HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
KB: draagvlakpeiling collectief landelijk bibliotheeksysteem wijst op breed draagvlak
03-11-2017
De Koninklijke Bibliotheek (KB) heeft de resultaten bekendgemaakt van de draagvlakpeiling waarmee de afgelopen maanden onderzocht is of er onder bibliotheken voldoende belangstelling bestaat voor de realisering van een collectief landelijk bibliotheeksysteem. De uitkomsten lijken niet in alle gevallen eenduidig te interpreteren en afhankelijk van de interpretatie lijkt niet aan alle voorwaarden voor voortzetting van het traject volledig te zijn voldaan, maar de uitkomsten vormen voor de KB voldoende aanleiding om te concluderen dat een breed draagvlak wordt getoond. 
KB: draagvlakpeiling collectief landelijk bibliotheeksysteem wijst op breed draagvlak
De KB startte een jaar geleden met het traject om te onderzoeken of een collectief landelijk bibliotheeksysteem (CLB) haalbaar en wenselijk is. In februari van dit jaar werd in een door M&I/Partners in opdracht van de KB uitgevoerd onderzoek, getiteld Onderzoek landelijk shared bibliotheeksysteem (pdf), geconcludeerd dat een dergelijk landelijk bibliotheeksysteem voor Nederland ‘technisch, bestuurlijk-organisatorisch en financieel’ haalbaar is, mits ‘bibliotheken bereid zijn processen en functionaliteiten te harmoniseren zodat alle bibliotheken gebruik maken van een “standaard”systeem’. Realisering van een collectief  landelijk bibliotheeksysteem heeft volgens de KB alleen kans van slagen als er onder openbare bibliotheken breed draagvlak voor bestaat, reden om middels een zogeheten ‘draagvlakpeiling’ te inventariseren hoe de openbare bibliotheken tegenover realisering van een dergelijk bibliotheeksysteem staan. De KB spreekt van voldoende draagvlak als tenminste 90% van de bibliotheken meedoen, die samen 70% van de bevolking van Nederland vertegenwoordigen en als er binnen deze groep van deelnemende bibliotheken.tenminste 4 van de 5 huidige systemen vertegenwoordigd worden.

In het nu gepubliceerde Dossier Draagvlakpeiling collectief landelijk bibliotheeksysteem  (pdf) worden de uitkomsten bekendgemaakt van de inventarisatie waarmee de belangstelling voor deelname aan één landelijk systeem onder alle openbare bibliotheken gepeild is.

De draagvlakpeiling, waaraan door alle 141 bibliotheekorganisaties is meegewerkt, heeft uiteenlopende reacties opgeleverd, die niet altijd makkelijk te interpreteren zijn, zo blijkt uit het rapport. De KB rangschikt ze in categorieën die lopen van ‘ja’ via ‘ja, mits’ naar ‘ja en nee’ tot ‘nee’. Daarnaast is er nog sprake van een ‘blanco antwoord’ (Bibliotheek CultuurPunt Altena) en zijn er enkele gemeenten die geen bibliotheek hebben of waar een bibliotheekvoorziening bestaat die buiten het stelsel valt (zoals de Karmac-bibliotheken in Buren, Lopik en de gemeente Waterland)
Een aantal bibliotheken gaf aan ja te zeggen, mits is voldaan aan enkele voorwaarden, naar de opsteller ervan, Chris Wiersma (directeur denieuwebibliotheek), de ‘Wiersma-clausules’ genoemd. Deze bibliotheken worden in het rapport in de categorie ‘ja, mits’ ondergebracht. Een andere groep, de Gelderse bibliotheken die zich verenigd hebben in het zogeheten Sambis-verband, heeft een standpunt afgegeven dat volgens de KB lastig te interpreteren is. In het rapport wordt deze groep aangeduid als de ‘ja en nee’-categorie (maar men zou hun reactie ook kunnen interpreteren als ‘ja noch nee’). Het gaat hierbij om 18 bibliotheekorganisaties met gezamenlijk zo’n 1,5 miljoen inwoners.

Van de 141 bibliotheekorganisaties gaven 35 Bibliotheken (25%) een ongeclausuleerd ‘ja’ af. Als de Sambis-groep als ‘ja’ wordt geteld scharen 56 bibliotheken zich achter de Wiersma- clausules. 40 organisaties (28%) hanteren andere clausules, anders geformuleerde clausules of aanvullende clausules op de Wiersma-lijst. Gezamenlijk vertegenwoordigen de ‘ja’- en ‘ja mits’- categorieën dan 93% van de bibliotheekorganisaties, waarvan 68% deelname verbindt aan bepaalde voorwaarden.. Als de Sambis-reactie als een ‘nee’ geïnterpreteerd wordt, vertegenwoordigen beide categorieën 80% van alle bibliotheekorganisaties, waarmee het percentage uitkomt onder de initieel door de KB geformuleerde voorwaarde (= 90%) om te kunnen spreken van een ‘breed draagvlak’.
Negen bibliotheekorganisaties hebben nee gezegd tegen een collectief landelijk bibliotheeksysteem. Het gaat dan om Biblionet Drenthe, de bibliotheken Assen, Emmen en Hoogeveen (die gezamenlijk alle gemeenten in Drenthe bedienen), Bibliotheek Rotterdam, de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA), Bibliotheek Velsen, Bieb voor de Zaanstreek en Bibliotheek Waterland. Gezamenlijk vertegenwoordigen deze nee-stemmers 6% van alle bibliotheekorganisaties en 14% van de bevolking.

In alle gevallen wordt voldaan aan de door de KB gestelde voorwaarde dat met een collectief landelijk bibliotheeksysteem 70% van de bevolking moet worden bediend. Ook aan de voorwaarde dat tenminste vier van de vijf huidige bibliotheeksystemen vertegenwoordigd moeten zijn, wordt voldaan.

De KB stelt concluderend dat een breed draagvlak wordt getoond. ‘De antwoorden van bibliotheken getuigen van de betrokkenheid bij dit onderwerp en geven tegelijkertijd aan dat er nuances zijn tussen “ja”, “ja, mits”, “ja en nee”, en “nee”. Er zal een blijvende dialoog nodig zijn om in gezamenlijkheid díe nuances te vinden waarmee het draagvlak behouden blijft,’ aldus het rapport. 
De KB voegt daar in een bericht op haar website aan toe: ‘De voorwaarden die gesteld zijn in de vele "ja, mits"-reacties maken bezinning en nader overleg noodzakelijk. Dat overleg maakt deel uit van het vervolgproces, waarin vooral ook bestuur & beheer (governance) en financiering worden onderzocht. De Koninklijke Bibliotheek zal hier de komende weken het voortouw in nemen.’

In de inleiding bij het rapport stelt de KB overigens nog: ‘Als er daadwerkelijk een collectief landelijk bibliotheeksysteem komt, zal de KB zich vanuit haar verantwoordelijkheid voor de met rijksmiddelen bekostigde LDI, vooral richten op dit systeem. Dat betekent dat vernieuwingen eerder beschikbaar komen voor deelnemers aan het collectieve systeem en dat koppelingen met andere systemen niet meer actief zullen worden ondersteund. Dat andere systemen niet meer actief worden ondersteund, betekent niet dat andere systemen niet meer gekoppeld kunnen worden. Het betekent dat er standaard koppelvlakken beschikbaar zullen zijn waar overige systemen mee kunnen werken. Dit kan leiden tot meerkosten bij deze systemen.’ 


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (4)

Henk Middelveld
3-11-2017 16:58
 Beste collega's, 

Als ex bibliotheekdirecteur heb ik altijd een grote betrokkenheid gehad bij de verbetering van de efficiency van het werk om ruimte te maken voor de interactie  lezer -bibliothecaris. Vanaf 1977 heb ik de beginontwikkelingen gevolgd van het toenmalige ALS en Datapoint systeem. De bedoeling destijds was met beide systemen  ervaring op te doen en dan te kiezen voor éën landelijk systeem.  Echter, geen eigenwijzer volk dan bibliotheek directies, er kwam een veelheid aan systemen, van klein tot groot, van lieve eigenbouw tot verre buitenlandse systemen, ik heb het wel met kerksplitsingen vergeleken. M.i. is er geen enkele rechtvaarding om niet te kiezen voor 1 systeem, de sector was in mijn tijd al te klein voor verschillende systemen  en nu zeker. Ik hoop dat de KB en de VOB doorzetten en de afhakers zelfs geen aansluiting  te geven. Als je dan niet mee wilt doen, red je dan ook zelf. Henk Middelveld




 
Wim Keizer
11-11-2017 14:16
 
Hoeveel bibliotheekorganisaties zijn er?
 
Op pagina 7 van haar "dossier draagvlakpeiling" meldt de KB dat van de in totaal 141 bibliotheekorganisaties er ook daadwerkelijk 141 gereageerd hebben.
Bij een onderzoekje naar het aantal bibliotheekvestigingen voor de WWW stuitte ik op een lijstje op de VOB-site (tik daar in zoekvenster "ontwikkeling vestingen" in), waarin ook het aantal bibliotheekorganisaties van de afgelopen jaren wordt vermeld. De VOB komt voor 2017 op 150.
Desgevraagd meldde de VOB dat de peildatum voor dat lijstje steeds 1 januari is en dat het gaat om haar leden-bibliotheken. De VOB zei verder dat het aantal nu 149 is.
Om het verschil tussen de 141 van de KB en de 149 van de VOB te kunnen snappen, heb ik beide organisaties gevraagd mij hun lijstjes toe te sturen.
 
Overigens zag ik ook verschillen tussen de VOB en het CBS-statistiekoverzicht:
2012: VOB 163, CBS 162
2013: VOB 162, CBS 160
2014: VOB 160, CBS 157
2015: VOB 157, CBS 156
2016: VOB 154, CBS 154 (hier dus eensgezindheid).
Het CBS heeft over 2017 nog geen gegevens.
 
Conclusie: het valt nog niet mee het aantal bibliotheekorganisaties adequaat vast te stellen.
Als ik de VOB en KB-lijstjes (peildatum nov. 2017) heb, komt er op terug.
Ariane
13-11-2017 21:13
Nog behoorlijk vaag allemaal; en het ligt er aan hoe de cijfers worden gepresenteerd cq gegroepeerd. Succes met het goochelen!
Wim Keizer
15-11-2017 15:43
 
Hoeveel bibliotheekorganisaties zijn er? (2)
 
Mijn vragen over het aantal bibliotheekorganisaties en mijn conclusie dat het nog niet meevalt dit aantal adequaat vast te stellen, heeft de KB er toe gebracht nog eens na te gaan hoe het zit. Mijn vermoeden was dat het verschil tussen het VOB-aantal en het KB-aantal vooral zit in de provincie Drenthe.

De KB telde 9 nee-zeggers. Op het kaartje met de rode gebieden is te zien dat het gaat om de Bibliotheek Rotterdam, de OBA, Bibliotheek Velsen, Bibliotheek Waterland en Bieb voor de Zaanstreek (samen 5) en heel Drenthe (waar dus 4 bibliotheekorganisaties onderscheiden werden, blijkbaar de bibliotheken Assen (DNK), Hoogeveen en Emmen en Biblionet Drenthe, die de directie voert over de andere negen Drentse bibliotheken. Tot voor kort hadden die negen bibliotheken (in negen gelijknamige gemeenten) eigen besturen, maar Biblionet wil "fuseren" met die negen bibliotheken (en dus rechtstreeks afspraken maken met de betrokken gemeenten, met als voorbeeld Biblionet Groningen). Dat is tot nu toe gelukt met de bibliotheken Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Coevorden en Meppel. Biblionet is van die bibliotheken nu dus "de bibliotheekorganisatie". Vijf hebben er nog een eigen bestuur. Waardoor het aantal nee-zeggers, als strikt gekeken wordt naar "bibliotheekorganisaties met een eigen beheersvorm" en niet naar directies, uitkomt op 14: de 5 genoemde + 9 in Drenthe (te weten: Assen, Hoogeveen, Emmen en Biblionet plus bibliotheken Noordenveld, Tynaarlo, Westerveld, Midden-Drenthe en De Wolden (die blijkbaar wel hetzelfde zeggen als hun directie, Biblionet ;-)).

Ik had gedacht, net als de KB, dat er in Groningen twee bibliotheekorganisaties zijn: Groninger Forum (met de bibliotheek van stad Groningen) en Biblionet Groningen. Maar ook bij Biblionet Groningen blijken er nog twee bibliotheken te zijn met een eigen beheersvorm.
 
Om het nog ingewikkelder te maken, zijn er in Noord-Holland twee bibliotheekorganisaties die een federatie vormen, n.l. die van Heiloo en Langedijk. Die kun je dus als 2 of 1 tellen. De KB koos voor 1.

De KB (via Mark Deckers) heeft mij haar lijstje laten zien en heeft een update van het dossier draagvlakpeiling gemaakt (zie bericht 15 november 2017 op KB-site). Daar mag zij van mij complimenten voor hebben, want het tekent haar zorgvuldigheid.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie