HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
VOB-leden schuiven besluitvorming bibliotheekpas door naar 2015
12-12-2014
De leden van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) hebben 11 december tijdens hun algemene ledenvergadering (ALV) op voorstel van het bestuur besloten in juni en eventueel nog in december 2015 besluiten te nemen over ‘aspecten van de invoering’ van de Nationale Bibliotheekpas per 1 januari 2016. Dat geldt ook voor besteding van delen van het VOB-vermogen en van gelden die de Inkoopcommissie had overgehouden omdat die niet besteed konden worden aan de inkoop van e-content. Gesproken werd over de noodzaak een soort van ‘innovatieagenda’ te hebben. Het VOB-bestuur komt daar volgend jaar op terug.
Het bestuur blijft er naar streven de pas per 1 januari 2016 ingevoerd te hebben. Het zette zwaar geschut in om de leden te overtuigen van de noodzaak van zo’n pas, maar uit het meegezonden vergaderstuk bleek al dat wat het voorstel ‘aspecten van de invoering‘ noemt niet minder behelst dan o.a. de vraag welke overkoepelende visie er komt op de landelijke digitale bibliotheek in samenhang met de lokale/regionale fysieke bibliotheken en de vraag hoe de landelijke infrastructuur zich verhoudt tot de lokale bibliotheekprocessen.

Overkoepelende visie
Het stuk verwoordde het eerste punt onder ‘Uitwerking klantpropositie’ als volgt: ‘In 2015 wordt verder gewerkt aan een overkoepelende visie op de (digitale) Bibliotheek die in 2015 ontwikkeld wordt in het samenspel van de Openbare Bibliotheeksector, OCW, de PSO’s en de KB. Het startschot hiervoor is gegeven met de sectorbrede conferentie van 21 oktober j.l., georganiseerd door de KB. Dit traject gaat in de loop van 2015 inzichten opleveren die richting geven aan de positie en propositie van “De Bibliotheek”. Dit vormt het kader voor de ontwikkeling van de (digitale en fysieke) proposities die binnen het Bibliotheeklidmaatschap geboden kunnen worden. De projectgroep [Nationale Bibliotheekpas] gaat deze proposities in 2015 vormgeven.’

Principiële discussie infrastructuur
En over het tweede punt, onder ‘Technische infrastructuur op hoofdlijnen’, zei het stuk: ‘Aan de technische uitwerking gaat een principiële discussie vooraf, namelijk of de via de KB door OCW gefinancierde landelijke digitale infrastructuur lokale Bibliotheekprocessen moet gaan ondersteunen/faciliteren. En zo ja, om welke Bibliotheekprocessen het in dit geval gaat. Verder moet er een definitie worden geformuleerd ten aanzien van welke functionele componenten tot de landelijke infrastructuren moeten worden gerekend. Dit is in de toekomst bepalend voor zowel de governance (inclusief doorontwikkeling) alsook de financiering.’
Het stuk had het over mogelijke keuzepakketten, zonder al bedragen te noemen, bijvoorbeeld een ‘lokaal pakket A’ (voor lenen van boeken van alle openbare bibliotheken), een ‘lokaal pakket B’ (nader te bepalen), een ‘digitaal pakket A’ (basispakket e-books) en een ‘digitaal pakket B’ (premium-pakketten, bijv. de nieuwste e-books). Overigens kwam het woord e-bookpluspakket in de hele vergadering niet een maal ter sprake, maar wel zei Inkoopcommissie-voorzitter Hans van Velzen dat het e-books-aanbod voor de bibliotheekgebruikers tot nu toe in hun gewone, lokale bibliotheekabonnement zit. ‘Het is de vraag of dat zo blijft. Misschien moet er voor "toppers" wel extra betaald worden,’ aldus Van Velzen.

Deskundigen
Het zware geschut van het bestuur om de leden (opnieuw) te overtuigen van de Nationale pas bestond in het inhoudelijke ochtendgedeelte uit merkadviseur Hendrik Beerda en marketingdeskundige Paul Postma. Beerda liet het belang van merken zien en Postma, die o.a. betrokken was bij de Museumjaarkaart, van een Nationale Bibliotheekpas. Met wel een paar voorwaarden: uiterst simpel, ook qua abonnementen, en gericht op wat hij de kerntaak van de openbaar bibliotheek noemde: boeken uitlenen (inclusief e-books, zijnde een vervangingsmarkt). En: de ICT-structuur moet foutloos zijn.

Positionering
Voorzitter Kars Veling hield in z’n openingspraatje van de vergadering een pleidooi voor eenheid en voor de pas. Ook bestuurslid Chris Wiersma deed dit, net als in een vorige vergadering, toen hij nog een vergelijking maakte met een maanlanding. Dit keer was het een Marsreis. Hij vond een bibliotheek die, naast wat er verder allemaal gedaan wordt, geen boeken uitleent als ‘een kapper die geen haar knipt’.
Maar in de discussies bleek dat er leden zijn die duidelijk naar een andere positionering willen dan de sterke koppeling aan de uitleenfunctie, zoals Ton van Vlimmeren (Bibliotheek Utrecht) en Gemma Wiegant (Tweede Verdieping, Nieuwegein), beiden 'buschauffeur' van het Bredebieb-concept. Hanneke Bruggeman (Bibliotheek Assen), ook buschauffeur, wilde eerst positionering en dan pas een nationale pas.
Ook onder voorstanders van de pas waren leden met twijfels, maar dan vooral gebaseerd op angst voor technische complicaties. Dat was o.a. het geval bij Gert Staal (Bibliotheek Rotterdam) die in een vorige functie veel ervaring heeft opgedaan met de OV-chipkaart. Ook het feit dat bibliotheken zich straks moeten conformeren aan tarieven speelde een rol, juist bij bibliotheken die veel moeten bezuinigen en qua subsidiëring geen ‘level playing field‘ zien. Zij willen graag zelf aan de knoppen van hun gebruikersinkomsten blijven draaien. Verder was de onduidelijkheid over de kosten een discussiefactor. Het bestuur wil 1 januari 2016 als invoerdatum handhaven, uit vrees dat het er anders niet van komt, maar zegde toe in juni met een ‘business case’ te zullen komen. Wel liet Wiersma blijken dat het bestuur geen 95% van zijn energie gaat steken in 5% van de leden.

Stromingen inzet gelden
Ook bij andere agendapunten, zoals het ‘level playing field’ ten opzichte van commerciële aanbieders, prioriteiten in het jaarplan 2015 en de aanwending van delen van het vermogen en overblijvend inkoopgeld, bleken er verschillende stromingen te zijn als het gaat om positionering van de bibliotheek. Er zijn gemeenten die van de uitleenfunctie af willen of deze kostendekkend willen. Voor Gemma Wiegant reden om te zeggen dat dit voor herpositionering pleit, om zodoende ook de dilemma’s voor te zijn. ‘Kies voor onderscheidend vermogen, zoek de oplossing bij onszelf, als leden van de VOB.’ En Van Vlimmeren pleitte voor meer besluitvaardigheid en een hoger tempo. ‘We zijn van de boekenuitleen, hoorden we vanmorgen. Maar dat weten de mensen wel, dus daar hoef je niet op te positioneren. Ik wil verschuiving naar het maatschappelijk hart. Ontwikkelingskansen bieden is meer dan lezen. Breng focus aan. Ik heb veel waardering voor wat het bestuur allemaal doet, maar er is wel erg veel overleg met allerlei partners. Dat kan wat minder denk ik. Focus meer op ontwikkeling en wat minder op die Nationale Pas of Nationale Catalogus.’ Wiegant sloot zich daarbij aan en pleitte er voor te kijken wat daadwerkelijk de maatschappelijke waarde is. ‘Boeken uitlenen kan Karmac ook. De tijd is rijp om onszelf daadwerkelijk onmisbaar te maken in een digitale wereld. Ik wil daar graag binnen de vereniging over meedenken.’ Ook Gert Staal haakte erbij aan: ‘We lijken een soort ledepop, iedereen trekt aan ons. We moeten zorgen niet irrelevant te worden. Ik wil naar radicaal nieuwe concepten en dat zou branchebreed moeten worden.’

Soort innovatieagenda
Na veel discussie over de inzet van de genoemde beschikbare gelden en geharrewar over de wijze van stemmen, pleitte Martin Berendse (Openbare Bibliotheek Amsterdam) voor uitstel in de vorm van het maken van ‘een soort innovatieagenda’ om dan in juni te besluiten waar het geld aan besteed wordt. Het bestuur nam dat over en de leden stemden er mee in.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie