HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Nationale Pas in zwaar weer
Wim Keizer
10-06-2015
Het bestuur van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) stelt de leden voor de besluitvorming over de Nationale Bibliotheekpas, één van de sleutelprojecten in de VOB-strategie 2012-2016, uit te stellen tot een extra ledenvergadering (ALV) in oktober. De reden is dat er problemen zijn gerezen bij twee van de drie belangrijke elementen. Het pasproject bestaat grofweg uit drie onderdelen: het gastlenen (met fasen 1 en 2), de nauwe koppeling tussen de fysieke bibliotheken en de landelijke digitale bibliotheek en de harmonisatie van de tarieven. Moeilijkheden zijn er bij de laatste twee.
In het pasproject was ervan uitgegaan dat de toegang tot de landelijke digitale bibliotheek, waar de Koninklijke Bibliotheek (KB) verantwoordelijk voor is, verplicht wordt gekoppeld aan een lidmaatschap van een fysieke bibliotheek. Maar de Stelselwet bepaalt dat ook mensen die geen lid willen zijn van een fysieke bibliotheek toegang moeten kunnen krijgen tot de digitale bibliotheek. Tijdens de VNG-middag op 16 april over de Stelselwet werd dit nog eens bevestigd: inloggen bij de digitale bibliotheek is niet alleen mogelijk voor leden van een fysieke bibliotheek, maar ook voor niet-leden. Daar kan de DigiD-inlogcode voor gebruikt worden.
In het bestuursvoorstel voor de ledenvergadering van 18 juni staat: ‘Op het punt van de koppeling lokale bibliotheek en landelijke digitale bibliotheek is één ding duidelijk. De toegang tot de landelijke digitale bibliotheek zal niet verplicht gekoppeld zijn aan een lidmaatschap van een openbare bibliotheek. In een overleg van de VOB met het ministerie op 20 mei j.l. is dit nog eens bevestigd. Maar zowel de minister en haar ambtenaren als de KB zien zeker wel de noodzaak van een integrale aanpak van ‘de bibliotheek’ als stelsel – sterker nog: dat was een belangrijke reden om te komen tot wetgeving.’

Tarieven
Het andere lastige punt is de harmonisatie van tarieven. In de ledenvergadering van december 2014 was al gebleken dat een aantal bibliotheken graag zelf aan de knoppen blijft draaien van zijn tarieven. Een enquête over het tarievenbeleid, waarbij naast het zogeheten RST-model (reductie, standaard, top met € 28, € 48 respectievelijk € 68) ook nog een model met één abonnement van € 54 plus boetevrij lenen en een uitleentermijn van acht weken, was voorgelegd, leverde op dat eenderde deel van de leden het ene wil, eenderde het andere een eenderde geen van beide. Het bestuur schrijft dat het onmogelijk lijkt op korte termijn eenstemmigheid te bereiken over een harmonisatie van tarieven en voorwaarden. ‘Maar een nationale pas kan ook worden gerealiseerd zonder harmonisatie, al blijft die voor de langere termijn gewenst.’

Fase 1 en 2
Wat gastlenen betreft, houdt fase 1 in dat de pas van bibliotheek A ook bruikbaar is in B t/m Z, maar dat een lener daar een nieuwe pas krijgt als er een ander bibliotheeksysteem is dan in A. Verder moeten de materialen teruggebracht worden waar ze gehaald zijn. In fase 2 is er geen extra pas meer nodig en mag overal gehaald en teruggebracht worden. Aanvankelijk zou fase 1 op 1 januari 2015 ingaan, toen werd het voorjaar 2015, maar nu blijkt dat het wel najaar kan worden voordat fase 1 werkt. En over fase 2 merkt het stuk op dat er een impactanalyse is gemaakt, maar dat er voor realisatie/implementatie nog diverse openstaande vraagpunten moeten worden behandeld. ‘De uitkomsten en uitwerking van de oplossingsrichting voor de keuzes worden voorgelegd in de ALV, gestreefd wordt naar de ALV van december 2015.’

Gelijktijdig lanceren
Het VOB-bestuur wil nu aansturen op de gelijktijdige lancering van fase1 van gastlenen en de ‘digital-only’-toegang tot de landelijke digitale bibliotheek door de KB. De reden is dat ‘dan beide vormen van dienstverlening op de meest overtuigende wijze worden geïntroduceerd’: ‘de verbinding tussen de digitale bibliotheek en de lokale bibliotheek wordt extra zichtbaar’.
KB en OCW willen er aan meewerken en wel per 1 januari 2016. Met de KB is ook afgesproken dat de digital-only-leden door de KB worden geattendeerd op diensten van de lokale bibliotheek. Ook wordt lokale verantwoording en benadering van digital-only-leden mogelijk gemaakt, als die leden daar hun gegevens voor beschikbaar willen stellen.

Vijf vragen
De ALV wordt 18 juni gehouden in Amersfoort. Het bestuur stelt de leden vijf vragen over de situatie rondom de pas:
  1. Beoordelen de leden de geschetste koppeling van de digitale bibliotheek aan de lokale bibliotheken als (voldoende) kansrijk voor dienstverlening en positionering?
  2. Zijn de afspraken die het VOB-bestuur met de KB gemaakt heeft aanvaardbaar?
  3. Vindt de ALV het verstandig te streven naar invoering van de pas per 1 januari 2016 (gastlenen fase 1), gelijktijdig met de lancering van de digitale bibliotheek, begeleid door een krachtige marketingcampagne?
  4. Is de ALV het met het bestuur eens dat voor harmonisatie van tarieven nader onderzoek noodzakelijk is en dat invoering na 2016 moet plaatsvinden?
  5. Is de ALV het met het bestuur eens voor de besluitvorming over de bibliotheekpas in oktober een extra ledenvergadering te houden?
Ontwikkelplan
Behalve de pas staat o.a. nog een ontwikkelplan op de agenda. Voor dat plan, waartoe in december 2014 besloten werd, hebben de leden in meerderheid vijf thema’s gekozen:
- Het positioneren als partner in de persoonlijke ontwikkeling;
- De brede positionering van bibliotheken;
- De ontwikkeling naar brede, multifunctionele bedrijven;
- Het stimuleren van maatschappelijk ondernemerschap;
- Collectieve marketing.
Het bestuur stelt voor die thema’s nader uit te werken en daarvoor een uitvoeringsplan, ‘Route 2020’, op te stellen. Ook wordt voorgesteld een deel van de overgebleven omslaggelden voor e-content voor dat plan aan te wenden.

Nieuwe voorzitter
De huidige voorzitter, Kars Veling, heeft laten weten geen tweede termijn te wensen. Zijn termijn loopt per 31 december 2015 af. Het bestuur is begonnen met de werving van een nieuwe voorzitter. Besluitvorming zal plaatsvinden op 11 december.
Voor de vacature Jos Debeij stelt het bestuur voor te benoemen Marc Jacobs, directeur van Bibliotheek De Meijerij. Voor de vacature van Charles Noordam, die afgetreden is als penningmeester, is een profielschets opgesteld: liefst directeur van grotere bibliotheek in stedelijke omgeving, bij voorkeur uit het westen en bij voorkeur een vrouw.

Eerder berichten over de pas verschenen op 17 maart 2015, 12 december 2014, 20 november 2014 en 18 september 2014.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Nederlandse bibliotheken gaan steeds meer lijken op IKEA-filialen
Eens
Oneens
In Bibliotheekblad nummer 3 2017 stelt bestsellerauteur Herman Koch liever boekhandels dan bibliotheken te bezoeken. 'Ik ben alleen in...
Lees meer en geef uw mening