HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Opvangen bezuinigingen: grillig beeld
10-10-2012
De beleidskeuzes die bibliotheken maken naar aanleiding van gemeentelijke bezuinigingen leiden tot een grillig beeld van het toekomstige bibliotheeklandschap. Dat zegt onderzoekster Johanna Kasperkovitz (Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies) in het derde rapport (PDF) dat zij in opdracht van het SIOB maakte over de gemeentelijke bezuinigingen. 
In het rapport, getiteld Tussenbalans: de bibliotheeksector in 2012
Gemeentelijke bezuinigingen in de periode 2010-2014, effecten en vooruitblik
, worden de volgende vaststellingen gedaan over de verschillende beleidskeuzes die bibliotheken maken:
  • Ongeveer de helft van de bibliotheken concentreert zich op een kwalitatief hoogwaardige centrale bibliotheek en stoot nevenvestigingen af;
  • De andere helft wil zo veel mogelijk vestigingen openhouden voor een brede spreiding;
  • Bijna driekwart van de bibliotheken stoot eigen gebouwen af en brengt de bibliotheekvoorziening onder in scholen, wijkcentra, verzorgingshuizen e.d.;
  • Ruim een derde van de bibliotheken zal de komende jaren bemenste vestigingen vervangen door zelfbedieningsbibliotheken of heeft dit de afgelopen jaren reeds gedaan.
Inhoudelijk
Ook inhoudelijk kiezen bibliotheken verschillende wegen:
  • De helft gaat taken die niet rechtstreeks te maken hebben met lezen en leesbevordering afstoten en alleen nog aanbieden wanneer hiervoor externe financiering beschikbaar is;
  • Tegelijkertijd kiest 43% van de bibliotheken er juist bewust voor om de taken die niet rechtstreeks met lezen en leesbevordering te maken hebben, zoals ontmoeting en cultuur, niet af te stoten.
  • Verreweg de meeste bibliotheken kiezen er voor om niet te bezuinigen op het aanbod voor ouderen, jeugd en speciale doelgroepen als dyslectici en laaggeletterden;
  • Bijna de helft van de bibliotheken gaat boeken afstoten en kiest voor nieuwe vormen van informatievoorziening, de andere helft kiest er juist voor om dit niet te doen.
  • Bijna 80% van de bibliotheken is bezig met het ontwikkelen van nieuwe concepten om de bibliotheekfunctie vorm te geven. Hierbij speelt de digitale bibliotheek een belangrijke rol.
Gemiddeld 9,7%
Het rapport meldt dat in de periode 2012-2014 80% van de bibliotheken te maken zal hebben met reeds vastgestelde (en dus naar alle waarschijnlijkheid straks feitelijke) bezuinigingen. In 2014 hebben bibliotheken gemiddeld 9,3% minder subsidie te besteden dan in 2011, uitgaande van reeds vastgestelde bezuinigingen. Als ook gekeken wordt naar de daarbovenop aangekondigde bezuinigingen (waar een kwart van de bibliotheken mee te maken heeft) daalt de gemiddelde subsidie met 9,7%. Hierbij merkt het rapport op dat er uitschieters naar beneden zijn. Veel bibliotheken zitten op 5 tot 10%, negen op 10 tot 15%, acht tussen 15 en 25%, twee tussen 30 en 35% en één op 47%.

2010-2011
Voor de jaren 2010-2011 wordt in het rapport geconcludeerd dat ongeveer de helft van alle bibliotheken heeft moeten bezuinigen. 20% van de bibliotheken kreeg van de meeste of alle gemeenten uit hun verzorgingsgebied een bezuiniging opgelegd en een derde van de bibliotheken had enkele bezuinigende gemeenten in het verzorgingsgebied. In 2010 was er gemiddeld over alle bibliotheken sprake van een lichte groei van de subsidie (0,9%). 15% van de bibliotheken moest in dat jaar bezuinigen, de hoogste bezuiniging bedroeg 6,6%. In 2011 was de groei van de gemiddelde subsidie gedaald tot 0,3%. Het aantal bibliotheken dat feitelijk moest bezuinigen was inmiddels 35% en de hoogste bezuiniging lag op 7%.
De bezuinigingen in 2010 en 2011 hebben negatieve effecten gehad op de hoeveelheid personeel in de front-office (bij 35% van de bibliotheken), op de omvang van de collectie (bij 26% van de bibliotheken) en op de openingsuren (bij 23% van de bibliotheken). Het personeel in de back-office is bij 19% van de bibliotheken verminderd en de activiteiten bij 14%. 8% van de bibliotheken heeft het aantal vestigingen teruggebracht. 23% van de bibliotheken heeft de tarieven verhoogd.

Instapniveau
In het kader van het onderzoek is ook gekeken naar de gevolgen van de bezuinigingen met betrekking tot het instapniveau (de minimaal benodigde subsidie voor bibliotheken, zoals afgesproken in 2003). Uitgaande van geïndexeerde bedragen voor het instapniveau had in 2011 door de bezuinigingen 20% van de bibliotheken één of meer gemeenten in het verzorgingsgebied die onder het instapniveau subsidieerden en was bij 11% van de bibliotheken zelfs de subsidie voor de gehele basisbibliotheek lager dan het instapniveau. In de periode 2012-2014 zal het percentage bibliotheken dat volledig onder het instapniveau wordt gefinancierd stijgen naar 24%; 35% van de bibliotheken heeft dan te maken met één of meer gemeenten die met de subsidie onder dit niveau zitten.

Het onderzoek is gebaseerd op een webenquête waarvoor alle bibliotheken zijn benaderd. Daarvan hebben er 80 de enquête ingevuld (respons van 47%).

Zie verder het bericht op de SIOB-site (9 okt.). Zie ook dit bericht over het rapport uit 2011.
 


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie