HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Vereniging Letterkundigen: conceptversie onderzoek leenrecht ondermaats; leenrecht omzeild in Uitgeest
23-12-2016
De Taskforce Leenrecht van de Vereniging van Letterkundigen (VvL) noemt in een brief aan de VvL-leden het conceptrapport van het onderzoek naar leenrecht dat in opdracht van het ministerie van OCW wordt uitgevoerd ‘ver onder de maat’. Ook geeft de Taskforce aan contact te hebben gezocht met de gemeente Uitgeest in verband met het mogelijk omzeilen van het leenrecht in de ruilbibliotheek die daar sinds het begin van dit jaar functioneert. 
Het onderzoek naar de afdracht van leenrechtgelden werd medio dit jaar geïnitieerd door het ministerie van OCW en wordt uitgevoerd door Ecorys, in samenwerking met het Instituut voor Informatierecht (IViR). (Zie hier (pdf) voor de onderzoeksopzet) De aanleiding voor het onderzoek wordt gevormd door klachten van de Vereniging van Letterkundigen (VvL) en de Stichting Leenrecht over de daling van de leenrechtopbrengsten. Deze zou niet alleen te verklaren zijn uit de officieel geregistreerde daling van het aantal uitleningen van openbare bibliotheken (waarbij gewezen werd op de mogelijke invloed van de Bibliotheek op school), maar ook door het vermoeden dat niet alle uitleningen van nieuwe typen bibliotheken geregistreerd worden. Stichting Leenrecht zag ook verschillen tussen de opgaves van bibliotheken. ‘Deze worden in groeiende mate naar eigen inzicht ingevuld. Het beeld over uitlenen is door deze ontwikkelingen vertroebeld geraakt,’ aldus Stichting Leenrecht, die in februari 2016 al een ‘Marktverkenning Leenrecht’ (pdf) naar buiten gebracht had.

In de brief van de door de VvL opgerichte Taskforce Leenrecht dd 15 december 2016 brengt VvL-voorzitter Jeroen Thijssen de leden op de hoogte van de vorderingen met betrekking tot het door het ministerie van OCW geïnitieerde onderzoek. Thijssen noemt de in oktober verschenen conceptversie van het onderzoek ‘ver onder de maat’. ‘Het probleem van de verschillende cijfers van Leenrecht en CBS werd geconstateerd maar verder niet uitgezocht. Het rekenwerk aan inkomens van auteurs was slordig en incompleet, de toon van het verslag was nogal geringschattend, ga zo maar door,’ aldus Thijssen in de brief (pdf), die er aan toevoegt dat het ministerie openstond voor de kritische opmerkingen van de VvL, die inmiddels zijn overgebracht aan het onderzoeksbureau.

Ook de Stichting Leenrecht toont zich kritisch over de conceptversie van het onderzoek. ‘De eerste resultaten van dit onderzoek dit najaar waren teleurstellend. Ook het onderzoeksbureau bleek geen grip te kunnen krijgen op de praktijk van afwijkende cijfers en tegenstrijdige rapporten. Reden voor Stichting Leenrecht om bij OCW aan te dringen op aanvullend kwantitatief onderzoek,’ aldus Stichting Leenrecht.

Aad van Tongeren, senior adviser bij het ministerie van OCW, meldt desgevraagd dat er een aanvulling cq verdieping bij het onderzoek zal komen, die naar verwachting in maart 2017 klaar zal zijn.

Thijssen geeft in zijn brief (pdf) verder aan dat de VvL via een WOB-procedure informatie heeft verkregen over de vrijwilligersbibliotheek die in maart van dit jaar in de gemeente Uitgeest in het leven werd geroepen als alternatief voor de vestiging van Bibliotheek IJmond Noord die op 1 januari van dit jaar vanwege bezuinigingen moest sluiten. Thijssen schrijft hierover in de brief: ‘Uit de stukken bleek dat het leenrecht met opzet wordt omzeild en dat de gemeente door een maas in de wet geen leenrecht hoeft af te dragen. Het is overigens de vraag of de gemeenteraad hiervan op de hoogte is; misschien heeft hier een wethouder slim willen zijn. Wij hebben de gemeente om uitleg verzocht. De Taskforce overweegt een procedure tegen de gemeente mocht de uitleg daar aanleiding toe geven.’

Thijssen stelt in het Noordhollands Dagblad dat de gemeente Uitgeest, die de vrijwilligersbibliotheek (opgericht door de Stichting Bibliotheek Uitgeest) steunt en financiert met een jaarlijkse subsidie van 120.000 euro, zich niet goed geïnformeerd heeft. ‘Vooropgesteld: alle schrijvers zijn dol op biebs. Boeken lenen remt weliswaar de verkoop, maar het leenrecht - per uitgeleend boek twaalf cent auteursvergoeding - is al sinds de jaren tachtig een compensatie. In Uitgeest is, denken wij, sprake van een groeiende collectie uit particulier bezit, van en voor de gemeenschap, waarbij geen leengeld wordt afgedragen. Dat is onwettig bezuinigen, maar het is ook schieten in eigen voeten. Vooral veel jeugdboekenschrijvers vangen zó weinig dat ze er maar mee stoppen,’ aldus Thijssen. De gemeente stelt in een reactie tegenover het Noordhollands Dagblad: ‘Het ontwijken van leenrecht is geen doel geweest, maar een gevolg van de keuze voor een laagdrempelige lokale bibliotheek om te voorzien in een sociale ontmoetingsfunctie. De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorziening biedt sinds begin 2015 de kans om als gemeente autonoom te bepalen in welke mate en op welke wijze de bibliotheekfuncties worden uitgevoerd’.

Thijssen stelt dat het wat de VvL betreft niet bij Uitgeest zal blijven, maar dat de vereniging ook kijkt naar andere vrijwilligersbibliotheken. ‘Lokale bezuinigingen leiden in toenemende mate tot zogeheten ruilbibliotheken, geboren uit burgerinitiatief en “ongetwijfeld met de beste bedoelingen”. In Rotterdam is een vrijwilligersbieb met zelfs 25.000 titels’, aldus het Noordhollands Dagblad, daarmee waarschijnlijk verwijzend naar Leeszaal Rotterdam West


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie