HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Nog niet duidelijk welke onderdelen van BNL naar KB gaan
Wim Keizer
14-01-2013
Het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) praat met de stichting Bibliotheek.nl (BNL) en ook met de Centrale Discotheek Rotterdam (CDR) over de gevolgen van het OCW-plan om het SIOB en BNL, of delen ervan, ingaand 2015 onder te brengen bij de Koninklijke Bibliotheek (KB).
 
Dat antwoordde Maria Heijne, directeur van het SIOB, op de vraag of zij kan melden welke onderdelen van BNL, als het niet de gehele BNL is, naar de KB gaan. Aanleiding voor die vraag was dat de VOB in een voortgangsbericht over bibliotheekwetgeving (PDF) voor de ledenvergadering van 12 december 2012 meldde: 'Het ministerie streeft er naar om het SIOB, DBNL en (onderdelen van) BNL bij de KB onder te brengen uiterlijk per 01-01-2015.' (DBNL = Digitale Bibliotheek van de Nederlandse Letteren - wk).

Op de vraag aan Ap de Vries, directeur VOB, om welke onderdelen het gaat als het niet de hele BNL is, verwees hij naar het optreden van Maria Heijne, Bas Savenije en Theo Bijvoet op de Bibliotheektweedaagse. Maar in dat optreden werd BNL niet expliciet genoemd. Gevraagd om verduidelijking, antwoordde Maria Heijne: 'Dit kunnen we niet verduidelijken. Met BNL en ook CDR wordt gesproken over de consequenties van het voorgenomen beleid van OCW om de digitale taken te clusteren in een landelijke digitale bibliotheek in de toekomst. Maar daar is nog geen conclusie aan verbonden. Begin 2013 wordt er verder over gesproken.'

Formuleren visie maatschappelijke functie
Het SIOB is ook bezig een plan van aanpak te maken om een visie te formuleren 'op de maatschappelijke functie van de (geïntegreerde) bibliotheek, die bibliotheken handvatten biedt voor keuzes in de lokale omgeving.' Dat vertelde Maria Heijne desgevraagd naar aanleiding van teksten die hierover staan opgenomen in het nieuwe SIOB-activiteitenplan-2013-2014 (PDF), dat in opdracht van OCW gemaakt is voor de jaren die het SIOB nog niet in de KB is opgenomen. Het activiteitenplan meldt o.a.: 'SIOB zal in 2013 voldoen aan de vraag van diverse partijen om een visie op de maatschappelijke functie van de geïntegreerde bibliotheek te formuleren, gebaseerd op onderstaande uitgangspunten.' Die uitgangspunten zijn dat de bibliotheek expertise benut om tot informatieverrijking te komen, dat informatiekanalen elkaar versterken en dat 'de geïntegreerde bibliotheek' het antwoord kan zijn op bezuinigingen.

Informatieverrijking
Over die informatieverrijking zegt het activiteitenplan: 'Bibliotheken zetten hun expertise in door verschillende collecties binnen de Nationale Bibliotheek Catalogus (NBC) toegankelijk te maken en bronnen te verbinden en te verrijken door ze te voorzien van extra informatie (lokaal/regionaal niveau) die ook door gebruikers zelf (co-creatie) kan worden aangedragen. Dit proces van "contextualiseren" vraagt, volgens SIOB, in de toekomstige bibliotheek veel aandacht.'

Elkaar versterkende kanalen
Over informatiekanalen die elkaar versterken meldt het plan: 'De klant wordt nu nog geconfronteerd met een "hybride" bibliotheek die parallelle, niet gekoppelde, diensten aanbiedt, met als gevolg een ongestructureerd aanbod. De opgave voor de komende jaren is dat bibliotheken zich sterker van de relatie tussen diensten bewust worden en zich richten op het proces waarin diensten onderling elkaar versterken. SIOB noemt dit "de geïntegreerde bibliotheek", waar de klant kiest via welk kanaal hij de bibliotheek benadert en mag verwachten dat de dienstverlening via alle kanalen op elkaar is afgestemd. Dit heet het cross channel model. Kanalen die aan de klant worden aangeboden kunnen verdwijnen (er sluiten bijvoorbeeld filialen). De kracht van het systeem ligt in automatische versterking van andere kanalen als dit gebeurt. Het geheel moet naadloos blijven aansluiten op de (potentiële) keuzes van een klant.'

Antwoord op bezuinigingen
In het plan staat over 'het antwoord op bezuinigingen': 'De geïntegreerde bibliotheek - met landelijk ontwikkelde en beheerde componenten die specifieke toepassingen in de lokale situatie kunnen ondersteunen - kan een antwoord zijn op de bezuinigingen. SIOB zal op basis van onderzoek en gebruik makend van reeds gerealiseerde praktische voorbeelden modellen ontwikkelen die bibliotheken kunnen helpen toekomstige keuzes te onderbouwen. Uiteraard zijn niet alle bezuinigingen op te vangen: een stevige basis blijft nodig om de publieke voorziening in de nabijheid van de burger in stand te houden, actief ondernemerschap speelt hierbij een cruciale rol.'

Maria Heijne zei, verwijzend naar een proces van visieontwikkeling dat al eerder was begonnen: 'Het plan van aanpak bouwt deels voort op het proces dat in 2011 is ingezet, maar helaas begin 2012 niet tot een voltooid document heeft geleid, ook al door het beslag dat de zaken rondom de Raad voor Cultuur op ons legden. Op basis van de adviezen van de Raad voor Cultuur stellen we het doel van de visie nu enigszins bij. Echter zaken als "geïntegreerde bibliotheek" en "contextualisering" komen daar zeker in terug.'

Visie op collectioneren
Het Plan van aanpak digitale innovatie 2012 (PDF) dat het SIOB op 29 november 2011 naar OCW stuurde, vermeldt over de inkoop van e-books en e-music: 'De inkoop kent een afhankelijkheid met de visie op het collectioneren die SIOB zal ontwikkelen met de branche (Inkoopcommissie en WSF/Plusbibliotheken). Dat beleid wordt in 2012 getoetst met betrokken partijen zodat een uitrol van het nieuwe beleid in 2013 kan plaatsvinden.'
Op de vraag hoe het ermee staat, antwoordde Heijne: 'Het formuleren van het beleid heeft meer tijd gevraagd dan we hadden gedacht en is nu in de maak. Het zal nu ook goed passen in de activiteiten die ook in het kader van de branchestrategie worden opgezet.'

Wordt er ook een 'Plan van aanpak digitale innovatie 2013' gepubliceerd? Heijne antwoordde dat dit plan nu bij OCW ligt, ter goedkeuring. (Het plan van aanpak is de basis voor de jaarlijkse subsidiëring van het SIOB ten behoeve van BNL, waarbij het gaat om de ruim € 17 miljoen aan OCW-vernieuwingsgelden - wk)

Actieve bijdrage aan wetgeving
In het SIOB-meerjarenplan 2013-2016 (PDF) staat o.a. 'In dit geactualiseerde collectiebeleid zijn de voorgenomen uitname uit het Gemeentefonds t.b.v. e-content (incl. e-books) en de wijze waarop het leenrecht van e-books is opgenomen in de Bibliotheekwetgeving i.o. richtinggevend. Inmiddels zijn door OCW de voorbereidingen t.b.v. nieuwe bibliotheekwetgeving in gang gezet. SIOB levert hieraan een actieve bijdrage.' Gevraagd naar de brieven, verslagen of andere documenten waar die actieve bijdrage uit bestaat, antwoordde Heijne: 'SIOB was trekker van een aantal onderwerpen in de "externe werkgroep" die OCW in het leven heeft geroepen om de wet voor te bereiden. De veelbesproken contourennotitie was daar een van de producten van. Materiaal dat door en voor de werkgroep is voorbereid is niet bedoeld om te publiceren, want het zijn werkdocumenten voor OCW.' (Zie ook eerdere bericht over contourennotitie digitale bibliotheek - wk).

Leescoalitie
Tijdens de Bibliotheektweedaagse werd het startschot gegeven voor een nieuwe Leescoalitie, bestaande uit het SIOB, de CPNB, de Stichting Lezen en de Stichting Lezen&Schrijven. Op de vraag hoeveel geld elk van de partners in de ermee gepaard gaande activiteiten steekt, antwoordde Heijne: 'Er is geen sprake van voorinvestering in geld, er zijn kosten gelegen in menskracht en bij uitwerken van plannen zullen we geraamde kosten verdelen. Feitelijk zal het zo zijn dat ieder activiteiten organiseert die toch al in het programma van de desbetreffende partner passen.' En Ap de Vries meldde desgevraagd over een mogelijke rol voor de VOB:  'De VOB doet niet mee in Leescoalitie., omdat de VOB als werkgevers-  /ondernemersvereniging geen activiteiten op het gebied van leesbevordering onderneemt. Gelukkig zijn daarvoor sterke partners om ons heen in het leven geroepen.'

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Nederlandse bibliotheken moeten zich actiever opstellen in het debat over kwesties als privacy en overheidssurveillance
Eens
Oneens
Amerikaanse bibliotheken lijken zichzelf van oudsher al meer dan Nederlandse bibliotheken te zien als hoeders van de democratische...
Lees meer en geef uw mening