HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Hella de Jonge: Verlies niet de moed
Martin de Jong
04-05-2015
Vanavond wordt op NPO 2 Verlies niet de moed uitgezonden, een documentaire film van Hella de Jonge. Onlangs verscheen het gelijknamige boek met dvd, en in Westerbork is er van haar een fototentoonstelling te zien.
Hella de Jonge: Verlies niet de moed
‘De ervaring van het samen zijn met elkaar bij een vertoning, vind ik gewoon waanzinnig’, zegt Hella de Jonge. ‘Want er komen steeds nieuwe dingen uit.’ Verlies niet de moed, geselecteerd voor de Nederlandse competitie en de publieksprijs bij IDFA Amsterdam, ging op 22 november 2014 in Tuschinski in première. Op 14 februari begon er in het Filmhuis in Den Haag een reeks vertoningen met aansluitend een Q&A met Hella en (als hij niet hoeft op te treden) Freek, waarbij met het publiek in gesprek wordt gegaan, Hella voorleest en Freek een aantal liedjes zingt.

We spreken elkaar op 19 april in zonovergoten Zwolle, voorafgaand aan de vertoning van Verlies niet de moed die middag in het Fraterhuis. Het tourschema moet afmattend zijn: Hella is in de afgelopen twee maanden bij 21 vertoningen van de film aanwezig geweest, daarnaast deed ze het licht bij de 26 theatervoorstellingen die Freek in dezelfde periode in Nederland en Vlaanderen gaf. Afgelopen nacht zijn ze teruggekomen uit Antwerpen, na de Q&A en het signeren in Zwolle wordt er doorgereisd naar Roden, waar de film ’s avonds vertoond wordt.

Door de verhuizing van haar destijds 88-jarige vader Eli Asser kwam Hella in het bezit van de nalatenschap van haar oudtante Ro, die, samen met Hella’s ouders, als enige van de familie de naziverschrikkingen overleefde. Een publiciteitsfoto uit 1885, met daarop afgebeeld haar overgrootvader als deel van een komisch duo, spoorde Hella aan onderzoek te doen naar haar familiegeschiedenis. Met behulp van foto’s en documenten, de registratie van een getuigenis van Hella’s moeder in het kader van het Shoah Project van Steven Spielberg, het bezoeken van plaatsen met pijnlijke herinneringen, maar bovenal door confronterende en openhartige gesprekken, komen Hella en haar vader dichter bij elkaar.

Wat de film mede bijzonder maakt is dat je vader zo goed bij de les is.
‘Hij is nog steeds goed bij de les. Hij is nu 92, ik vind het onwaarschijnlijk. Mijn vader is een van de laatste mensen die het verhaal kunnen vertellen, en hij kan het ook goed vertellen. Hij is een schrijver en hij houdt ontzettend van de taal, dat is mijn grote voordeel geweest. Ook bijzonder is dat mijn vader – en dat is nieuw voor mij – me de ruimte heeft gegeven om mijn creativiteit te ontplooien.’

In de film komen jullie dichter bij elkaar, in het bijbehorende boek is te lezen dat de verhoudingen later toch weer stroever worden.
‘Het gaat op het ogenblik wel weer wat beter. Ik dacht vandaag: het is makkelijker lief te zijn dan boos te zijn. Voor mijn ouders was het een attitude, boos zijn. Ik probeer via de liefde en lief zijn elke keer weer te laten zien dat het anders kan. Het is een kwetsbaar evenwicht.’

Hoe zijn bij vertoningen na afloop de reacties?
‘Die zijn bijzonder, en er komen bijzondere dingen uit voort. Met een meneer die in Den Haag in de zaal zat heb ik intens contact gekregen. Vandaag kreeg ik een mailtje van een wildvreemd iemand, die als hobby genealogie heeft. Die schreef dat hij een kaart heeft van Isaac Asser, mijn opa, die heb ik nog nooit gezien. Dus ik schreef: alsjeblieft, stuur me dat. Het was een kaart, waarop stond dat hij portier was bij de Joodse Raad. Mijn vader heeft mij dit niet verteld. Daar kom ik dus net achter.’

Er is internationale belangstelling voor de film.
‘Hij wordt in New York in het Anne Frank Center vertoond, en in mei in Tampa, Florida, en die maand ook in Skopje, vertaald in het Macedonisch. Hij gaat naar Boston, en ik ben gevraagd voor Taipei.’

Je wilt scholen erbij betrekken.
‘Ja. De film heb ik niet alleen maar gemaakt vanwege de Tweede Wereldoorlog. Ik ben op zoek gegaan naar wat gebeurd is in vergelijking met wat er nu gebeurt. In Amsterdam is het Barlaeus gymnasium geïnteresseerd. In Den Haag zijn we bezig leraren uit de Schilderswijk te motiveren om met de vierduizend leerlingen in die wijk naar de bioscoop te gaan, ze ermee te confronteren hoe het was in de Tweede Wereldoorlog. En wat de gevolgen zijn, die enorme schade bij de tweede generatie.’

Jullie kleindochter Maggie, die in de film te zien is, overleed op 25 mei 2014, kort na het voltooien van de film, zeven jaar oud.
‘Maggie werd geboren met een hartafwijking. Ze is zestien keer geopereerd, de zestiende keer is fataal geweest. Ze had geen weerstand meer. Door haar wist ik wat belangrijk was, door haar voelde ik dat dit verhaal verteld moest worden, zij gaf me de kracht daarvoor. Ik zie het als een missie.’

Hoezeer de film de kijker weet te raken wordt in Zwolle verwoord door een dame in het publiek, die tijdens de Q&A tegen Hella zegt: ‘Ik wil je daar heel hartelijk voor bedanken. Dat je dit hebt willen doen voor ons. Voor mij. En dat ik het ook verder kan vertellen.’

Verlies niet de moed wordt uitgezonden op NPO 2, 23.00-00.25 uur. De expositie Door Hella’s ogen is tot en met 12 juli te zien is in Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Vertoningen van de film met aansluitend een Q&A met Hella en Freek zijn er de komende weken op 6 mei (De werf, Hauwert) , 12 mei (Theater Amsterdam), 16 mei (Boekhandel Donner, Rotterdam), 17 mei (Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Hooghalen), 23 mei (De Nieuwe Boekhandel, Amsterdam) en 30 mei (Filmtheater Voorschoten).

Het boek met dvd werd uitgegeven door De Bezige Bij, ISBN 9789023493662

In Bibliotheekblad 7 het vervolg van het interview met Hella.

Tekst en foto: Martin de Jong


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (1)

Frans Limbertie
6-6-2015 09:13
Dramatisch familiegeschiedenis mooi en ontroerend in beeld gebracht.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Peiling

Een discussie over inzet van vrijwilligers wordt niet gevoerd, maar is wel nodig
Eens
Oneens
Jouke Bethlehem (Bibliotheken Noord Fryslân) merkt op dat er nauwelijks enige discussie gevoerd wordt over de inzet van...
Lees meer en geef uw mening