HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Minister Bussemaker: 'De digitale bibliotheek komt niet in plaats van de fysieke bibliotheek'
Maarten Dessing
21-01-2014
Minister Jet Bussemaker lanceerde vanochtend het e-bookaanbod van de bibliotheken. De digitale bibliotheek komt naast de bestaande fysieke bibliotheek, benadrukte zij herhaaldelijk. En: het aanbod op de 'buitengewoon publieksvriendelijke' app hobbelt niet achter de markt aan. 
Minister Bussemaker: 'De digitale bibliotheek komt niet in plaats van de fysieke bibliotheek'
Alles verliep vanochtend op station Den Haag Centraal volgens het script. Minister Jet Bussemaker van OCW wandelde samen met Bibliotheek.nl-directeur Diederik van Leeuwen over een loper van bibliotheeklogo's naar het podium. Daar drukte zij de knop in op een extra large iPad. Een filmpje, begeleid door de opzwepende muziek van Eye of the Tiger, toonde de campagnekreet 'Nederland leent e-books van de bibliotheek'. Waarna Bussemaker (lid van de OBA) het allereerste 'digitale e-book' leende, zoals ze zei: Vaslav van Arthur Japin. Tot slot hief ze met Van Leeuwen en de uit publiek te voorschijn gesprongen auteur het glas.

De massaal opgedaagde pers legde het allemaal vast. De lancering lokte cameraploegen van NOS, RTL, Max, Powned en ANP en talrijke fotografen naar het station. De minister leende natuurlijk niet echt een e-book. Daar had Bibliotheek.nl al voor gezorgd. Na de champagne kreeg Bussemaker haar eigen iPad (met een negentiende-eeuwse boekband als sleeve) en bibliotheekpasje terug, waarop Vaslav was gedownload. Van Leeuwen draaide nog snel haar pasje om, voordat de fotografen het nummer van de minister vastlegden. Daarna zei Bussemaker dat ze ooit een paar pagina's bij een vriendin digitaal had gelezen, maar dat ze deze Japin echt van het scherm ging lezen. 'Ik ben wel benieuwd naar hoe dat is.'
 
Bijeenkomst Bussemaker Bijeenkomst Bussemaker 2

Digitale bibliotheek naast fysieke bibliotheek
Tijdens haar toespraak en de interviewtjes voor de camera benadrukte Bussemaker in de eerste plaats dat het digitale aanbod niet in plaats van de fysieke bibliotheek, maar ernaast komt. De digitale bibliotheek is een aanvulling en een verrijking van de openbare bibliotheek – een in deze tijd 'onontkoombare' aanvulling, maar ook niets meer. 'Het is niet de bedoeling om lokaal te kunnen bezuinigen,' zei ze expliciet tegen de camera van de NOS. Al moeten bibliotheken wel veranderen: zij moeten meer ruimte bieden voor ontmoetingen, exposities en dergelijke en daarvoor gaan samenwerken met publieke en private partners.

De aanwezige Ap de Vries, directeur van de VOB, begon spontaan te klappen toen hij Bussemakers over de fysieke bibliotheek hoorde. 'Ik ben er ontzettend blij mee dat ze dit nu in de openbaarheid heeft gezegd,' lichtte De Vries even later toe. 'Wethouders op zoek naar argumenten om rücksichtslos te bezuinigen op de bibliotheek gebruiken de digitale bibliotheek daarvoor. Deze uitspraak van de minister zal ons helpen in onze gesprekken met de Tweede Kamer om toch nog een garantie in de nieuwe bibliotheekwet te krijgen dat er in iedere gemeente een bibliotheekvoorziening moet zijn. Het zal eveneens bibliotheekdirecteuren helpen in hun gesprekken met hun wethouder.'

Met digitaal aanbod nieuwe doelgroepen aanboren
Volgens de minister kan het e-bookaanbod juist een groep mensen bereiken die de bibliotheek niet of niet meer aan zich weet te binden. 'Het aantal uitleningen daalt. Het aantal mensen dat uitleent ook,' betoogde zij tegen diverse journalisten. 'Dankzij het digitale aanbod zullen mensen blijven lezen die geen papieren boeken en kranten meer lezen. Ik zou het erg vinden als we die helemaal verliezen.' Tegelijk kan de app, waarbinnen bibliotheekleden e-books kunnen downloaden of lezen, de bestaande leden sterker verbinden aan hun eigen bibliotheek. 'De app geeft ook informatie over wat er te doen en te beleven is bij de lokale bibliotheek.'

Bij zijn welkomstwoord had Diederik van Leeuwen gezegd dat de lancering van het e-bookaanbod veel tijd had gekost. De reden: het overleg met de uitgevers en de ingewikkelde techniek. Op vraag van Bibliotheekblad zei de minister dat de bibliotheken volgens haar toch niet te laat zijn. 'Nederland is juist een van de eerste landen met een dergelijk aanbod. Bovendien kóst het tijd, omdat ik ook graag wil dat de auteursrechten goed geregeld zijn. Dit aanbod kan ook goed voorkomen dat mensen een legaal aanbod verkiezen boven een illegaal aanbod. Ik vind de huidige app buitengewoon publieksvriendelijk.'
 
Bijeenkomst Bussemaker 3

Groeiend aanbod
Na afloop van de lancering gaf Van Leeuwen op het kantoor van Bibliotheek.nl een nadere presentatie van het aanbod. Terwijl 'er nu al meer dan vijftig boeken per kwartier worden gedownload', aldus Van Leeuwen, legde hij nogmaals het basisprincipe van het uitleenmodel uit: bibliotheekleden hebben onbeperkt toegang tot 5000 titels. Vanaf april kunnen zij voor 20 euro een strippenkaart kopen waarmee ze 18 e-books tot maximaal drie jaar oud kunnen lezen. Oudere titels blijven onbeperkt beschikbaar. Van het aanbod zijn exact 501 e-books dankzij een deal met uitgeverij Bloomsbury Engels- of Arabischtalig.

Dit aanbod uit 28.000 beschikbare e-books is in wezen gebaseerd op wat Bibliotheek.nl kon krijgen, gaf Van Leeuwen toe. Maar dit aanbod zal zo snel mogelijk groeien, benadrukte hij ook. Van de drie grote uitgeverijen is nog altijd geen deal gesloten met Lannoo, maar 'dat zit wel al in de pijplijn'. Zo zal het huidige aanbod in alle opzichten snel groeien. Bijvoorbeeld: het aantal titels dat op een dedicated e-reader te lezen zal zijn. Dat is nu circa 25 procent. Of de mogelijkheid voor de jeugd om binnen een afgeschermde omgeving jeugdboeken te lezen. Omdat zij in de meeste gevallen gratis lid zijn van de bibliotheek willen uitgevers niet dat zij bij de volwassenboeken kunnen.

Niet te laat
Te laat is de bibliotheek zeker niet, vindt Van Leeuwen. 'Er bestaat tot op heden alleen maar heel kleine initiatieven [zoals Yindo of Eboektehuur.nl, md]. De markt zat juist te wachten op een initiatief zoals dat van ons. Dat zeggen uitgevers ook.' Evenmin is Van Leeuwen bang voor concurrentie van grote partijen als Bol, Amazon en Google. 'Wij denken niet in termen van concurrentie. De bibliotheek heeft een eigen dynamiek. Dit aanbod is maar een van de uitingen van het platform dat nu is gebouwd. Denk aan de nationale bibliotheekcatalogus. Door dit platform kunnen we de invoering van diensten als het inleveren van boeken in een andere bibliotheek versnellen.'

Bang voor het succes is Van Leeuwen evenmin. Het pluspakket is kostendekkend. Na aftrek van alle kosten blijft er van iedere 20 euro zo'n 'twee à drie euro' over. Dat gebruikt Bibliotheek.nl om licenties van e-books te kopen waarvoor uitgevers meer willen dan de standaard 36 cent per uitlening. Voor het onbeperkte aanbod is het budget echter gemaximeerd: Bibliotheek.nl krijgt van de lokale bibliotheken 35 cent per inwoner (al ziet de stichting dat in 2015 graag verhoogd naar 45 cent). Van Leeuwen: 'Maar als het een succes blijkt en bibliotheken krijgen extra leden, dan zijn ze denk ik bereid om meer te betalen voor het e-bookaanbod.'

Tekst: Maarten Dessing
Foto's: Gerrit Serné


Voor een overzicht van het aanbod aan e-books, zie hier
Zie ook de Q&A van Stichting Bibliotheek.nl

Zie ook het artikel van Jan de Waal, 'Wordt 2014 het jaar van de e-books voor de bibliotheek?'

Zie verder onder andere:


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Nederlandse bibliotheken moeten zich actiever opstellen in het debat over kwesties als privacy en overheidssurveillance
Eens
Oneens
Amerikaanse bibliotheken lijken zichzelf van oudsher al meer dan Nederlandse bibliotheken te zien als hoeders van de democratische...
Lees meer en geef uw mening