussie over inzet van vrijwilligers wordt niet gevoerd, maar is wel nodig
Eens
Oneens
Jouke Bethlehem (Bibliotheken Noord Fryslân) merkt op dat er nauwelijks enige discussie gevoerd wordt over de inzet van...
Lees meer en geef uw mening