HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Onderzoek KB: één landelijk bibliotheeksysteem haalbaar mits harmonisering processen en functionaliteiten
09-02-2017
In een door M&I/Partners in opdracht van de Koninklijke Bibliotheek uitgebracht onderzoek wordt geconcludeerd dat één collectief bibliotheeksysteem voor de openbare bibliotheken haalbaar is, mits ‘bibliotheken bereid zijn processen en functionaliteiten te harmoniseren zodat alle bibliotheken gebruik maken van een “standaard”systeem’.
Tijdens een KB-OB bijeenkomst op 24 januari jl. presenteerde Marc van den Berg, Sectorhoofd Innovatie & Ontwikkeling bij de KB, de conclusies van het door M&I/Partners uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek naar één collectief bibliotheeksysteem, zo meldt de KB.

Het onderzoek kende twee aanleidingen, aldus de KB. Enerzijds heeft de minister van OCW in haar reactie op het KB-beleidsplan 2015-2018 aangedrongen op een dergelijk onderzoek. Anderzijds hebben ook de directeuren van openbare bibliotheken het onderwerp aangekaart, onder andere tijdens de KB-OB-bijeenkomst op 19 mei 2016, en tijdens eerdere gesprekstafels.
In de inleiding bij het rapport wordt over de aanleiding voor het onderzoek gezegd: ‘In de bibliotheeksector is een groot aantal verschillende bibliotheeksystemen in gebruik. Er zijn twijfels over de efficiency van deze historisch gegroeide situatie. Gevraagd wordt om in aanvulling op het rapport Aansluiting landelijke digitale infrastructuur en lokale bibliotheeksystemen te onderzoeken in hoeverre de doelmatigheid kan worden vergroot door toe te werken naar één collectief systeem. Dit in lijn met de Wsob die van haar deelnemers aan het bibliotheeknetwerk verwacht dat zij ondersteunende processen zodanig inrichten dat daarmee de collectiviteit van het netwerk wordt versterkt. In omringende Europese landen vinden ook soortgelijke onderzoeken naar de verwezenlijking van één landelijk bibliotheeksysteem plaats.’

De onderzoekers concluderen in het rapport, getiteld Onderzoek landelijk shared bibliotheeksysteem (pdf), dat een landelijk bibliotheeksysteem voor Nederland ‘technisch, bestuurlijk-organisatorisch en financieel’ haalbaar is, mits ‘bibliotheken bereid zijn processen en functionaliteiten te harmoniseren zodat alle bibliotheken gebruik maken van een “standaard”systeem’. Met een landelijk bibliotheeksysteem kan het netwerk van openbare bibliotheekorganisaties voordelen behalen, in het bijzonder het versnellen van innovatie en het behalen van efficiency en ketenverbetering binnen de branche, aldus de onderzoekers.
De KB voegt toe: ‘Uit diverse reacties uit het veld tijdens het onderzoek lijkt het erop dat het nu het juiste moment is om te komen tot een landelijk bibliotheeksysteem. M&I/Partners adviseert om een ambitieuze ondergrens van aantal deelnemende bibliotheken te hanteren van 80 tot 90%.’

In het rapport wordt vastgesteld dat een nieuw landelijk bibliotheeksysteem de 'klassieke' taken (bedoeld is de uitleenfunctie) goed zou moeten ondersteunen en tevens direct of indirect een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van maatschappelijke taken, die bibliotheken in toenemende mate uitvoeren.

Er zijn door de onderzoekers vier scenario’s uitgewerkt: 1. Huidige situatie voortzetten; 2. LDI modulair uitbouwen; 3. Basis LSB (Landelijk Shared Bibliotheeksysteem); 4. Breed LSB. (Zie daarvoor de bijlagen (pdf) bij het onderzoeksrapport.)

Het landelijk opschalen van de basisfuncties voor de klassieke bibliotheektaken zien de onderzoekers als de beste oplossing en zij noemen dat het ‘Basis LSB’. ‘Dit scenario is relatief snel, brengt de minste risico’s met zich mee tegen de laagste prijs. Het breidt de basisfuncties [uit] die bibliotheken nodig hebben ter ondersteuning van de klassieke taken en biedt het beste perspectief voor verdere innovatie op het maatschappelijke domein. (...) Het basis LSB houdt in één landelijke implementatie van een geïntegreerd bibliotheeksysteem voor alle openbare bibliotheken in Nederland. Het ondersteunt primair de basisfuncties rond de gebruikersadministratie, het collectiebeheer en het collectiegebruik (circulatie). Binnen deze ene implementatie beheren de bibliotheken hun eigen collecties, vestigingen, klantenbestand en uitleenregistratie. De bibliotheken gaan van gestandaardiseerde functionaliteit gebruik maken, waarbij alleen noodzakelijke lokale parameters specifiek voor individuele bibliotheken ingesteld kunnen worden, zoals vestigingen, de eindgebruikers, de hoogte van ‘te laat geld’ en dergelijke. (...) Als we naar de toekomst kijken, met name naar de ontwikkeling van de maatschappelijke taken van bibliotheken maar ook voor de service en marketing van de klassieke taken, hebben bibliotheken naast de basis voor de klassieke circulatiefuncties meer functionaliteit nodig (...). Deze functies zullen naar verwachting ontstaan vanuit lokale en landelijke initiatieven en op termijn als landelijke modules beschikbaar komen en gekoppeld worden aan het LSB. Op dit moment zijn deze functies nog niet als landelijke modules voor de bibliotheken beschikbaar. Het is niet realistisch te verwachten dat de ontwikkeling van deze functionaliteit in het consolidatiescenario van het landelijk bibliotheeksysteem meegenomen kunnen worden. De behoefte is nog niet uitgekristalliseerd en de ontwikkeling zou te veel tijd vragen,’ aldus de onderzoekers.

De KB zal de komende tijd onder de bibliotheken en POI’en peilen of zij bereid zijn om verder te gaan in dit traject. Er moet nog een aantal onderwerpen helder worden: de invulling van de regievoering, de precieze uitwerking van de noodzaak tot standaardisering, de financiering van een collectief systeem en de richtprijs en de voorwaarden waaronder bibliotheken kunnen deelnemen, aldus de KB. Naar verwachting worden deze onderwerpen in de eerste helft van 2017 uitgewerkt.
Het eventuele aanbestedingstraject zou dan in de eerste helft van 2018 zijn beslag moeten krijgen. Na pilots zou de definitieve migratie vervolgens kunnen volgen in de periode 2019-2021.

Zie over het rapport ook de blogpost ‘Het mijnenveld van de bibliotheeksystemen’ van Mark Deckers, die overigens deel uitmaakte van de projectgroep die het onderzoek begeleidde. 


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie